3.4 - microbioleg

Question 1

sut ydy bacteria yn atgenhedlu?

Answer 1

ymraniad deuol

Question 2

beth yw’r 3 siap gellir dosbarthu bacteria iddynt?

Answer 2

-cocws (siap sffer)
-bacilws (siap rhoden)
-sbirilwm (siap sbiral)

Question 3

pa siap sydd gan bacteria cocws?

Answer 3

sffer

Question 4

pa siap sydd gan bacteria bacilws?

Answer 4

rhoden

Question 5

pa siap sydd gan bacteria sbirilwm?

Answer 5

sbiral

Question 6

pa adweithyddion defnyddir mewn adwaith staen Gram?

Answer 6

1. fioled grisial
2. iodin gram
3. alcohol
4. saffranin

Question 7

pa lliw yw bacteria gram positif (gram +ve)?

Answer 7

porffor

cofio - P(positif) a P(porffor)

Question 8

pa lliw yw bacteria gram negatif (gram -ve)?

Answer 8

coch

Question 9

disgrifiwch sut mae staen Gram yn effeithio bacteria gram POSITIF

Answer 9

-bacteria gram +ve gyda gellfuriau sy’n cynnwys haen peptidoglycan fwy drwchus
-staen fioled crisial/iodin yn bondio gyda’r haen drwchus peptidoglycan hyd yn oed ar ol cael ei olchi gan yr alcohol
-felly’n ymddangos yn porffor o dan microsgop

Question 10

disgrifiwch sut mae staen Gram yn effeithio bacteria gram NEGATIF

Answer 10

-bacteria gram -ve gyda haen peptidoglycan denau
-gyda haen allanol ychwanegol lypopolysacarid
-staen fioled grisial/iodin yn staenio’r haen allanol LPS
-alcohol yn hydoddi’r bilen lypopolysacarid allanol gan waredu’r staeniau
-datgelu’r haen peptidoglycan sy’n cael ei staenio’n goch gan y safranin

Question 11

pa amodau sydd angen am dyfiant micro-organebau?

Answer 11

-tymheredd addas
-pH addas
-maetholion
-cyflenwad dwr

Question 12

pa maetholion sydd angen am dyfiant micro-organebau?

Answer 12

Carbon a Nitrogen

Question 13

pam oes angen carbon am dyfiant micro-organebau?

Answer 13

resbiradaeth

Question 14

pam oes angen nitrogen am dyfiant micro-organebau?

Answer 14

synthesis asidau amino/protein/DNA/RNA

Question 15

disgrifiwch aerobau anorfod

Answer 15

micro-organebau sydd angen ocsigen am fetabolaeth felly dim ond ym mhresenoldeb ocsigen mae’n tyfu

Question 16

disgrifiwch anaerobau anorfod

Answer 16

micro-organebau sydd ond yn gallu metaboleiddio yn absenoldeb ocsigen

Question 17

disgrifiwch anaerobau amryddawn

Answer 17

micro-organebau sy’n gallu dyfu yn absenoldeb ocsigen, ond sy’n tyfu’n well mewn presenoldeb ocsigen

Question 18

beth yw techneg aseptig?

Answer 18

gwrthdrefnu rydyn ni’n eu defnyddio i atal hylogiad

Question 19

beth ydy technegau aseptig yn atal?

Answer 19

-atal y microbau sy’n cael ei meithrin rhag halogi’r amgylchedd
-atal microbau o’r amgylchedd rhag halogi’r meithriniadau

Question 20

pa dau dull gellir defnyddio i ddiheintio offer?

Answer 20

-ffwrn aerglos ar 121 gradd C am 15 munud neu fflamio cyfarpar trwy roi yn fflam glas y llosgydd bynsen
-arbelydriad am bethau plastig

Question 21

beth ydych yn gallu wneud i atal meithriniad rhag cael eu halogi gan yr amgylchedd?

Answer 21

-diheintio arwyneb gwaith cyn dechrau
-gogwyddo caeadau dysgl petri
-fflamio dolen inociwleiddio
-selio caead dysgl petri gyda dau ddarn o dap gludiog
-gweithio yn agos i fflam glas llosgydd bynsen sy’n creu cerrynt darfudiad

Question 22

beth ydych yn gallu wneud i atal bacteria o’r meithriniad rhag halogi’r amgylchedd?

Answer 22

-fflamio ddolen frechu ar ol trosglwyddo bacteria nes eu fod yn goleuo’n coch
-fflamio gwddf potel meithriniad ar ol eu hagor
-paid a rhoi caead potel meithriniad i lawr ar yr arwyneb gwaith

Question 23

pam dylech osgoi rhoi tap yr holl ffordd o gwmpas y dysgl petri?

Answer 23

byddai’n atal yr O2 rhag cyrraedd y bacteria felly bacteria aerobig methu dyfu

Question 24

beth yw’r dau ffordd o fesur twf bacteria yn uniongyrchol?

Answer 24

-cyfrif hyfyw
-cyfrif cyfanswm

Question 25

sut ydym yn mesur twf bacteria yn anuniongyrchol?

Answer 25

mesur cymylogrwydd y meithriniad gan ddefnyddio colorimedr

Question 26

beth ydy cyfrif hyfyw yn mesur?

Answer 26

celloedd byw yn unig

Question 27

beth ydy cyfrif cyfanswm yn mesur?

Answer 27

celloedd byw a celloedd marw

Question 28

pam defnyddir gwanediadau cyfresol?

Answer 28

cynhyrchu samplau gyda nifer o facteria y maint yn bosib eu cyfrif

Question 29

pam dydy ni ddim yn meithrin platiau agar ar 37 gradd C?

Answer 29

pathogenau ar 37 yn peryglus i fodau dynol

Question 30

beth ydych yn tybio wrth weld cytref ar blatiau agar?

Answer 30

1 cytref = 1 bacteria

Question 31

beth sy'n digwydd os nid yw'r sampl wedi'i wanedu digon trwy gwanedu cyfresol?

Answer 31

clympio (cytrefi yn uno gyda'i gilydd)

Question 32

pa blat agar defnyddir i gyfri nifer y bacteria sy'n rhoi'r ateb ystadegol arwyddocaol gorau?

Answer 32

yr un gyda 10-100 cytref arni

Question 33

beth yw'r cymhareb 10 fold dilution?

Answer 33

1cm i 9cm

Question 34

beth yw'r cymhareb 100 fold dilution?

Answer 34

0.1cm i 9.9cm