Ontstaan
Uit aorta abdominalis na afgifte van de externa, thv laatste L. Loopt over mediale vlakte m. iliopsoas richting bekkenholte, kruist darmbeenzuil. Bevloeit lendenspieren, m. iliacus, gluteusspieren, broekspieren, bekken, heup, huid thv bekken, urogenitaalstelsel en caudaal deel SVS
A. umbilicalis
Kan bindweefsel (lig teres visicae) of bloedvat zijn. Loopt aan voorrand van lig vesicae laterale in richting van blaastop. Geeft a. vesicalis cranialis af die naar voorste deel blaas gaat
A. ductus deferentis (mannelijk)
Volgt ductus deferens vanaf blaas tot niveau van epididymis. Anastomoseert met rr. epididymales van a. testicularis en ramus ductus deferentis van a. prostatica
A. uterina (vrouwelijk)
Loopt in lig latum uteri. Zend takken naar delen baarmoeder, anastomoseert craniaal met ramus uterinus van a. ovarica. Anastomoseert caudaal met ramus uterinus van a. vagnialis. Geeft ramus uretericus af die er dorsaal langs loopt
A. prostatica (mannelijk)
Ontstaat halverwege spina ischiadica, loopt ventrocaudaal naar prostaat. Bevloeit prostaat, ductus deferens, ureter, blaas, urethra, rectum en perineum. Aftakkingen:
- R. ductus deferentis. Loopt naar terminale deel ductus deferentis, anastomoseert met a. ductus deferentis
- A. vesicalis caudalis. Loopt naar achterste deel blaas
- R. uretericus. Loopt naar dorsaal langs ureter, bevloeit daar intrapelviene deel
- R. uretrhalis. Loopt in caudale deel, bevloeit intrapelviene deel urethra
- A. rectalis media. Loopt dorsocaudaal naar rectum, langs ventrolaterale zijde rectum en anastomoseert met a. rectalis cranialis van de a. mesenterica caudalis. Bevloeit intrapelviene deel rectum
- A. perinealis dorsalis. Loopt in caudale richting naar perineaal streek, bevloeit perineum
A. vaginalis (vrouwelijk)
Ontstaat halverwege spina ischiadica, loopt ventrocaudaal naar vagina. Bevloeit vagina, uterus, ureter, blaas, urethra, rectum en perineum. Aftakkingen:
- R. uterinus. Loopt naar achterste deel uterus, anastomoseert met a. uterina
- A. vesicalis caudalis. Loopt naar achterste deel blaas
- R. uretericus. Wordt vaak afgegeven door a. vesicalis caudalis, loopt dorsaal langs ureter. Bevloeit intrapelviene deel ureter
- R. urethralis. Ontstaat vaak uit a. vesicalis caudalis. Loopt caudaal en bevloeit intrapelviene deel ureter
- A. rectalis media. Loopt dorsocaudaal naar rectum, loopt verder langs ventrolaterale zijde. Anastomoseert met a. rectalis cranialis van a. mesenterica caudalis. Bevloeit intrapelviene deel rectum
- A. perinealis dorsalis (ontbreekt vaak). Loopt caudaal naar perineum
A. pudenda interna
Is viscerale eindtak. Loopt langs binnenzijde spina ischiadica naar spatium ischiadicum minus en arcus ischiadicus. Bevloeit uitwendige geslachtsorganen, perineum, achterste deel SVS en urethra. Aftakkingen:
- A. urethralis. Loopt aan dorsocaudale zijde urethra. Anastomoseert met r. urethralis van a. prostatica/a. vaginalis
- A. rectalis caudalis. Loopt in richting van anus. Anastomoseert met a. rectalis cranialis en a. rectalis media. Bevloeit rectum en anaalstreek
- A. perinealis ventralis. Eindtak naar perineum
- A. penis. Eindtak bij mannelijk dier. Geeft nog een a. buli penis, a. profunda penis en a. dorsalis penis af
- A. clitoridis. Eindtak bij vrouwelijk dier. Geeft a. bulbi vestibuli, a. profunda clitoridis en a. dorsalis clitoridis af.
- A. glutea cranialis. Ontstaat thv sacroiliacaal gewricht, dringt door spatium ischiadicum majus. Bevloeit gluteusspieren
- A. iliolumbalis. Ontstaat thv sacroiliacaal gewricht, loopt naar ventraal, kruipt tussen m. iliacus en os ileum naar lateraal. Bevloeit lendenspieren, m. iliacus, m. tensor fasciae latae en gluteusspieren
- A. obturatoria (Eq). Kruipt samen met n. obturatorius langs mediale zijde darmbeenzuil. Kruipt tussen os pubis en m. obturatorius internus. Loopt door foramen obturatorium. Bevloeit suppinatoren, adductoren en broekspieren
- A. iliacofemoralis (Eq). Ontstaat uit a. obturatoria. Loopt tussen eindpees psoas minor en os ileum. Dringt tussen de rectus femoris en vastus lateralis. Bevloeit quadriceps femoris
- A. glutea caudalis. Is pariëtal eindtak. Kruipt naar lateraal door spatium ischiadicum minor. Bevloeit bekkenwand, gluteusspieren en broekspieren
Diersoortverschillen
Koe + stier = algemeen schema, lang type
Teef = 3 verschilpunten:
- Heeft kort type
- a. umbilicalis is niet functioneel,
- heeft geen a. uterina, wel zware r. uterinus die anastomoseren met a. ovarica. 2 bloedvaten nara ovaria
Reu = geen a. ductus deferentis, geen a. umbilicalis, kort type
Merrie = 3 bloedvaten naar ovaria. De a. uterina komt uit de externa, kort type
Hengst = zware a. penis. A. ductus deferentis en a. prostatica komen uit de externa
