Æðasjúkdómar

Question 1

Tegundir æðasjúkdóma (5)

Answer 1

1. Arteriosclerosis
   - Arteriolosclerosis
   - Mönckeberg medial calcific sclerosis
   - Atherosclerosis
2. Aneurysma og dissection
3. Háþrýstingur
4. Vasculitis
5. Æxli

Question 2

Arteriolosclerosis

Answer 2

Litlar slagæðar og slagæðlingar.
Þykknun og þrenging á lumeni, getur valdið ischemiu.
Aðaltengsl við háþrýsting og sykursýki.

Question 3

Arteriolosclerosis - gerðir

Answer 3

Hyaline

Hyperplastic

Question 4

Mönckeberg medial calcific sclerosis

Answer 4

Kalkanir í muscular slagæðum.
Sjúklingar yfir 50 ára.
Hefur ekki áhrif á lumenvídd æða.
Brengluð calciumphosphat efnaskipti í æðavegg (SMC).
Lítið klíniskt mikilvægi.

Question 5

Atherosclerosis

Answer 5

Finnast í einhverri mynd hjá flestum yfir tvítugt.
Einkennist af intimal meinsemdum (atheroma)
-Bunga inn í æðalumen
-Geta hindrað blóðflæði
-Veikt media æðanna

Question 6

Meiri háttar áhættuþættir fyrir Atherosclerosis

Answer 6

Hækkandi aldur
Karlkyn
Fjölskyldusaga
Erfðaþættir
Hækkaðar blóðfitur
Háþrýstingur
Reykingar
Sykursýki

Question 7

Minni háttar áhættuþættir fyrir Atherosclerosis

Answer 7

Bólga/CRP
Metabolic syndrome
Lipoprotein
Offita
Hreyfingarleysi
Streita

Question 8

Atherosclerosis - meingerð

Answer 8

Endothel skemmd/vanstarfsemi talin upphafsbreytingin.
Uppsöfnun lipoproteina í æðaveggnum
Viðloðun bólgufrumna
Uppsöfnun T-fr, macrophaga og foamy macrophaga í intima
Losun á hvetjandi factorum
Fjölgun sléttvöðvafrumna í intima og myndun ECM
Fitusöfnun

Question 9

Orsakir krónískrar endothel skemmdar/vanstarfsemi

Answer 9

Hypercholesterolemia
Blóðflæðistruflanir (háþrýstingur, iðuflæði)
Reykingar
AGE (advanced glycation end products) í DM

Question 10

Atherosclerosis - vefjabreytingar (þrjú stig)

Answer 10

1. Fatty streak
2. Atheromatous plaque
3. Complicated lesion

Question 11

Atherosclerosis - Fatty streak

Answer 11

Byrjunarstig atherosclerosis.
Fitufylltar átfrumur í intima.
Gulleitar, punktlaga meinsemdir renna saman í línulaga “strik”
Ekki marktækt upphækkaðar, hafa ekki áhrif á blóðflæðið.
Geta gengið til baka.

Question 12

Atherosclerosis - Atheromatous plaque

Answer 12

Fibrous/fibrofatty/fibrolipid plaque.
Gular/hvítar/gráar meinsemdir sem skaga inn í lumen, hafa áhrif á blóðflæði.
Staðbundið í æð, renna saman í stærri meinsemdir.
Uppbyggt úr
1. Frumum
-SMC
-Macrophagar
-T lymphocytar
2. Extracellular matrix
-Collagen
-Elastin
-Proteoglycan
3. Intra og extracellular fita

Question 13

Atherosclerosis - Complicated lesion

Answer 13

1. Rof/sáramyndun á plaque.
   Thrombus, lokar æð að hluta eða alveg, kemur ischemia og síðan drep.
2. Blæðing í plaque.
   Rof á fibrous cap eða rof á nýmynduðum æðum í plaque.
3. Kalkmyndun

Question 14

Vulnerable plaque

Answer 14

Aukin hætta á rofi og thrombusmyndun.
Það sem einkennir:
1. Aukið fituinnihald og foamy frumur.
2. Þunnt fibrous cap og lítið af SMC í cap.
3. Mikil bólga.

Question 15

Stable plaque

Answer 15

Minnkuð hætta á rofi og thrombusmyndun.
Það sem einkennir:
1. Þykkt fibrous cap
2. Minna fituinnihald og bólga

Question 16

Afleiðingar atherosclerosis

Answer 16

1. Hægfara þrenging æðar
   - Súrefnisskortur á næringarsvæði æðar
   - Stable plaque
2. Skyndileg lokun æðar
   - Thrombus, blæðing í plaque
   - Vulnerable plaque
3. Atheroembolism/cholesterol embolism
   - Rof á plaque, debris í blóðrás, microemboliur, microinfarctar í líffærum
4. Aneurysm
   - Veikleiki í æðavegg vegna atherosclerosis, verður útvíkkun á æð

Question 17

Meingerð atherosclerosis í DM

Answer 17

Myndun á AGE

• Nonenzymatic glycosylering á intra- og extracellular próteinum
• Hyperglycemia eykur myndun á AGE

AGE bindast RAGE-viðtökum á bólgufrumum, æðaþelsfrumum og sléttvöðvafrumum í æðum
-Aukið ROS frá æðaþelsfrumum
-Aukin cytokine og GF frá macrophögum sem eykur bólgu
-Fjölgun SMC í æðum og aukin framleiðsla á ECM
AGE geta valdið kross-tengslum milli ECM próteina
-Minnkar teygjanleika æða sem eykur núningsálag sem veldur endothel áverka.
-Plasma prótein festast í æðaveggjum, verður aukin kólesteról uppsöfnun í intima

Question 18

Microangiopathy

Answer 18

Kemur oft hjá sjúklingum með sykursýki.
Smáæðasjúkdómur sem hefur mest áhrif í 
-Sjónhimnu
-Nýrum
-Úttaugum

Question 19

Microangiopathy - meingerð

Answer 19

Þykknun á grunnhimnu.
AGE kross-tengja collagen 4 í grunnhimnu sem veldur minnkaðri samloðun æðaþelsfrumna og auknu útflæði vökva.
Plasma prótein festast/tengjast grunnhimnu.

Question 20

Diabetic nepropathy

Answer 20

Þykknun á grunnhimnu glomeruli.
Mesangial aukning.
Nodular glomerulosclerosis.
Hyaline arteriolosclerosis.

Question 21

Aneurysma - skilgreining

Answer 21

Staðbundin, varanleg, óeðlileg útvíkkun á slagæð.

Question 22

True aneurysm

Answer 22

Öll lög æðarinnar víka.

Question 23

False aneurysm

Answer 23

Pseudoaneurysm.

Rof á æð með aðlægu hematoma.

Question 24

Aneurysma - lögun

Answer 24

Saccular aneurysma
-Afmörkuð útbungun/víkkun á æð

Fusiform aneurysma
-Ílöng víkkun, circumferential

Question 25

Orsakir aneurysma

Answer 25

1. Atherosclerosis - Algengasta orsökin - Intimal atheromatous breytingar veikja media æðanna. 2. Háþrýstingur - Veldur þrengingu á vasa vasorum, verður ischemia í ytri hluta media 3. Sýkingar 4. Bandvefssjúkdómar - Marfan syndrome - Ehlers-Danlos syndrome

Question 26

Abdominal aortic aneurysm

Answer 26

Algengustu aneurysmin af völdum atherosclerosis. Verður á milli aa. renalis og aorta bifurcationar. Mural thrombus fyllir út í víkkaða hlutann.

Question 27

Afleiðingar Abdominal aortic aneurysm

Answer 27

1. Lokun á greinum út frá aorta --> ischemia 2. Emboliur frá atheroma/mural thrombus 3. Þrýstingur á aðlæga strúktúra 4. Rof með lífshættulegri blæðingu

Question 28

Thoracic aortic aneurysm

Answer 28

Meiri tengsl við háþrýsting og Marfan's. Tengsl við syphilis. Afleiðingar 1. Þrýstingur á mediastinal strúktúra. 2. Hósti vegna ertingar á n. laryngeus recurrens 3. Beinverkir vegna eyðingar á rifjum/hrygg 4. Aortuloku bakflæði/þrenging á kransæðaopum 5. Rof með blæðingu

Question 29

Aortic dissection

Answer 29

Dissecting aneurysm Aorta og stundum stærstu greinar hennar. Ekki útvíkkun á æð. Rof á intima --> blóðflæði klýfur upp media --> blóðfyllt rás í æðaveggnum

Question 30

Aortic dissection - áhættuhópar

Answer 30

Miðaldra karlar með háþrýsting Ungt fólk með bandvefssjúkdóma Ófrískar konur Bicuspid aortuloka Aðal áhættuþátturinn er háþrýstingur

Question 31

Aortic dissection - gerðir

Answer 31

Týpa A: Aorta asc. með/án distal hluta Týpa B: Distalt við a. subclavia sin

Question 32

Aortic dissection - afleiðingar

Answer 32

1. Rof með blæðingum - Mediastinum - Kviðarhol - Pericardium --> tamponade 2. Dissection í - Aorturótina --> aortuloku insufficiency - Kransæðar --> myocardial infarct - Æðar til annarra líffæra --> ischemia/drep 3. Rof aftur inn í lumen aorta --> chronic dissection