Bloed

Question 1

Extracellulaire matrix

Answer 1

Vloeibare ECM = bloedplasma
Zeer efficiënt transportmiddel
≠ bloedserum
- waterige oplossing van anorganische zouten, plasma-eiwitten en andere organische stoffen zoals aminozuren, vitaminen, hormonen
- plasma-eiwitten: oa bloedstollingseiwitten
=> finaal: fibrinogeen omgezet tot fibrine

Question 2

ECM met anti-coagulans

Answer 2

• vloeistof = bloedplasma
• witte bloedcellen en bloedplaatjes = buffy coat
• rode bloedlichaampjes = hematocriet

Question 3

ECM zonder anti-coagulans

Answer 3

• vloeistof = bloedserum
• fibrinogeen omgezet tot fibrine
• fibrinebloedklonter (bloedcellen)
• proces van bloedstolling of coagulatie

Question 4

Cellulaire component

Answer 4

Voorlopercellen in beenmerg en lymfoïd weefsel
Na uitrijpen naar bloedbaan
Rode bloedlichaampjes, witte bloedcellen en bloedplaatjes
Identificatie van bloedgerelateerde aandoeningen
- bloedstaal in cell counter (cytoflow)
=> aantal cellen per volume bloed (per bloedceltype)
- bloeduitstrijkje
= uitsmeren van een bloeddruppel op draagglaasje, drogen, fixeren en kleuren
=> bestuderen van morfologie

Question 5

Erythrocyten

Answer 5

= rode bloedlichaampjes
Biconcave schijfjes
Zonder kern, weinig organellen
Glycocalyx + bloedgroepen
Hemoglobine/Hb
Afbraak in milt, lever en beenmerg

Question 6

Erythrocyten levensduur

Answer 6

120 dagen

Question 7

Erythrocyten functie

Answer 7

Transport

Question 8

Reticulocyten

Answer 8

Soort voorlopercellen, jonge erythrocyten
Beperkt in bloedbaan
Zeer basofiel cytoplasma

Question 9

Pathologie erythrocyten

Answer 9

• Doornappelvorm (cel krimpt ineen) of hemolyse (cel barst/zwelt op)
• Agglutinatie ipv Rouleauxvorming

Question 10

Agglutinatie

Answer 10

Aaneenklontering van RBL

Question 11

Rouleauxvorming

Answer 11

Normale vorming
RBL in een rolletje

Question 12

Erythrocytenafwijkingen

Answer 12

• in aantal
• in Hb-gehalte
• in grootte
• in vorm
• Abnormale bestanddelen
  -> basofiele korreling
  -> Howell-Jolly lichaampje

Question 13

Erythrocytenafwijking in aantal

Answer 13

• anemie (te weinig RBL)
• polyglobulinemie

Question 14

Erythrocytenafwijking in Hb-gehalte

Answer 14

• hypochromie
• hyperchromie
  ipv normochromie

Question 15

Erythrocytenafwijking in grootte

Answer 15

• anisocytose (RBL ongelijke grootte)
• macrocyten
• microcyten
  ipv normocyten

Question 16

Erythrocytenafwijking in vorm

Answer 16

• poikilocytose
• ovalocyten
• sferocyten
• sikkelcellen

Question 17

Leukocyten

Answer 17

= witte bloedcellen
- Bolvormig
- Kern, organellen
- granulocytes en agranulocyten

Question 18

Leukocyten functie

Answer 18

Immuniteit

Question 19

Afwijkingen leukocyten

Answer 19

• leukopenia (te weinig WBC)
• leukocytose (te veel WBC)
• leukemie (te weinig normale WBC) (lymfoid of myeloid)

Question 20

Soorten granylocyten

Answer 20

• neutrofielen
• eosinofielen
• basofielen

Question 21

Granulocyten

Answer 21

= polymorfonucleairen
gekenmerkt door
- specifieke granules
- onregelmatige, gelobde kern
Functie: niet-specifieke immuniteit (= aangeboren immuniteit (innate immune system))

Question 22

Neutrofielen

Answer 22

• bolvormig
• gesegmenteerde kern (staafvormige kern bij infectieziekten)
• cytoplasma met granules:
  — 1/3: azurofiele granules = lysosomen
  — 2/3: specifieke granules met alkalisch fosfatase, bactericide stoffen

Question 23

Neutrofielen levensduur

Answer 23

1-4 dagen

Question 24

Functie neutrofielen

Answer 24

Fagocytose
- vooral bacteriën
Chemotaxis
- migratie naar infectieplaats via extrakastie/diapedese (gemedieerd door cytokines/chemokines)

Question 25

Eosinofielen

Answer 25

- bolvormig - typisch brilvormige kern - cytoplasma met specifieke granules --- lysosomes met oa alkalisch fosfatase, ribonuclease, langwerpig kirstalloid (bevat major basic protein, zeer basisch/eosinofiel) - grote aantallen in luchtwegen en spijsvertering (lamina propria)

Question 26

Eosinofielen levensduur

Answer 26

1-2 weken

Question 27

Eosinofielen functie

Answer 27

fagocytose chemotaxis - migratie naar infectieplaats via extravagantie/diapedese (gemedieerd door cytokines/chemokines) bij worminfecties en allergische ontstekingsreacties - opruimen AG-AL-complexen

Question 28

Basofielen

Answer 28

- bolvormig - gelobde gemaskeerde kern - cytoplasma met specifieke granules --- grote granules, sterk basofiel (metachromatisch) --- met histamine (vasodilatatie) - heparine (anti-coagulans) - leukotrienen (contractie gladde spieren luchtwegen) - chemotactische factoren voor eosinofielen en neutrofielen

Question 29

Basofielen levensduur

Answer 29

meerdere maanden

Question 30

basofielen functie

Answer 30

Rol in ontstekingsreacties en allergische reacties

Question 31

Agranulocyten

Answer 31

gekenmerkt door - geen specifieke granules - één regelmatige gevormde kern - functie: niet-specifieke en specifieke immuniteit = verworven immuniteit (acquired immune system)

Question 32

Soorten agranulocyten

Answer 32

- lymfocyten - monocyten

Question 33

Soorten lymfocyten

Answer 33

- T-lymfocyten - B-lymfocyten - natural killercellen (NK-cellen) of nulcellen

Question 34

Lymfocyten

Answer 34

- bolvormig - grote, heterochromatische, donkere kern - grote nucleoplasmatische index (weinig cytoplasma) - bij activatie: sterke toename van cytoplasma, RER en vrije ribosomen - specifieke oppervlakte-eiwitten (cluster of differentiation/designation = CD): immunotypering - cytoplasma met azurofiele granules of lysosomen - voorkomen in bloedbaan en lymfoïde organen

Question 35

Lymfocyten levensduur

Answer 35

dagen tot weken (B) maanden tot jaren (T)

Question 36

lymfocyten functie

Answer 36

specifieke immuniteit (uitschakelen van lichaamsvreemde stoffen of antigenen)

Question 37

lymfocyten pathologie

Answer 37

lymfoom

Question 38

B-lymfocyten

Answer 38

5-20% van de lymfocyten in de bloedbaan (kortlevend) vooral in lymfoïde organen aanwezigheid van specifieke oppervlakte-eiwitten - CD20 - B-celreceptoren (immunoglobulines) rijping in beenmerg

Question 39

B-lymfocyten functie

Answer 39

humorale immuniteit = uitschakelen van antigenen dmv antilichamen (AL) of immunoglobulines (Ig) -- activatie en differentiatie tot plasmacel => aanmaak van Ig's => vorming AG-AL-complex -- vorming van geheugencellen

Question 40

T-lymfocyten

Answer 40

80-90% van de lymfocyten in de bloedbaan (langlevend) ook circulerend in lymfoïde organen aanwezigheid van specifieke oppervlakte-eiwitten - CD3 (alle T), CD4 (helper en suppressor), CD8 (cytotoxisch) - T-celreceptoren - rijping in beenmerg en thymus

Question 41

T-lymfocyten functie

Answer 41

cellulaire immuniteit = uitschakelen van antigenen via specifieke reacties -- activatie, proliferatie en differentiatie tot effectorgel: T-helpercellen (CD4), T-suppressorcellen (CD4), cytotoxische T-cellen (CD8) -- vorming van geheugencellen

Question 42

natural killercellen (NK-cellen) of nulcellen

Answer 42

= lymfocyten die T- of B-kenmerken missen - grote, gekorrelde lymfocyten - aanwezigheid van specifiek oppervlakte-eiwit CD56

Question 43

nulcellen functie

Answer 43

doden van pathogenen (tumorcellen, virus-geïnfecteerde cellen) zonder tussenkomt/activatie van T- of B-lymfocyten

Question 44

Monocyten

Answer 44

bolvormig groot boon- tot hoefijzervormige kern minder dens chromatine veel lysosomen in cytoplasma

Question 45

Monocyten functie

Answer 45

verlaten bloedbaan (al na enkele dagen) via diapedese naar verschillende weefsels voor fagocyerende functie: - histiocyten (eigenlijk BW) - stofcellen (in luchtwegen) - Küpffercellen (in lever) - osteoclasten -> mononucleair-fagocytensysteem MPS

Question 46

Monocyten levensduur

Answer 46

kort in bloedbaan langer in weefsels

Question 47

Thrombocyten

Answer 47

= bloedplaatjes cytoplasmafragmenten van megakaryocyt zonder kern en organellen glycocalyx

Question 48

Thrombocyten levensduur

Answer 48

8-10 dagen

Question 49

Thrombocyten bouw

Answer 49

Granulomeer: centraal, donker - lysosomen met bactericide stoffen - specifieke granules met stollingsfactoren oa thromboplastine, fibrinogeen, serotonine, plaatjesfactor IV, von Willebrand-factor VIII, PDGF hyalomeer: perifeer, helder - contractiele filamenten (contractie bij stolling) - microtubuli (microtubulaire ring voor vorm)

Question 50

Thrombocyten functie

Answer 50

vorming van thrombus bij bloedstolling (aggregatie en vrijzetten van oa fibrinogeen)

Question 51

Hematopoiese

Answer 51

= nieuwvorming van bloedcellen uit stamcellen continue proces hematopoietische centra: foetus vs volwassenen start = gemeenschappelijke, multipotentie of hematopoietische stamcel myeloid en lyfmoïde lijn

Question 52

Myeloid en erythroïde/megakaryocytaire progenitors

Answer 52

- volledige ontwikkeling in beenmerg tot erythrocyten, megakaryocyten, granulocyten en monocyten - wijziging morfologie: celvolume daalt, kleinere kern, cytoplasma neemt toe, heterochromatine neemt toe, ribosomen nemen af, basofilie nemen af

Question 53

Lymfoïde progenitors

Answer 53

B-lymfocyt: ontwikkeling en rijping in beenmerg T-lymfocyt: ontwikkeling en rijping in beenmerg en thymus weinig wijzigingen morfologie antigen-onafhankelijke deling en rijping in primaire lymfoïde organen - antigen-afhankelijke rijping in secundaire lymfoïde organen zoals milt, lymfeknopen, tonsillen en amandelen (ook AG-presentatie)

Question 54

Soorten beenmerg

Answer 54

Rode beenmerg Gele beenmerg

Question 55

Rode beenmerg

Answer 55

= hematopoetisch actieve beenmerg stroma: reticulair bindweefsel (reticulumcellen en reticulinevezels) - 80-90% hematopoietische cellen: 2-4x meer cellen van de witten dan van de rode bloedreeks - 10-20% reticulumcellen, witte vetcellen, macrofagen, botcellen - sinusoïde capillairen - enkel nog in platte beenderen zoals schedel, borstbeen, bekkenkam en in epifysen van pijpbeenderen