osmoza
odmiana dyfuzji polegającej na przenikaniu wody przez błonę biologiczną z roztworu o mniejszym stęż. do roztworu o wyższym stęż.
roztwór hipotoniczny
roztwór i niższym stęż., sub. osmotycznie czynnych niż roztwór odniesienia
roztwór hipertoniczny
roztwór o wyższym stęż. sub. osmotycznie czynnych niż roztwór odniesienia
roztwór izotoniczny
roztwór o takim samym stężeniu substancji osomotycznie czynnej jak roztw. odniesienia
błony biologiczne
bariery ochronne, odbierają sygnały z otoczenia i przekazują je do wnętrza kom., pośredniczą w wymianie sub. między środowiskami, które rozdzielają
białka integrlane transbłonowe
przebijają dwuwarstwe lipidową z obu stron
białka integrlane nieprzebijające błony
wynikają tylko z jednej strony dwuwarstwy lipidowej
białka powierzchniowe
mają właściwości hydrofilowe, nie wnikają w dwuwarstwę lipidową
transportujące
umożliwiają wymianę substancji międzu kom. a jej otoczeniem oraz między przedziałami komórki np. pompa sodowo-potasowa
kotwiczące
zwiększają odporność mechaniczną błony np. spektryna
receptorowe
odbierją sygnały ze środowiska zew. lub od innych komórek np. receptory hormonóe peptydowych
enzymatyczne
przyspieszają przebieg reakcji zachodzącyh w komórce np. cyklaza adenylanowa
transport bierny
zgodny z gradientem stężeń, nie wymaga nakładu energii, może zachodzić bezpośrednio przez dwuwarstwę lipidową lub z udziałem białek błonowych
transport aktywny
odbywa się wbrew gradientowi stęż., wymaga nakładu energii, zachodzi z udziałem białek błonowych: nośnikowych lub pomp błonowych, np. pompa protonowa
symport
transport obu cząsteczek zachodzi w tym samym kierunku
antyport
transport cząsteczek zachodzi w przeciwnych kierunkach
plazsmoliza
zjawisko odstwania protoplastu od ściany kom. po umieszczeniu kom. roślinnej w roztw. hipertonicznym
deplazmoliza
powrót komórki do stanu sprzed plazmolizy po umieszczeniu jej w wodzie lub roztw. hipotonicznym
egzocytoza
transport sub. na zewnątrz komórki za pomocą pęcherzyków np. lipidy, białka, hotmony, śluzy, enzymy trawienne
endocytoza
transport sub. do wnętrza komórki za pomocą pęcherzyków powstających z błony kom.
fagocytoza
r. endocytozy, proces pobierania drobnych, nierozpuszczalnych częstek, m.in. bakterii lub szcząteków organicznych
pinocytoza
r. endocytozy, proces pobierania małych kropli płynów, zawierających sub. rozpuszczalne w wodzie
