Diffiniadau U3

Question 1

Cyfnod

Answer 1

Yr amser mae’r gwrthrych yn ei gymryd i gwblhau un cylchdro

Question 2

Amledd

Answer 2

Nifer cylchdroadau bob eiliad

Question 3

Radian

Answer 3

Uned i fesur blgau sy’n hafal i tua 57.3°. Mae’n gywerth a’r ongl a gynheir yng nghanol cylch gan arc a’r un hyd a’r radiws

Question 4

Cyflymder Onglaidd

Answer 4

Pan fydd gwrthrych yn teithio mewn cylch ar fuanedd cyson, mae’r cyflymder onglaidd yn hafal i’r ongl mae’r radiws yn troi drwyddi mewn amser Δt wedi rhannu a t

Question 5

MHS

Answer 5

Mae MHS yn digwydd pan fydd cylfymiad gwrthrych mewn cyfrannedd union a’i bellter o bwynt sefydlog ac wedi’i gyfeirio tuag at y pwynt sefydlog

Question 6

Osgled

Answer 6

Gwerth mwyaf dadleoliad y gwrthrych o’i safle cydbwysedd

Question 7

Gwedd

Answer 7

Lleoliad o pwynt penodol o fewn ton i cymharu a pwynt gwahanol

Question 8

Osgiliadu rhydd/naturiol

Answer 8

Pan fydd system osgiliadu yn cael ei dadleoli a’i rhyddhau

Question 9

Gwanychiad

Answer 9

Lleihad osgled osgiliadu rhydd oherwydd grymoedd gwrthiant

Question 10

Gwanychiad critigol

Answer 10

Gwanychiad lleiaf sy’n atal y system rhag osgiliadu o gwbl ar ol cael ei dadleoli a’i rhyddhau

Question 11

Osgiliadau grofod

Answer 11

Pan fydd grym gyrru sinwsoidaidd amrywiol yn gweithredu ar system osgiliadu, gan achosi i’r system osgiliadu gydag amledd y grym gosod

Question 12

Cyseiniant (Resonance)

Answer 12

mewn dirgryniadau gorfod, os yw amledd y grym gosod yn hafal i amledd naturiol y system, bydd osgled yr osgiliadau’n fawr iawn.

Question 13

Nwy Delfrydol

Answer 13

Nwy sy’n ufuddhau i’r hafaliad pV=nRT, lle n yw nifer molau, T yw tymheredd kelvin ac R w cysonyn molar nwy

Question 14

Mol

Answer 14

uned SI ‘Swm sylwedd’. Mae mol yn cynnwys yr un nifer o ronynnau ag sydd o atomau mewn 12g o garbon-12

Question 15

Cysonyn Avogadro

Answer 15

Nifer y gronynnau mewn mol (6.02x10^23)

Question 16

Egni mewnol system

Answer 16

Cyfanswm yr egni potensial ac egni cinetig gronynnau mewn system

Question 17

Gwres

Answer 17

Llif egni o ardal tymheredd uchel i ardal tymheredd isel oherwydd y gwahaniaeth tymheredd.

Question 18

Gwaith

Answer 18

Egni sy’n symud i mewn neu allan o’r system fel gwres

Question 19

Deddf Gyntaf Thermodynameg

Answer 19

Cynydd yn egni mewnol system yw ΔU = Q-W lle Q yw’r gwres sy’n mynd i mewn ac W yw’r gwaith a wneir gan y system.

Question 20

Cynhwysedd Gwres Sbesifig

Answer 20

Y gwres sydd ei angen, i bob cilogram, i bob gradd Celcius neu Kelvin, i godi tymheredd sylwedd

Question 21

Ymbelydredd alffa

Answer 21

Gronynnau cyflym, niwclysau heliwm, wedi’u hallyrru o rai niwclysau ymbelydrol

Question 22

Ymbelydredd beta

Answer 22

Electronau a buaneddau fymryn yn is na buanedd golau, wedi’u hallyrru o rai niwclysau ymbelydrol

Question 23

Pelydriad gama

Answer 23

Ffotonau egni uchel (amledd uchel, tonfedd fer), wedi’u hallyrru o niwclysau ymbelydrol

Question 24

Nodiant A X
Z

Answer 24

X yw symbol cemegol elfen, A yw’r rhif mas (nifer y protonnau wedi’i adio at nifer y niwtronau) a Z yw’r rhif atomig (nifer y protonau)

Question 25

Hanner oes T1/2 niwclid

Answer 25

Yr amser mae'n ei gymryd i nifer y niwclysau ymbelydrol N (neu'r actifedd A) haneru

Question 26

Actifedd, A

Answer 26

Cyfradd ddadfeilio (nifer y dadfeiliadau bob eilaid) sampl o niwclysau ymbelydrol

Question 27

Cysonyn dadfeilio, λ

Answer 27

Y cysonyn sy'n ymddangos yn y ddeddf dadfeilio esbonyddol N = N0e^-λt ac sy'n rhoi'r gyfradd ddafeilio (po fwyaf yw λ, po fwyaf yw'r gyfradd ddadfeilio). Y berthynad rhwng λ a'r hanner oes yw λ = ln 2 / T1/2

Question 28

Egni clymu niwclews

Answer 28

Yr egni angen ei gyflenwi er mwyn daduno (gwahanu) niwclews i'w niwcleonau cyfansoddol. [Nid yw felly'n egni sydd gan y niwclews]

Question 29

Uned mas atomig unedig, u

Answer 29

Diffiniad yr uned mas atomig unedig yw, yn union gywir, un deuddegafed mas un atom carbon-12. Felly mas un atom 12C yw 12u yn union gywir (1u = 1.66 x 10^-27 kg)

Question 30

Cadwraeth mas-egni

Answer 30

Ni all egni gael ei golli na'i ennill, dim ond ei drosgwlyddo o un ffurf i ffurf arall. GAllwn ni fesur yr egni mewn gwrthrych drwy luosi ei fas a c^2