Neusbloeding
- Neus 1x goed snuiten
- Bloed wegvegen onder neus
- Hoofd licht voorover buigen en neus 10min dichtknijpen
- Bloeding niet gestopt? Huisarts bellen, neus dichtgeknepen houden.
Wond aan de huid, niet heftig bloedend
Basisstappen:
- Spoel schoon met lauw water, of uit waterflesje. Geen water? Gebruik huidontsmettingsmiddel.
- Droog rondom de wond met een schone doek
- Verwijder eventueel vuil zachtjes met doek of pincet
- Dek de wond af met snelverband.
Uitzonderingen:
> Kleine schaafwonden helen het best zonder verband
> Kleine snijwonden stelpen met hechtstrips (snee naar elkaar toe drukken tijdens aanleggen)
> Bijtwonden: Na basisstappen, bel huisarts (ivm bijv tetanus)
> Blaren: blaarpleister of niet-verklevend kompres gebruiken. Niet doorprikken.
> Splinter: eerst uit de huid halen als het lukt, daarna basisstappen
> Grotere voorwerpen in de wond, zoals glasscherf: laten zitten. Basisstappen uitvoeren en het verband eromheen aanleggen (verhoging creeren rondom voorwerp)
Wond met actieve uitwendige bloeding
- Vraag het slachtoffer de wond zelf dicht te drukken
- Laat het slachtoffer liggen
- Bel 112
- Trek handschoenen aan
- Druk de wond dicht met de hand, of leg een snelverband aan + drukverband eromheen. Drukverband afwikkelen in de richting van het hart. Strak, maar niet knellend.
- Leg bij extreme gevallen een tourniquet aan
Uitzonderingen:
- Geen druk uitoefenen op het oor als de bloeding daar uit komt
Shock
- Kan ontstaan bij snel bloedverlies (zowel internet als uitwendig), vochtverlies, of allergische reacties
- Lichaam zet prioriteit op hart/longen/hersenen
- Slachtoffer ziet er slap, krachteloos, ziek uit en kijkt dromerig uit de ogen.
Acties:
- Bel 112
- Leg het slachtoffer neer, laat het zo min mogelijk energie verbruiken (bijv. deken voor warmte).
Letsel aan botten/spieren/gewrichten
- Niet onnodig bewegen
- Koel 10-20 minuten met ijs of een coldpack. Mocht de pijn toenemen, stop dan met koelen
- Tijdens koelen en/of daarna, ledemaat hoog houden tegen pijn (max 30min)
- Herhaal koelen max 5x in 24u. Koelen niet meer zinvol daarna.
- Verwijder ringen als er een zwelling te verwachten is
- Geef geen eten/drinken tijdens koelen
- Huisarts of 112 bellen
- Laat slachtoffer zelf een gewonde arm vasthouden
Speciale gevallen:
- Botbreuk of ontwrichting: Flinke pijn, verkleuring, zwelling, soms open wond (dek af met vierkant dekverband, rondom kleefpleister zodat het niet kan schuiven), soms afwijkende stand. Niet koelen bij botbreuk.
- Verstuiking (bewegingsmogelijkheid gewricht overschreden) of kneuzing (weefsel tussen bot en buitenwereld knel geraakt, bijv. vinger tussen deur): Pijn tijdens belasting, soms zwelling. Leg als gewenst een steunverband aan.
- Spierscheur: Ploteselinge pijn, spier voelt zacht aan. Soms bloeduitstorting, soms zwelling.
- Spierkramp: Plotselinge pijn, spier voelt hard aan. Help slachtoffer stretchen mits dat de pijn verlicht
Onderkoeling
Diagnose: Slachtoffer rilt oncontroleerbaar, bleke droge huid, soms blauwe lippen/oren/vingers,
- Breng het slachtoffer naar warme omgeving. Warme douche, warme dranken helpen.
- Verwijder natte kleding
- Wikkel slachtoffer in (fleece) deken (desnoods armen/benen in afzonderlijke dekens)
- Geef geen eten/drinken
Er is sprake van ernstige onderkoeling als:
- Het lichaam stopt met rillen
- Dalend bewustzijn
- Spieren worden stijf, verminderde reflexen
- Hartslag daalt
In dit geval, zsm warme dekens brengen. Knip desnoods natte kleding weg. Altijd 112 bellen.
Oververhitting
Hitteuitslag:
- Meestal op benen, in warm vochtig weer. Jeuk, rode blaasjes.
- Behandel met koelen en uitrusten
Zonnebrand:
- Rode/pijnlijke verbrande huid. Soms koorts, rillingen, blaren, oedeem
- Behandel door slachtoffer uit de zon te halen, koelen met natte doeken of aftersun. Paracetamol kan ook.
Hitte-uitputting:
- Uitputting door vocht/zout-verlies, lichaam raakt warmte niet genoeg kwijt
- Griep-achtige symptomen, veel zweten
- Kan overgaan in hitteberoerte
- Behandel door slachtoffer te laten liggen in koele omgeving (maak schaduw, overtollige kleding uit, voeten in teiltje water). Drink koude sportdrank. Bel 112 als toestand niet in 30min verbetert.
Hitte-beroerte:
- Hallucniaties, verwardheid, insult. Rode/droge huid. Geen zweet. Snelle pols, moeilijke ademhaling. Mogelijk bewustzijnsverlies.
- Bel 112. Snel actief koelen: laat slachtoffer liggen in koele plek, overtollige kleding uit, coldpacks in nek, oksels en liezen of doeken doordrenkt met koud water (elke 2 min vervangen). In extreme gevallen dompelen in koud bad. Zorg er ook weer niet voor dat slachtoffer gaat rillen.
