Endokrinoloji

Question 1

Tiroid hormon sentezi intrauterin kaçıncı haftada başlar?

Answer 1

11. Hafta

Question 2

Fazla iyot alımında geçici olarak tiroid iyot organifikasyonunun inhibe olması durumuna ne denir?

Answer 2

Wollf-Chaikoff etkisi

(Artması durumuna ise Jod-Basedow etkisi denir.)

Question 3

Tirotoksikozda salisilatlar neden verilmez?

Answer 3

• Tiroid hormonları bağlauıcı proteinlerden ayırarak serbest tiroid hormon düzeylerini arttırırlar.

Question 4

T4 hormonunu, daha potent olan T3 hormonuna dönüştüren enzim nedir?

Answer 4

• Deiyonidaz enzimidir.
• Tip-1 ve tip-2 deiyonidaz aktif hormon görevinden sorumludur.
• Tip-3 deiyonidaz ise çoğunlukla aktif T4 ve T3’ü inaktive eder ve reverse T3’ü (inaktif) oluşturmuş olup major kaynağıdır. Ötiroid hasta sendromunun nedenidir.
• Tip-3 deiyonidaz normalde sağlıklı bireylerde aktif değildir. Ötiroid hasta sendromunda, hipoperfüzyon varlığında, kas ve karaciğerde aktive olur. Plasentada da bulunmaktadır.
• Tip-3 deiyonidaz ayrıca masif hemanjiyom ve tümörlerde de eksprese edilir ve tüketim hipotiroidisine neden olur.

Question 5

Hipotiroidi nedenleri nelerdir?

Answer 5

• Primer
• Santral
• Jeneralize tiroid hormon direnci (TR-a sıkıntılı)
• Tüketim hipotiroidisi (Tm, hemanjiyom)

Question 6

Hipotiroidi kimlerde taranmalıdır?

Answer 6

• Tip-1 DM ve diğer otoimmun hastalıklarda (pernisyöz anemi, addison vb…)
• Aile hikayesi
• Radyoaktif iyot ve radyoterapi öyküsü
• Tiroid cerrahisi veya disfonksiyonu öyküsü
• Anormal tiroid bezi muayenesi
• Psikiyatrik bozukluklarda
• Amiadoron ve lityum alanlarda

Question 7

Hipotiroidi tedavisi nasıldır?

Answer 7

• Levotiroksin 1,6 ug/kg/gün başlanır.
• > 50-60 yaş ise koroner arter hastalığı yoksa levotiroksin 50 ug/gün başlanır, doz sonradan arttırılır.
• > 50-60 yaş ise koroner arter hastalığı varsa levotiroksin 12,5-25 ug/gün başlanır, doz sonradan arttırılır.
• Total tiroidektomi veya radyoaktif iyot sonrası veya santral hipotiroidide daha yüksek dozlar gerekebilir.
• Subklinik hipotiroidi veya graves sonrası hipotiroidide de doz ihtiyacı daha düşüktür.
• Levotiroksin kahvaltıdan 1 saat önce alınmalıdır.
• Tedavi başlangıcından 2 ay sonra veya doz değişimlerinden 2 ay sonra tekrar TSH bakılır.
• Doz ayarlamaları TSH düzeyine göre 12,5-25 ug/gün artış ya da azalma olarak yapılmalıdır.
• TSH fazla baskılarsak atriyal fibrilasyon riski ve kemik dansitesinde azalma riski bulunmaktadır. (< 4 TSH bize yeterlidir.)
• İlaç dozu ayarlanıp TSH düzeyi normale geldiğinde takip yıllık yapılmaya başlanır.
• Santral hipotiroidide doz ayarı serbest T4’e göre yapılır. -> amaç sT4’ü ortalama değerin üstünde tutmaktır.
• Doz atlamalarında sonraki doz çift doz olarak alınır.
• İlaç doz ihtiyacını artıran durumlar olabilir -> Yemekle alımı, malabsorbsiyon sendromları

Levotiroksin emilimini azaltan ilaçlar:

• Demir ve kalsiyum preparatları
• PPI inhibitörleri
• Safra asit sekestranları
• Bifosfonatlar
• Ciprofloksasin
• Yüksek fiberli diyet

(Aralarında en az 4-5 saat olmalıdır.)

Subklinik hipotiroidi tedavisi:

• TSH > 10 mIU/L ise ya da gebelik planlayan bir kadın ise levotiroksinin tedavisi önerilir. (Yaşlı ise TSH > 8 olunca da başlanır.)

TSH < 10 ise:

• Hipotiroidi semptomu varsa
• En az 3 aydır TSH > 4,5 ise
• Anti-TPO pozitifliği varsa
• Kardiyak hastalık bulgusu varsa

İlaç düzeyleri:

• TSH 4-8 -> 25 ug/gün
• TSH 8-12 -> 50 ug/gün
• TSH > 12 -> 75 ug/gün

Gebelik için tedavi:

• Hipotiroidili bir hastada gebelik öncesi TSH < 2,5 mIU/L olmalıdır. Gebelik olur olmaz tekrar ölçülmelidir.
• Gebelik oluştuğunda doz %30 arttırılmalıdır. İlk trimesterda TSH < 2,5 mIU/L, ikinci ve üçüncü trimesterda TSH < 3 mIU/L olmalıdır.

Question 8

Gebelikte ne kadar iyot desteği vermeliyiz?

Answer 8

• Planlanmış gebelikten 3 ay önce başlanmalıdır.
• 150 ug/gün ek iyot desteği verilmelidir.

(Gebelik tirotoksikozunda ve levotiroksin kullananlarda gerek yoktur.)

Eksikliğinde:

• Bebekte guatr, hipotiroidi, düşük plasental ağırlık, azalmış neonatal baş çevresi, dikkat eksikliği ve hiperaktivite gelişir.

Question 9

Sekonder diyabet sebepleri nelerdir?

Answer 9

Kontr-insüliner sistem:

• GH salgılayan adenom
• Cushing sendromu
• Hiperaldosteronizm
• Feokromasitoma
• Glukagonoma
• Somatostatinoma

Diğerleri:

• Hemokromatozis (Demir pankreasa çöker)
• Kistik fibrozis
• Hipertiroidizm
• Alkolizm
• Steroid
• Diazoksit
• Tiyazid
• B agonist
• Fenitoin