1
Q
Wat is nodig voor een democratie?
A
Inspraak van het volk
Een debatcultuur
Een rechtsstaat
Scheiding der machten
2
Q
Welke bevoegdheden heeft de koning
A
Initiatiefrecht
Amanderingsrecht
Wetten bekrachtigen
3
Q
Wat is ee hoogste rechterlijke macht?
A
Hof van cassatie
4
Q
Waarom is scheiding der machten zo belangrijk?
A
Het vermijd dat de macht te veel bij 1 persoon op groep zit
5
Q
Wie zijn de wetgevende macht in België?
A
De koning en het federaal parlement (kamer van volksvertegenwoordigers en de senaat)
6
Q
Wie zijn de ministers van begroting?
A
- Vlaams ben Weyts - nva
- Federaal Vincent van Peteghem cd&v
7
Q
Wie zijn de ministers van justitie
A
Annelies Verlinden cd&v
Zuhal demir nva
8
Q
Wat is een ordonnantie
A
Een vorm van wetgeving, vordering, voorschrift
9
Q
Wanneer kan je niet in hoger beroep met je strafzaak?
A
Als het geschil kleiner is dan 2000 euro kan dit nooit
10
Q
Bij welke rechtbank moet je zijn als je een overtreding begaat in het verkeer?
A
Politierechtbank
11
Q
Welke rechtbank moet je zijn als je een misdaad zoals een mood doet?
A
Hof van assisen
12
Q
Wat is zo bijzonder aan het hof van assisen?
A
Het hof van assisen is samengesteld met een volksjury van twaalf leden die door een loting om de vier jaar worden aangeduid
De procedure verloopt via een geheime stemming
Dit is de enige rechtbank die een levenslange gevangenisstraf kan opleggen
Er is geen hoger beroep mogelijk enkel een procedure bi jury hof van cassatie
13
Q
Wie is de eerste premier van België en tot welke partij behoord hij?
A
Bart de wever - nva
14
Q
Voor welke verkiezingen is het stemplicht afgeschaft?
A
Lokale en provinciale verkiezingen in Vlaanderen
15
Q
Welke zaken behandeld de rechtbank van eerste aanleg? Geef enkele voorbeelden aan de hand van welk specifiek recht
A
Familierecht - scheidingen, ouderlijk gezag tegenover de kinderen
De burgerlijke rechtbank -
De jeugdrechtbank - verontrustende opvoedingssituaties, jeugddelict,
16
Q
Wie zit er in de rechtbank en wat zijn hun functies
4 antwoorden
A
- Het openbaar ministerie - in naam van de samenleving
- De rechter(s) ook wel zittende magistratuur genoemd,
- Griffier - zorgt voor de organisatie, informatie en verloop van de procedure
- Verdachte met eventueel de advocaat
17
Q
Heeft aan advocaat beroepsgeheim?
A
Ja!
18
Q
Waar kan je terecht voor gratis juridische hulp?
A
OCMW
GBO
Vakbonden, ziekfondsen, huurdersbonden
Advocaat
Notarissen
Het justitiehuis
Het caw
Tzitemzo en Keki
19
Q
Moet je bij elk conflict dit oplossen met tussenkomt van een rechtbank? Leg uit
Ken jij hier jouw rol in als toekomstige sociaal werker?
A
Neen, je kan ook een verzoening of bemiddeling aangaan tussen de persoon of groep in kwestie aan de hand van een gesprek. Dit kan met behulp van een derde (tussenpersoon) bv caw, de vakbond, of onpartijdig persoon.
Het is mogelijk om te ondehandelen, bemiddelen
Als sociaal werker kan je luisteren naar conflicten en kijken naar oplossingen aan de hand van een normatief kader. Je kan ook conflicten of problemen signaleren naar beleidsmakers. Denk aan geluidsoverlast door de kerstmarkt voor buurtbewoners, dit is niet enkel een individueel probleem maar eerder op grote schaal. Hier kan jij een stem in opnemen voor de omwonenden en hen een klankbord geven
20
Q
Wat kan het hof van cassatie niet?
A
Een uitspraak inhoudelijk behandelen
De feiten verklaren, uitspreken over de feiten
21
Q
Welk mensenrecht komt in gedrang voor journalisten die berichten over de oorlog in Israël en Palestina?
Verschillende journalisten werden vermoord op Israëlisch grondgebied en elders in de wereld ( bron, podcast van de standaard)
A
Het recht om een eigen mening te uiten en te verspreiden
Het recht om een eigen mening te uiten in woorden, geschriften en gedragingen
22
Q
Wat is het belang van de overheid bij de relalisatie van mensenrechten?
A
(Open vraag) beoordeel zelf of je correct bent. handboek p.144
23
Q
Kan ik als Vlaamse inwoner stemmen voor de waalse regering
A
Neen als Vlaamse inwoner kan je enkel stemmen voor de Vlaamse regering. Je kan wel federaal stemmen, voor leden van de andere kant van de taalgrens
24
Q
Hoe gebeurd de wijziging in de grondwet?
3 fasen, leg uit
A
Grondwetswijziging (Art. 195)
- Verklaring tot Herziening:
De huidige wetgevende kamers (Kamer van Volksvertegenwoordigers en Senaat) wijzen, met een gewone meerderheid, de artikels aan die voor herziening vatbaar zijn.
Dit is een indicatie van de wil om te wijzigen, maar nog geen definitieve wijziging. - Ontbinding en Verkiezingen:
Na deze verklaring worden de Kamers ontbonden en worden er nieuwe verkiezingen gehouden.
Dit geeft de kiezers de kans om zich uit te spreken over de voorgestelde herzieningen, wat de democratische legitimiteit versterkt. - Definitieve Herziening:
De nieuw verkozen Kamers zijn bevoegd om de grondwetsartikels definitief te wijzigen, aan te vullen of nieuwe artikels toe te voegen.
Dit vereist een bijzondere meerderheid: tweederde van de stemmen van de aanwezige leden, met minstens twee derden van de leden van elke Kamer aanwezig.
25
Welke misdaad verjaard nooit?
Oorlogsmisdaad
26
Welke strafhof behandeld oorlogsmisdaden, genocide en misdaden tegen de menselijkheid?
Internationaal strafhof in Den Haag
27
Als toekomstig sociaal werken zal je misschien wel merken dat het recht voor velen ingewikkeld is en hier enkele moeilijkheden rond zijn. Kan je voorbeelden geven?
-er is onzekerheid over de verloop van gerechtelijke procedures
-ontoegankelijk, complexe zoektocht naar bijstand, de zoektocht naar wat het recht precies is en hoe die in elkaar zit
- de juridische waarheid is niet altijd de echte waarheid
-een uitspraak lost niet altijd de problemen op
-hoge kostprijzen voor geschillen en advocaten, gerechtelijke kosten
28
Hoe kan je de toename van wetten, regels en procedures noemen?
(Denk aan een begrip uit studie van sociaal werk)
Juridisering van de maatschappij
Bureaucratisering
Juridisering is het proces waarbij steeds meer aspecten van het leven en de samenleving via wetten en regels worden vastgelegd, wat de macht van de staat versterkt en het rechtssysteem belangrijker maakt.
Bureaucratisering is de ontwikkeling van een organisatie naar een structuur met hiërarchie, taakverdeling, gestandaardiseerde procedures en regels (zoals bij de overheid), wat hand in hand gaat met juridisering en zorgt voor meer controle, maar ook voor administratieve lasten.
Beide processen leiden tot een verdichting van regels
29
Israël heeft de rechten van het kind niet ondertekend, IVRK. Wat kunnen hier de gevolgen van zijn?
Open vraag, zelf in te vullen
30
Geef enkele voorbeelden van kosten die erbij komen kijken bij een gerechtelijke procedure
Advocaat
Griffiekosten
Vertaler/tolk
Onderzoeken
Fonds juridische bijstand
Verplaatsingskosten
Gerechtsdeurwaarder
31
Wanneer betaal je geen gerechtskosten?
Als je de rechtszaak wint en alle kosten voor de tegenpartij zijn
Als je een procedure hebt bij de arbeidsrechtbank waarbij een burger en overheidsinstantie zijn betrokken over een steun of uitkering. Ook niet als je verliest. Kosten steed ten laste van de overheid
32
Ik ben 21 jaar kan ik geloot worden voor de volksjury bij het hof van assisen?
Neen, je moet ouder zijn dan 28 om deel te kunnen uitmaken van de volksjury
33
Kan het OCMW in de OCMW raad wetten maken?
Neen, enkel beslissingen maken binnen een wettelijk kader
De wetten worden gemaakt door ENKEL de wetgevende macht
34
De evolutie van het kiesrecht in België is door de geschiedenis veranderd kan je dit uitleggen?
1830 enkel stemrecht voor ‘gegoede mannen’ die belastingen betaalden
1893 meervoudig stemplicht voor mannen vanaf 25 jaar
1921 vrouwen krijgen stemplicht voor enkel de gemeenteraad
1921 enkelvoudig stemplicht voor mannen. Elke man kreeg 1 stem vanaf 21 jaar
1948 vrouwen krijgen vanaf 21 jaar 1 stem
1981 stemmen kan vanaf 18 jaar
2024 opkomstplicht afgeschaft voor gemeente en provinciale verkiezingen
35
Wie heeft het internationaal gerechtshof in Den Haag ontwikkeld
Dit komt voort uit de Veiligheidsraad van de Verenigde naties
36
Wat doet het Europees palement?
Deze maakt de regelgeving
Is vooral economisch belangrijk
37
Geef me een voorbeeld van een onbewuste handeling in het strafrecht
Onopzettelijke misdrijven, een aanrijding waarbij jij niet in fout bent.
Onopzettelijke slagen en verwondingen. Bv een brand op oudejaarsnacht waarbij verschillende slachtoffers brandwonden oplopen door een explosie
Onopzettelijke doodslag kan hier ook aan gelinkt worden. Bron de brand op oudejaarsnacht in Zwitserland
Wees kritisch, er heeft nog geen rechtspraak plaatsgevonden dus er zijn ook nog geen concrete uitspraken gedaan over schuld of de feiten
Enkel het feitelijke werd weergegeven in het nieuws
38
Wat is de alarmbelprocedure?
Een veligheids mechanisme om evenwicht tussen de taalgemeenschappen te bewaken
39
Wat gebeurt er als er een motie van wantrouwen plaatsvind in het parlement?
Als een motie van wantrouwen wordt aangenomen in het parlement, betekent dit dat de Kamer het vertrouwen opzegt in een bewindspersoon of het hele kabinet, waarna de betrokkene(n) meestal moeten aftreden, hoewel de exacte procedure (bijv. constructieve motie van wantrouwen in België) afhankelijk is van de nationale regels en de ernst van de kritiek, met als gevolg dat het kabinet demissionair wordt en er nieuwe formatie of verkiezingen volgen
40
geef enkele voorbeelden van nieuwe rechten die eigen zijn aan onze tijdsperiode
* een schoon, gezond en duurzaam leefmilieu
* vrouwen rechten
* digitale rechten bv. recht op toegang tot het internet
* digitaal recht - recht op privacy online
* recht op waardig werk
41
Wat zijn de twee bevoegdheden van de **raad van state**?
1. het adviseren van regering en parlement over wetgeving en bestuur
2. het optreden als hoogste algemene bestuursrechter voor geschillen tussen burger/bedrijf en overheid, zoals bij bouwvergunningen, asielzaken, en omgevingsplannen.
42
Wat is bijzonder aan het **statuut** van de koning. Met andere woorden wat is uniek dat andere burgers van het land niet hebben?
* **Onschendbaar** niet strafrechtelijk vervolgbaar
* **onverantwoordelijk** hij kan niet politiek ter verantwoording worden geroepen
* **onbekwaam** om zelf politieke beslissingen te nemen, wat de ministeriële verantwoordelijkheid is (de ministers zijn verantwoordelijk voor zijn daden)
43
De bevoegdheden van de uitvoerende macht zijn
* wetten uitvoeren
* beleid maken
* decreten uitvoeren
* uitvoeringsbesluiten maken
*Dit wordt uitgevoerd door de koning en de regering*
44
Wat is de samenstelling van de Senaat?
* bestaat uit 60 zetels
De senaat is opgedeeld in taalgroepen *35 leden nederlandstalig en 24 Franstalig*, er wordt geen duits gesproken in de senaat
45
De wetgevende macht bestaat uit 3 takken. kan je deze opsommen?
* de koning
* de kamer van volksvertegenwoordigers
* de senaat
46
Kan je mij de bevoegdheden van de wetgevende macht opsommen?
* wetten maken
* verdragen goedkeuren
* controle op het werk van de regering
* een parlementaire onderzoekscommisie oprichten
47
Wat houden de parlementaire immuniteiten in? En wie heeft deze?
* parlementiare onverantwoordelijkheid
* parlementaire onschendbaarheid
sidenote:
De parlementsleden blijven zoals alle burgers onderworpen aan alle strafwetten, en zijn dus niet "immuun", maar er gelden een paar speciale voorschriften in de strafprocedure:
* een huiszoeking bij een parlementslid mag alleen uitgevoerd worden als de parlementsvoorzitter of een parlementslid dat door hem aangeduid wordt er bij is.
* een parlementslid mag slechts aangehouden worden, of voor de rechtbank gebracht worden, als het Vlaams Parlement daarmee akkoord gaat. Dat laatste kennen we als de "opheffing van de parlementaire onschendbaarheid".
2. Parlementaire onschendbaarheid geldt alleen tijdens de parlementaire zittingen. en geldt alleen voor strafzaken, niet voor burgerlijke zaken of tuchtzaken. Als er tegen een parlementslid een strafprocedure gericht is, dan gelden de speciale voorwaarden.
## Footnote
https://www.vlaamsparlement.be/nl/over-ons/parlementaire-onschendbaarheid
48
Kan je me de twee bevoegdheden geven van de uitvoerende macht?
1. wetten UITVOEREN
2. beleid MAKEN
49
Wie benoemend de Vlaamse burgemeesters?
De Vlaamse regering
In Vlaanderen wordt de burgemeester niet rechtstreeks verkozen door de kiezer, maar aangewezen en nadien benoemd
50
Wat zijn de voornaamste doelstellingen van de Verenigde Naties?
* het handhaven en bevorderen van de internationale vrede en veiligheid
* het bevorderen van mensenrechten en democratie
* Stimuleren van duurzame economische en sociale ontwikkeling en samenwerking
51
De Verenigde Naties werkt met verschillende organen.
* **Algemene Vergadering**
*De Algemene Vergadering is het belangrijkste orgaan van de VN. Deze is samengesteld uit vertegenwoordigers van alle lidstaten. Elke lidstaat heeft één stem*
* **Veiligheidsraad**
*belangrijkste beslissingsorgaan van de VN, **handhaven van de vrede en veiligheid**
* ECOSOC
* Internationaal gerechtshof
52
In de VN zitten 5 permanente parlementsleden met vetorecht, kan je deze 5 landen opsommen?
China, Frankrijk, Rusland, Verenigd Koninkrijk en de Verenigde Staten
53
Internationaal recht zegt dat:
*"je moet elkaars soevereiniteit respecteren. Je mag niet zomaar met je ordediensten of met je leger een ander land binnenvallen, het staatshoofd arresteren en die persoon aan je eigen strafrechtbanken overleveren."*
Dit is hedendaagse actualiteit, Trump heeft Venezuela aangevallen. Kan je dit linken aan de VN raad? Wat is het probleem hier?
## Footnote
bron: https://www.vrt.be/vrtnws/nl/2026/01/03/mag-een-land-zomaar-een-ander-land-binnenvallen-en-de-president/
Het internationaal strafhof wordt door de VS niet herkend als rechtsmacht.
Maar ook leiders zoals Trump genieten van een positie als leider dat ze niet berechtigd kunnen worden zolang ze de rol als president uitvoeren.
## Footnote
soevereiniteitsprincipe
54
Strafrechtelijk onderzoek ingesteld tegen de uitbaters van de uitgebrande bar in Crans-Montana in Zwitserland. "Ze worden beschuldigd van doodslag door nalatigheid, lichamelijk letsel door nalatigheid en het veroorzaken van een brand door nalatigheid", zo meldt de politie
## Footnote
Bron : De morgen
55
Wie is er aanwezig bij een zaak in het hof van Assisen?
* 12 juryleden
* 3 rechters (1 raadsheer en 2 asserssoren)
* de beklaargde met advocaat
* de schuldeiser
56
Wat zijn de 4 kenmerken van een democratie
1. Inspraak van het volk
2. Debatcultuur
3. Een rechtsstaat
4. Scheiding der machten
57
De grondwet bevat de volgende 5 zaken
* staatsvorm van het land
* regel rond de samenstelling en werking van de wetgevende macht, uitvoerende macht en rechterlijke macht
* rechten en vrijheden van burgers (grondrechten en mensenrechten)
* bescherming van de burger tegen machtsmisbruik door de overheid
58
Instanties die rechtstreeks verkozen zijn door de bevolking noemen we **parlement** of **raad**. We duiden deze aan als…
Wetgevende macht
59
Wat is een sanctie die wordt opgelegd door een ‘tuchtorgaan’?
Tuchtsancties
60
Subjectief recht
Persoonsgebonden, concreet, verondersteld een drager
De concrete bevoegdheid die een persoon heeft om te eisen te doen en te laten
Gebaseerd op objectief recht
Bv recht om de huur te betalen
Recht om je huis te verkopen
Kiesrecht, eigendomsrecht
61
Objectief recht
Algemeen, abstract, geld voor iedereen
Het systeem van regels, wetten en verdragen, rechterlijke uitspraken die gelen voor de samenleving
Bv regels voor huur en koop, wetboek
62
Wat staat er in de grondwet?
* regels rond de samenwerking van de machten
* bevoegdheden tussen overheden
* rechten en vrijheden van de burgers
* staatsvorm
63
Kan ik in hoger beroep als ik een uitspraak heb van het arbeidshof?
Neen, enkel nog mogelijk om naar hof van cassatie te gaan
64
De samenstelling van de regering is als volgt
Ministers (15) en staatssecretarissen
65
Wat is een republiek?
Als een president aan de macht is door het volk gekozen, dan heb je een republiek
66
Als de koning het hoofd van een land is dan noemen we dit land een…
Monarchie
67
Kan je voorbeelden geven van een politiestaat?
In de historiek kan je terug kijken naar nazi-Duitsland of hedendaags noord Korea
68
Als regeringsleden worden vervolgd door schuld aan strafbare feiten. Voor welke rechtbank komen zij dan?
Hof van beroep, niet een lagere strafrechtbank
Regeringsleden zijn NIET onschendbaar. P78
69
Hoe heet de regering die bevoegd is voor het dagelijks bestuur van het land om beslissingen te nemen die niet uitgesteld kunnen worden?
Wanneer is deze regering actief?
De regering van lopende zaken
Deze is actief als de regering ontslag heeft genomen, bv wanneer er verkiezingen zijn. Dus de ontslagnemende regering is dan de regering van lopende zaken.
70
Wie controleert de werking van de regering?
De kamer
71
Als de koning verdragen goedkeurt dan noemen we dat de … van een verdrag
Ratificatie
72
De drie politieke organen van een OCMW
* ocmw raad
* het vast bureau
* het bijzonder comité voor de sociale dienst (BSCD)
73
De voorzitter van de OCMW raad is dezelfde persoon als
De voorzitter van de **gemeenteraad**
74
De doelen van de verenigde naties zijn
* vrede en veiligheid behoeden en handhaven
* gelijke rechten en zelfbeschikkingsrecht realiseren
* vriendschappelijke betrekkingen tussen natie ontwikkelen en onderhouden
* economische, sociale, culturele en humanitaire samenwerking tussen volkeren organiseren en bevorderen
* rechten van de mens en fundamentele vrijheden doen eerbiedigen
75
De persoon die een gerechtelijke procedure opstart heet een
Verzoeker of eiser
76
UVRM
Universele Verklaring van de Rechten van de Mens (UVRM), 1948, ontwikkeld door de Verenigde Naties
De UVRM is geen verdrag, maar een verklaring. Dit betekent dat de UVRM niet afdwingbaar is via de rechter. Maar de UVRM is een intentieverklaring van 193 landen wereldwijd en heeft voor heel wat andere mensenrechtenverdragen model gestaan.
77
Wanneer kunnen mensenrechten worden ingeperkt?
Kan je uitleggen waarom de pandemiewet is opgesteld naar aanloop van de COVID-pandemie?
* ter voorkoming van verspreiding van besmettelijke ziekten, dus in het belang van de volksgezondheid
* *tijdelijk* ter bescherming van de openbare orde of openbare veiligheid
* voor de economische veiligheid van het land
De **pandemiewet** is opgesteld om snel en efficiënt te kunnen ingrijpen bij rampsituaties als grote ontploffingen of branden, maar is niet echt op maat geschreven van een pandemie.
78
Wat is het verschil tussen privaatrecht en publiekrecht?
**Privaatrecht**
Regelt rechtsverhoudingen tussen burgers onderling
Partijen zijn juridisch gelijkwaardig
Gericht op individueel belang
Voorbeelden:
* Burgerlijk recht
* Ondernemingsrecht
* Individueel arbeidsrecht
* Gerechtelijk privaatrecht
* Internationaal privaatrecht
**Publiekrecht**
Regelt rechtsverhoudingen tussen overheid en burger of overheden onderling
Overheid treedt op met gezag
Gericht op algemeen belang
Voorbeelden:
* Grondwettelijk recht
* Administratief recht
* Strafrecht en strafprocesrecht
* Fiscaal recht
* Socialezekerheidsrecht
79
Hoe zie je privaatrecht terug in de hedendaagse wooncrisis?
Huurcontracten, huurprijzen en geschillen tussen huurder en verhuurder vallen onder het privaatrecht, omdat het gaat om gelijkwaardige partijen en individuele belangen.
80
De ministers van begroting voor het Vlaanderen en de Federale regering zijn.
* FED - Vincent Van Peteghem (CD&V)
* Vlaams - Ben Weyts NVA
81
De ministers van Justitie voor het Vlaanderen en de Federale regering zijn.
* FED - Annelies Verlinden CV&V
* Vlaams - Zuhal Demir NVA
