Ithir

Question 1

Cad é ithir

Answer 1

ithir is ea an sreath tanaí d’ábhar ar dromchla an domhan

Question 2

cad iad na 5 príomhcuid atá in ithir

Answer 2

1. ábhar mianrach
2. uisce
3. aer
4. húmas
5. orgánaigh beo

Question 3

cad é ábhar mianrach

Answer 3

seo na miaraí atá le fáil san ithir deanta suas de carraigeacha briste síos

Question 4

cad é aer

Answer 4

bíonn se le fáil in sna spásanna idir na mionpíosaí mianrach

Question 5

cad é uisce

Answer 5

greamaíonn sé mionpíosaí ithir le cheile

Question 6

cad é órgánaigh beo

Answer 6

bíonn ainmhithe in san ithir ag athrú plandaí marbh go húmas m.sh peisteanna, biacteir, fungais

Question 7

cad é húmas

Answer 7

tá sé an ábhar dorcha atá deanta suas de plandaí agus anmhí marbh a deanann an ithir torthúil

Question 8

conas a bhfuil ithir déanta

Answer 8

tá sé deanta thar tréimhhse ama fhad de bharr roint factóirí

Question 9

cad iad na factóirí adenann ithir

Answer 9

1. aeráid
2. ábhar neamhscagach
3. fásra
4. órgáinigh beo
5. an tídhreach
6. Am

Question 9

cad a deanann aeráid

Answer 9

bíonn tionchar ar teocht agus titm báistí ar an ráta síonchaitheamh

Question 10

cad a deanann ábhar neamhscagach

Answer 10

tógann sé nios mó ama ar carraig neamhscagadh chun ithir a dheanamh m.sh eibhear

Question 11

cad deanann fasra

Answer 11

nuair a faigheann fásra bás tá sé briste síos go dtí húmas

Question 12

cad dhenann orgánaigh beo

Answer 12

cabhraíonn micreaórganaigh le brise síos plandaí agus aimhithe chun húmas a dheanamh

Question 13

cad a deanann an saghas tírdhreach

Answer 13

bíonn ithir ar talamh ard níos fuaire agus fliuch mar sin níl móran húmas deanta

Question 14

cad a dhenann am

Answer 14

tógann sé thart ar 400 bliain chun 1cm ithir a cruthú

Question 15

cad atá in ithir

Answer 15

tá ithir le fail i sraitheanna

Question 16

cad a glaotar ar na sraitheanna sin

Answer 16

glaotar leaslínte orthú

Question 17

cad iad na leas línte eagsúla

Answer 17

1. leaslíne O
2. leaslíne A
3. leaslíne B
4. leaslíne C

Question 18

cad é leaslíne O

Answer 18

seo é dromchla an ithir, an áit ina déantar húmas

Question 19

cad é leaslíne A

Answer 19

seo é an barrithir, an áit ina bhfuil an méid is mó húmas

Question 20

cad é leaslíne B

Answer 20

seo é fo-ithir, níos eadroime i dath toisc go bhfui níos lú húmas, deanta suas de mathaircharraig

Question 21

cad é leaslíne C

Answer 21

an gciseal is ísle nó an mathair carraig

Question 22

cad é láisteadh

Answer 22

uaireanta de bharr báisteacht téann an uisce tríd an ithir ag tógaint mianraí agus húmas leis ag fágaint é neamh torthúil

Question 23

cad é crua ciseal

Answer 23

nauir a tharlaíonn láisteadh ach tá sé fagtha i sraith A

Question 24

cad é ithir podsail

Answer 24

tá ithir podsail le fáil i áiteanna a fliuch agus fuar cludaithe le foraoise tarlaíonna lán laisteadh agus ta an ithir neamh torthúil

Question 25

cad é ithir thrópaiceach dearg

Answer 25

le fáil in áiteanna trópaiceach. tá a lan húmas de bharr bruascar plandaí. tórthúil ach mar dénatar deforaoiseacht téann an ithir neamhtórtúil de bharr láisteadh