Nowotwory

Question 1

Czym cechuje się komórka nowotworowa?

Answer 1

• niekontrolowany wzrost
• samowystarczalność w zakresie sygnałów wzrostu (proliferacji)
• ignorowanie sygnałów hamowania proliferacji
• unikanie apoptozy
• stymulowanie angiogenezy
• zdolność do inwazji tkanek i przerzutowania
• nieograniczony potencjał replikacyjny

Question 2

Do czego prowadzi niezrównoważony potencjał proliferacyjny komórek nowotworowych?

Answer 2

do wzrostu masy guza i w dalszych etapach do przerzutowania (ogniska wtórne = metastazy)

Question 3

Jakie wyróżniamy etapy karcinogenezy?

Answer 3

1) inicjacja
2) promocja
3) progresja

Question 4

Co się dzieje w fazie inicjacji karcinogenezy?

Answer 4

faza, w której czynnik rakotwórczy, działając na zdrową komórkę, powoduje zmianę w jej materiale genetycznym, czyli mutację (komórka zainicjowana)

Question 5

Co się dzieje w fazie promocji karcinogenezy?

Answer 5

zainicjowana komórka przechodzi wiele kolejnych mutacji, aż staje się typową komórką nowotworową

Question 6

Co się dzieje w fazie progresji karcinogenezy?

Answer 6

wzrost komórek nowotworowych, który przeważnie przebiega niepowstrzymanie i jest nieodwracalny

Question 7

Jak przebiega przemiana komórki normalnej w procesie przemiany nowotworowej?

Answer 7

komórka normalna → komórka zainicjowana → nowotwór → inwazja → metastaza

Question 8

Jakie czynniki inicjują przemianę komórki normalnej w zainicjowaną?

Answer 8

czynniki rakotwórcze (inicjator genotoksyczny lub kokancerogen)

Question 9

Jakie czynniki stymulują progresję nowotworów?

Answer 9

• promotor
• immunosupresor
• hormon
• składnik pożywienia i inne

Question 10

Jaka cecha komórek nowotworowych może ułatwiać powstawanie przerzutów?

Answer 10

komórki zainicjowane charakteryzują się zaburzonymi zdolnościami przylegania do otaczających komórek

Question 11

Czym charakteryzują się komórki nowotworowe w hodowli in vitro?

Answer 11

1) brak kontaktowego hamowania wzrostu
2) mała zależność od obecności w środowisku czynników wzrostowych
3) zdezorganizowany cytoszkielet
4) zdolność do wzrostu bez kontaktu z podłożem
5) zdolność wywoływania guzów u zwierząt labolatoryjnych

Question 12

Jakie biochemiczne zmiany zachodzą w komórkach nowotworowych?

Answer 12

• zwiększona szybkość glikolizy
• zmiejszone wymagania co do czynników wzrostowych
• zwiększona synteza i wydzielanie własnych czynników wzrostowych
• wydzielanie do środowiska niektórych metaloproteinaz
• zwiększona aktywność reduktazy rybonukleotydów
• nasilona synteza RNA i DNA
• zmniejszony katabolizm pirymidyn
• synteza białek onkofetalnych
• utrata funkcji (specjalizacji)
• niewłaściwa synteza czynników wzrostu i hormonów (transdukcja sygnału)

Question 13

Jakie zmiany zachodzą na powierzchni komórki nowotworowej?

Answer 13

• zwiększony ładunek ujemny
• zmniejszona adhezja
• pojawianie się nowych antygenów – utrata typowych na rzecz nowych, zmienionych
• zmiany w profilu glikozylacji białek i lipidów – zwiększona zdolność do aglutynacji
• zmiany w przepuszczalności błony i zdolnościach transportowych

Question 14

Jakie procesy komórkowe są regulowane pod wpływem czynników sygnalizacyjnych?

Answer 14

• fagocytoza
• apoptoza
• proliferacja
• sekrecja
• egzocytoza

Question 15

Czym są protoonkogeny?

Answer 15

prawidłowe geny, które jednak mogą prowadzić do transformacji komórki w komórkę nowotworową, jeśli w wyniku aktywacji zostanie wyzwolony ich potencjał onkogenny

Question 16

Jaką funkcję pełnią protoonkogeny?

Answer 16

• koordynacja wzrostu i różnicowania się komórek
• kodowanie czynników wzrostu i ich receptorów
• kodowanie czynników transkrypcyjnych
• kodowanie białek wiążących GTP

Question 17

W co przekształcają się protoonkogeny w wyniku wyzwolenia ich potencjału onkogennego?

Answer 17

w onkogeny

Question 18

Jakie zmutowane białka kodują onkogeny?

Answer 18

• czynniki wzrostu
• receptory tych czynników
• białka biorące udział w transdukcji sygnałów
• czynniki transkrypcyjne

Question 19

Jakie czynniki środowiskowe mogą prowadzić do uszkodzenia DNA i transformacji nowotworowej?

Answer 19

1) fizyczne – promieniowanie wysokoenergetyczne, jonizujące
2) chemiczne – deaminacje (kwas azotawy i jego sole azotyny), alkilacje (nitrozoaminy), interkalacje
3) biologiczne – wirusy DNA & RNA

Question 20

Co wywołuje pojawienie się onkogenu v-sis?

Answer 20

glioma (nowotwór mózgu)

Question 21

Przez co jest przenoszony onkogen v-sis?

Answer 21

przez wirus mięsaka małp

Question 22

Co jest produktem pojawienie się onkogenu v-sis i do czego to prowadzi?

Answer 22

białko podobne do ludzkiego płytkowego czynnika wzrostu - PDGF ⇒ zmutowany PDGF przyłączając się do receptorów powoduje niekontrolowaną proliferację

Question 23

Co wywołuje pojawienie się onkogenu v-erbB?

Answer 23

glejaki, rak piersi

Question 24

Co jest produktem pojawienia się onkogenu v-erbB i do czego to prowadzi?

Answer 24

powstawanie zmutowanego nabłonkowego receptora wzrostu - EGF, którego aktywność jako kinazy tyrozynowej jest permanentnie stymulowana, bez względu na obecność liganda, a więc komórka nieprzerwanie otrzymuje sygnały wzrostowe

Question 25

Przez co jest przenoszony onkogen v-erbB?

Answer 25

wirus ptasiej erytroblastozy

Question 26

Co wywołuje pojawienie się onkogenu neu?

Answer 26

neuroblastomę

Question 27

Do czego prowadzi aktywacja onkogenu neu?

Answer 27

do zjawiska ciągle aktywnej kinazy tyrozynowej

Question 28

Co jest produktem pojawienia się onkogenu ras i do czego to prowadzi?

Answer 28

powstawanie białek o upośledzonej właściwości GTPazowej ⇒ bezustannie stymulowana jest produkcja cAMP, a komórka pobudzana jest do ciągłej proliferacji

Question 29

Co wywołuje pojawienie się onkogenu ras?

Answer 29

rak okrężnicy, płuc, grasicy

Question 30

Do czego prowadzi pojawienie się zmutowanych produktów onkogenów jun i fos?

Answer 30

do asocjowania się z sekwencjami DNA docelowymi dla czynników transkrypcyjnych AP1 ⇒ to często aktywuje transkrypcję kluczowych genów kodujących białka pobudzające rozrost, a hamuje z kolei transkrypcję genów tłumiących go

Question 31

W jaki sposób geny supresorowe mogą spowodować rozwój nowotworów?

Answer 31

antyonkogeny = ryzyko nowotworu wynika z ich niedostatecznej aktywności

Question 32

Jaka jest fizjologiczna rola protoonkogenów na promowanie śmierci komórek i hamowanie ich proliferacji?

Answer 32

↑ promowanie proliferacji komórek | ↓hamowanie śmierci komórek

Question 33

Jaka jest fizjologiczna rola antyonkogenów na promowanie śmierci komórek i hamowanie ich proliferacji?

Answer 33

↑ promowanie śmierci komórek | ↓hamowanie proliferacji komórek

Question 34

Czym są geny supresorowe?

Answer 34

kodują białka , które w fizjologicznych warunkach powstrzymują wzrost komórek lub w inny sposób chronią komórkę przed transformacją nowotworową (np. poprzez ochronę przed mutacjami)

Question 35

Podaj przykład genów supresorowych?

Answer 35

Rb (retinoblastoma) p53 i NF1 (neurofibromatosis)

Question 36

Jaką funkcję pełni Rb p53?

Answer 36

jądrowe represory transkrypcji

Question 37

Jaką funkcję pełni NF1?

Answer 37

białko inaktywujące Ras (GTPazę)

Question 38

Czy cykliny posiadają właściwości katalityczne?

Answer 38

nie

Question 39

Z czym wiążą się cykliny by móc spełniać funkcje katalityczne?

Answer 39

z kinazami cyklinozależnymi

Question 40

Przez co są regulowane kinazy cyklinozależne?

Answer 40

przez cykliny, inne kinazy oraz inhibitory kinaz cyklinozależnych

Question 41

Jakie funkcje pełnią aktywne kinazy?

Answer 41

fosforylują białka docelowe

Question 42

W jaki sposób geny supresorowe mogą ulec inaktywacji?

Answer 42

- przez mutacje punktowe powodujące inaktywację białka - przez rozległe delecje powodujące utratę fragmentu lub całego białka - zmiany epigenetyczne

Question 43

Czym są zmiany epigenetyczne?

Answer 43

gen nie ulega mutacji ani delecji ale jego transkrypcja jest wyciszona, np. poprzez hipermetylację cytozyny w promotorze

Question 44

Czym jest białko p53?

Answer 44

produkt genu supresorowego = strażnik genomu

Question 45

Jak działa białko p53?

Answer 45

reguluje proliferację ⇒ umożliwienie lub hamowanie wejścia komórki w fazę S cyklu komórkowego

Question 46

W jaki sposób białko p53 może kontrolować proliferację komórek?

Answer 46

przez ekspresję CDKI (inhibitor kinaz cyklinozależnych), białek apoptycznych i białek systemów naprawy DNA

Question 47

Jakie znamy onkogenne wirusy DNA?

Answer 47

SV40, polyoma, HPV, EBV, hepadnawirus, adenowirusy

Question 48

Czym jest transformacja nowotworowa?

Answer 48

złożony, wieloetapowy proces, będący konsekwencją zmian w różnych genach, których produkty są istotne dla wzrostu, różnicowania, proliferacji i śmierci komórki