Huntington’s. Hvar er rýrnunin?
Nucleus caudata
4 sjd. með mismunandi tjáningu.
Holonprosencephaly (sonic hedgehog mutations)
Tuberous Sclerosis
Retinitis pigmentosa
Hereditary Nonpolyposis Colon Cancer (HNPCC)
Achondroplasia. Erfðir, einkenni.
Autosomal dominant
- 80% denovo
Dvergvöxtur, einkennandi eru stuttir útlimir (sérstaklega proximal hluti; upphandleggir og lærleggir), hátt enni, stórt höfuð, og “trident” handarlag.
- Sjaldgæf aukaverkun, ungbarnaskyndidauði v. þrýstings á hálsmænu
Pleiotropy. Hvað er það?
Phenomenon in which a single gene is responsible for a number of distinct and seemingly unrelated phenotypic effects.
t.d. Neurofibromatosis type I (50% nýjar stökkbr)
Each of the pleiotrophic effects of an allele can show nonpenetrance and variable expressivity
Neurofibromatosis týpa 1. Hvað?
Með algengari eingena erfðasjúkdómum (1/3000).
Neurofibromatosis týpa 1. Einkenni?
Helstu einkenni: Cafe au lait spots, peripherial neurofibroma (þykkildi undir húð) og Lisch nodules eru einkennandi
Önnur einkenni sjaldgæfari, þ.á.m. plexiform neurofibromas, macrocephaly, hryggskekkja námserfðileikar (30%), vangefni, flogaveiki, heilaæxli, pheochromocytoma, renal artery stenosis, hækkaður blóðþrýstingur ofl.
Acute Intermittent Porphyria. Hvað, orsök, einkenni?
Sjaldgæfur Autosomal dominat sjúkdómur (1/50000) Einkenni - Sjaldgæf fyrir kynþroska - Kviðverkjaköst, uppköst - Lamanir, flog, geðhvörf - Hækkaður blóðþrýstingur Umhverfisþættir leiða til einkenna - Lyf – barbituröt, sulphonamides - Alcohol - Sýkingar - Hormonabreytingar
Acute intermittent porphyria. Greining?
Greining – mæling á porphobilinogen í þvagi (hækkað) og síðan mæling á PBGD í rauðum blóðkornum (50% minnkuð ensímvirkni)
Stökkbreytingar (somatic mutations). Second hit kenningin?
Retinoblastoma. Einstaklingur fæðist með eina stökkbreytingu, stökkbreytta samsætu en veikist ekki nema að stökkbreyting verði á hinni samsætunni líka.
Punktbreytingar, litningayfirfærslur, mitotic nondysjunctions og tap á heilum litningi.
Flest ættlæg krabbameinsheilkenni
Sjúkdómar sem orsakast af óstöðugum DNA þrístæðum?
Huntingtons sjúkdómur
Myotonic dystrophy
Fragile X sjúkdómur
Fylgni milli alvarleika sjúkdóms og stærðar innskots. Stækka frá einni kynslóð til annarar
Gain of function stökkbreytingar flokkast í?
Increased gene dosage Ectopic or temporally altered mRNA expression Increased protein activity Dominant Negative Mutations Toxic protein alterations New protein functions Recessive mutations with dominant effect
Osteogenesis imperfecta. Hvernig stökkbreyting?
Gain of function - dominant negative mutation
Maternal PKU. Tíðni, einkenni barns.
1/50 er arfberi Vangefni Truflaður hreyfiþroski Smáhöfði (microcephaly) Hjartagallar
Sjúkdómar sem tengjast stökkbreytingu í CFTR geni
Langvarandi óútskýrð berkjubólga
Berkjuskúlk
Berkjubólga af völdum Pseudomonas sýkils
Langvarandi skútabólga með nefslímhúðarsepum
Meðfæddir gallar á sáðrás (absence á Vas Deference)
Meðfæddir samvextir á ásgörn
Þrístæða 18 - edwards. Einkenni?
Mikill vanþroski (smá, létt), aukin vöðvaspenna
Lítið en langt höfuð, lítil augu, lítil haka
Stuttur háls og mjór búkur, kviðslit
Krepptur hnefi, skakkir fingur, ruggustólsfætur
Hjartagalli, þvagfæragalli o.fl.
Lítil lífsvon (deyja á fyrsta mánuði)
Þrístæða 13 - pataus. Einkenni?
Mikill vanþroski, lítið höfuð, afturhallandi enni
Heila-, nef- og augngalli (samruni)
Klofin vör og gómur, lítil augu, afbrigðileg eyru
Aukafingur, aukatær, hjartagallar o.fl.
Lítil lífsvon, deyja á fyrsta mánuði
Klinefelter heilkenni (47,XXY) - Einkenni?
Venjulega ekki einkenni við fæðingu Námserfiðleikar Lítill kynþroski, jafnvel kvenlegt útlit Lítil kynfæri, lítil eistu, ófrjósemi Hávaxnir, langir útlimir Góðar lífshorfur
Turner heilkenni (45,X). Einkenni?
Bjúgur hjá fóstri, fósturlát
Oft sjást ekki einkenni við fæðingu, stundum bjúgur
Smávaxnar stúlkur, lítill kynþroski, eðlileg greind
Lág hárlína, húðfelling á hálsi, breiður brjóstkassi
Skakkir olnbogar, ósæðargalli, nýrnagalli
Örsmáir eggjastokkar, ófrjósemi
þrílitnun, þ.e. 69,XXY (60%) eða 69,XXX. Einkenni?
Fósturlát (oftast), stór fylgja, blöðrufylgja
Léttburi sem lifir stutt, vanþroski
Lítill búkur, stórt höfuð
Afbrigðilegt andlit, lítil augu, lítil haka
Samvaxnir fingur (3ji og 4ði fingur)
Hjartagallar (ASD, VSD), heilagallar (vatnshöfuð)
Nýrnagallar (vatnsnýru, blöðrunýru)
Heilkenni 5p- (Cri-du-chat). Einkenni?
Grátur sem líkist kattarmjálmi (cri-du-chat)
Mikil vangefni, sérkennilegt útlit
Lítil fæðingarþyngd, vanþroski, hægur vöxtur
Lítið höfuð, hringlótt andlit, lágstæð eyru
Fellingar í augnkrókum, hallandi augnrifur
Hjartagallar (breytilegir að gerð)
Beinar lófalínur, beinaskekkjur
Þrístæða 8. Einkenni?
Væg vangefni (breytilegt)
Sérkennilegt útlit, framstætt enni, stór eyru
Lítil haka, stór neðri vör, klofinn mjúki gómur
Klofin þvagrás, eistu ganga ekki niður
Hnéskeljar vantar, fellingar á iljum
Hreyfitruflanir, ýmsar liðamótaskekkjur
Þvagfæragalli, vatnsnýra (hydronephrosis)
Heilkenni 13q-. Einkenni?
Sérkennilegt höfuð, lítið, þríhyrningslaga
Vanþroski, vaxtartruflun, vangefni
Lítill heili, samrunnin heilahvel og heilahólf
Lítil augu, framstætt nef, stór aflöguð eyru
Vantar þumalfingur, skakkir fætur
Hjartagalli, afbrigðileg kynfæri
Síðar getur myndast æxli í auga (retinoblastoma)
Fluorescent in situ hybridization – FISH. Greinir hvað?
Greinir örsmá brottföll í metafasa
Ef markDNA svæðið er ekki til staðar bindst þreifari ekki við litning með brottfalli en hinn ljómar
Williams heilkenni.
Alvarleg vangefni, seinkað tal Ofvirkni, athyglisbrestur, málgleði Álfaandlit, stór eyru, stór munnur Hjartagalli, meltingar- og þvagfæragallar Hreyfitruflanir, “klaufaskapur” Litlar neglur, skakkar tær Ofmagn kalks í blóði Microdeletion : Úrfelling 7q11.23