Rozwój mózgoczaszki
Sklerotom - cz. przyśrodkowo-brzuszna somitu
Dermamiotom - cz. grzbiotowo-brzuszna somitu
W 4 tyg. kom. sklerotomu tworzą mezenchymę.
Mózgoczaszka:
-cz. błoniasta - kości sklepienia czaszki
-cz. chrzęstna - kości podstawy czaszki
Sklepienie oraz ściany boczne czaszki powstają z mezenchymy (kostnienie na podłożu błoniastym).
Część podstawna kości czaszki powstaje z chrząstek przystrunowych oraz trzech sklerotomów potylicznych (połączenie ok 2 mies życia płodowego).
Kość klinowa powstaje z chrząstek przysadkowych.
Skrzydła większe i mniejsze z mezenchymy dobocznie od chrząstki przystrunowej.
Blaszka sitowa kości sitowej powstaje z beleczek chrzęstnych czaszki przedstrunowych.
Część skalista i sutkowa kości skroniowej powstaje z torebki usznej.
Rozwój trzewioczaszki
Pochodzi z chrząstek dwóch pierwszych łuków skrzelowych.
Z I powstają: młoteczek i kowadełko oraz z połączonych części brzusznych - żuchwa.
Z II powstają: strzemiączko, wyrostek rylcowaty kosci skroniowej, róg mniejszy i górna część trzonu kości gnykowej.
Z chrząstki III łuku skrzelowego powstają: róg większy kosci gnykowej oraz dolna część trzonu.
Z IV i V : chrząstki krtani
Szczęka, kości jarzmowe, łuski kości skroniowych powstają na podłożu łącznotkankowym.
Ciemiączka
- czołowe 1x
- potyliczne 1x
- klinowe 2x
- sutkowe 2x
Kość czołowa
- wcięcie lub otwór czołowy (n. t. i ż. nadbloczkowa)
- wyrostek jarzmowy
- kresa skroniowa
- pow. skroniowa (tworzy przednią ścianę dołu skroniowego)
- otwór ślepy na końcu grzebienia czołowego
- dołeczki ziarenkowate (zawierają wypustki opony pajęczej)
- łęki mózgowe (odp. bruzdom mózgowia)
- wyciski palczaste (odp. zakrętom mózgowia)
- bruzdy tętnicze
- kolec nosowy
- dwa rowki tworzące kanały sitowe przednie i tylne (t., ż., i n. sitowe przednie i tylne)
- dołek i (czasami) kolec bloczkowy
- zatoki czołowe (kształt trójściennych piramid, łączą się z jamą nosową przez otwór zatoki czołowej)
Otwór wielki, zawartość
- rdzeń kręgowy
- opony
- tętnice kręgowe
- gałęzie oponowe t. kręgowych
- splot żylny podstawny → kręgowy wew.
- t. rdzeniowa przednia
- t. rdzeniowe tylne
- korzenie rdzeniowe n. dodatkowych
Kość potyliczna
Z kością klinową i skroniową łączy się za pomocą chrząstkozrostów.
- bruzda zatoki skalistej dolnej
- guzek gardłowy
- stok
- kanał n. podjęzykowego (n. i splot żylny n. podjęzykowego)
- dół kłykciowy
- kanał kłykciowy (ż. wpustowa kłykciowa)
- guzek szyjny
- bruzda zatoki esowatej
- wyrostek śródszyjny
- płaszczyzna potyliczna
- płaszczyzna karkowa
- wyniosłość krzyżowata
- bruzda zatoki potylicznej
Otwór szyjny, zawartość
Część przyśrodkowa: -n. językowo-gardłowy -zatoka skalista dolna Część boczna: -n. błędny -n. dodatkowy -gałąź oponowa n. błędnego -zatoka esowata -t. oponowa tylna (gałąź t. gardłowej wstępującej)
Kość ciemieniowa
- guz ciemieniowy
- górna i dolna kresa skroniowa
- otwór ciemieniowy (gałąź oponowa t. potylicznej, ż wpustowa ciemieniowa)
Trzon kości klinowej
-siodło tureckie
-dół przysadki
-guzek siodła
-wyrostki pochyłe tylne , środkowe
-bruzda przedskrzyżowania
-kanał n. wzrokowego (n. wzrokowy i t. oczna)
-rąbek klinowy
-płaszczyzna klinowa
-kolec sitowy
-języczek klinowy
-grzebień klinowy
-dziób klinowy
Pomiędzy lemieszem a dziobem występuje połączenie o nazwie rozszczepienie.
Skrzydła większe
- kolec kości klinowej
- otwór okrągły (n. szczękowy)
- otwór owalny (n. żuchwowy, splot żylny otworu owalnego)
- otwór kolcowy (n. kolcowy, naczynia oponowe środkowe)
- grzebień podskroniowy
Skrzydła mniejsze
- łęk klinowy
- wyrostki pochyłe przednie
Szczelina oczodołowa górna, zawartość
- n. okoruchowy
- n. bloczkowy
- n. oczny
- n. odwodzący
- gałąź oczodołowa t. oponowej środkowej
- żyła oczna górna
- gałąź górna żyły ocznej dolnej
- włókna współczulne pozazwojowe ze splotu jamistego
Szczelina oczodołowa dolna, zawartość
- n. jarzmowy
- n.podoczodołowy
- gałęzie oczodołowe zwoju skrzydłowo-podniebiennego
- t. podoczodołowa
- ż. podoczodołowa
- gałąź dolna ż. ocznej dolnej
Wyrostki skrzydłowate
- bruzda skrzydłowo-podniebienna
- dół skrzydłowy
- wcięcie skrzydłowe
- dół łódkowaty
- kanał skrzydłowy (n. i naczynia kanału skrzydlowego)
- haczyk skrzydłowy
- bruzda haczyka skrzydłowego
- wyrostek pochwowy
- bruzda (kanał) podniebienno-pochwowa (gałązka t. klinowo-podniebiennej)
- bruzda (kanał) lemieszowo-pochwowa (gałęzie nosowe tylne boczne zwoju skrzydłowo-podniebiennego)
Kość sitowa
- grzebień koguci
- skrzydła grzebienia koguciego
- małżowina nosowa górna
- małżowina nosowa środkowa
- puszka sitowa
- wyrostek haczykowaty
- rozwór półksiężycowaty prowadzi do lejka sitowego, który stanowi wspólne ujście części komórek sitowych przednich, zatoki szczękowej, oraz czasami zatoki czołowej
Część łuskowa kości skroniowej
- bruzda tętnicy skroniowej środkowej
- wyrostek jarzmowy
- guzek stawowy
- dół żuchwowy
- kolec nadprzewodowy (nad przewodem zew.)
Szczelina skalisto-bębenkowa
Dzieli dół żuchwowy na dwie części. Zawartość: -naczynia bębenkowe przednie -struna bębenkowa -więzadło przednie młoteczka Jest podzielona przez wyrostek dolny pokrywy jamy bębenkowej na z tyłu właściwą szczelinę i z przodu na szczelinę skalisto-łuskową
Część sutkowa kości skroniowej
- wyrostek sutkowaty
- otwór/ory sutkowe (gałąź sutkowa t. potylicznej, żyła wypustowa sutkowa)
- wcięcie sutkowe
- bruzda t. potylicznej
Część bębenkowa kości skroniowej
Tworzy część przednią, dolną i cz. tylnej ściany kanału słuchowego wew.
Ogranicza otwór słuchowy wew.
Tworzy pochwę wyr. rylcowatego.
Część skalista kości skroniowej
- otwór zewnętrzny kanału tętnicy szyjnej
- tylne obramowanie otworu poszarpanego
- wyniosłość łukowata (górny odcinek kanału półkolistego przedniego)
- pokrywka jamy bębenkowej
- rozwór kanału n. skalistego większego (gałąź skalistą t. oponowej środkowej, n. skalisty większy)
- rozwór kanału n. skalistego mniejszego (bardziej bocznie) (t. bębenkowa górna od tętnicy oponowej środkowej, n. skalisty mniejszy)
- rowki kanałów
- wycisk n. trójdzielnego
- otwór słuchowy wewnętrzny
- dół podłukowaty
- otwór zew. wodociągu przedsionka (przewód śródchłonkowy, tętniczka i żyłka)
- dół szyjny
- kanalik sutkowy
- otwór zewnętrzny kanalika ślimaka (przewód przychłonkowy i żyły kanalika ślimaka)
- dołek skalisty
- otwór dolny kanalika bębenkowego (n. bębenkowy od n. językowo-gardłowego, t. bębenkowa dolna od t. gardłowej wstępującej)
- otwór rylcowo-sutkowy (n. twarzowy, t. rylcowo-sutkowa od t. usznej tylnej)
- kanał mięśniowo-trąbkowy
- półkanał mieśnia napinającego błonę bębenkową
- półkanał trąbki słuchowej
- rowek zatoki skalistej górnej
- chrząstkozrosty: skalisto-potyliczny i klinowo-skalisty
Otwór słuchowy wewnętrzny, zawartość
- n. twarzowy
- n. przedsionkowo-ślimakowy
- n. pośredni
- zwój przedsionkowy
- t. błędnikowa
- żyły błędnikowe
- wypustki opon mózgowych
- płyn mózgowo-rdzeniowy
Dno przewodu słuchowego wewnętrznego
- grzebień poprzeczny
- pole n. twarzowego (cz. górna, przednia)
- pole przedsionkowe górne (cz. górna, tylna) (gałązki n. przedsionkowego z łagiewki i przewodów: przedniego i bocznego)
- pole ślimaka, pasmo spiralne dziurkowane (cz. przednia, dolna) (gałązki n. ślimakowego)
- pole przedsionkowe dolne (cz. tylna, dolna) (gałązki n. przedsionkowego z woreczka
- otwór pojedynczy (najbardziej do tyłu) (gałązki n. przedsionkowego z przewodu półkolistego tylnego)
Kanał tętnicy szyjnej, zawartość
-t. szyjna wew.
-splot żylna szyjno-tętniczy
-splot współczulny szyjno-tętniczy wewnętrzny
-kanaliki szyjno-bębenkowe (gałąź szyjno-bębenkowa t. szyjnej wew. oraz n. szyjno-bębenkowe)
Przestrzeń przygardłowa → dół środkowy czaszki
Kanał n. twarzowego
pole n. twarzowego → otwór rylcowo-sutkowy
Zawartość:
-n. twarzowy
-n. pośredni, część parasympatyczna n. twarzowego
-gałąź skalista t. oponowej środkowej
-naczynia rylcowo-sutkowe
-zwój kolanka (zwój smakowy n. twarzowego)
Kanały odchodzące od kanału n. twarzowego:
-kanał n. skalistego większego (w miejscu kolanka) (n. skalisty większy, gałąź skalista t. oponowej środkowej)
-kanalik dla gałęzi łączące n. twarzowego ze splotem bębenkowym (w miejscu kolanka)
-kanał n. strzemiączkowego (w miejscu kolanka)
-kanał struny bębenkowej (nad otworem rylcowo-sutkowym) (struna bębenkowa, naczynia bębenkowe tylne od rylcowo-sutkowych)
