Deel 3: Vorderingen die ontstaan uit een misdrijf
De strafvordering
De burgerlijke vordering
Deel 3: Vorderingen die ontstaan uit een misdrijf
De strafvordering
Deze vordering heeft tot doel het sanctioneren van een inbreuk op de maatschappelijke orde (overtreding van de strafwet). Het voorwerp van de strafvordering is de toepassing van een straf of van een maatregel. De strafvordering wordt in principe uitgevoerd door het OM, zij treden op als vertegenwoordiger van de samenleving.
Doel: sanctioneren van een inbreuk op de maatschappelijke orde.
Deel 3: Vorderingen die ontstaan uit een misdrijf
De burgerlijke vordering
Deze vordering is betrokken bij de schade die het misdrijf heeft opgeleverd. Het is mogelijk dat ene inbreuk op de strafwet geen enkele schade tot gevolg heeft. In veel gevallen verooorzaakt de verstoring van de maatschappelijke orde die ene misdrijf oplevert, echter ook schade. Het bestaan van schade geeft aan de benadeelde partij het recht om de burgerlijk vordering die uit het misdrijf komt uit te oefenen. Het doel van deze vordering is het herstel van de schade. Het voorwerp is de schadevergoeding. Het OM is in principe onbevoegd om de burgerlijk vordering uit te oefenen.
Doel: herstel van de schade.
Deel 3: Vorderingen die ontstaan uit een misdrijf
De burgerlijke vordering
Artikel 3bis
Artikel 3bis slachtoffers van msidrijven moeten zorgvuldig en correct worden bejegend. De justitieassistenten steen de bevoegde magistraten bij bij de begeleiding van burgers die betrokken zijn bij gerechtelijke procedures. Ze informeren en ondersteunen de slachtoffers en hun verwanten tijdens de gehele duur van de strafprocedure en ook tijdens de zittingen. De verplichting tot een correcte en zorgvuldige behandeling geldt voor iedereen die met slachtoffers in contact komt: niet alleen de politiediensten, maar ook de leden van het parket, griffies en administratieve diensten, de onderzoeksrechter en de zetelende magistratuur.
Benadeelde persoon zijn mensen die het hef in eigen handen nemen en niet verder stappen, zij hebben deze burgerlijke vordering nog niet ingesteld.. Burgerlijke partij zijn mensen die officieel de burgerlijke vordering instellen en die vraag gaan stellen aan de rechter en worde ondersteunt daarin. In bijde gevallen is het aan de kant van de slachtoffer.
Deel 3: Vorderingen die ontstaan uit een misdrijf
De burgerlijke vordering
Het slachtofferfonds voor slachtoffers van opzettelijke gewelddaden en occasionele redders.
Gespijsd vanuit de begroting + bijdrage van 25 euro van elke beklaagde die een criminele of correctionele straf krijgt
Maximum toekenning van 125 000 euro
Deel 4: De rechtspleging in de onderzoeksfase
De politie
Is bevoegd voor het opstellen van een proces verbaal:
In principe moet elk PV naar de Procureur des Konings worden doorverwezen. In realiteit: politiesepot = akkoord tussen politie en parket waarbij niet elk PV wordt doorgestuurd (parket krijgt jaarlijk een lijst met de kleine overtredingen die niet werden doorgestuurd)
zie kader pg 21
Deel 4: De rechtspleging in de onderzoeksfase
Types van onderzoek
Het opsporingsonderzoek
Het gerechtelijk onderzoek
Deel 4: De rechtspleging in de onderzoeksfase - Types van onderzoek - Het opsporingsonderzoek
Dit is het geheel van handelingen om misdrijven, hun daders en de bewijzen ervan op te sporen en de gegevens te verzamelen die nodig zijn voor de strafvordering Hier gaat het niet enkel om bewijsmateriaal dat het bestaan van de feiten betreft maar bijvoorbeeld ook om gegevens die betrekking hebben op de persoon van de verdachte en of de maatschappelijke context. We starten altijd in het opsporingsonderzoek en soms een gerechtelijk onderzoek.
Deel 4: De rechtspleging in de onderzoeksfase - Types van onderzoek - Het opsporingsonderzoek
Tijdens het opsporingsonderzoek zijn dwangmaatregelen of schendingen van individuele rechten of vrijheden in beginsel onmogelijk.
Indien dwangmaatregelen noodzakelijk of gewenst zijn moet het OM een gerechtelijk onderzoek vorderen. Onderzoeksrechter kan de dwangmaatregelen opleggen.
Voorbeeld: bij heterdaadprocedure of via de mini-instructie
Deel 4: De rechtspleging in de onderzoeksfase - Types van onderzoek - Het opsporingsonderzoek
Verantwoordelijkheid en rol van het OM:
Het opsporingsonderzoek verloopt onder de leiding en het gezag van de bevoegde PdK (procureur).
Deel 4: De rechtspleging in de onderzoeksfase - Types van onderzoek - Het opsporingsonderzoek
De Procureur de Konings dient:
Deel 4: De rechtspleging in de onderzoeksfase - Types van onderzoek - Het opsporingsonderzoek
De PdK ontvangt klachten en aangiften en doet verhoren.
Het wetboek van strafvordering voorziet dat de PdK waakt over de wettigheid van de bewijsmiddelen en de loyaliteit waarmee ze worden verzameld.
Deel 4: De rechtspleging in de onderzoeksfase - Types van onderzoek - Het opsporingsonderzoek
Onder het toezicht van de PdK kunnen bijzondere opsporingsmethoden (BOM) en ‘andere opspronignsmethodes’ ingezet worden door de uitvoerende politiediensten:
Bijzondere opsporingsmethoden
Andere opsporingsmethoden
Deel 4: De rechtspleging in de onderzoeksfase - Types van onderzoek - Het opsporingsonderzoek
Het opsporingsonderzoek is geheim. Je krijgt er pas inzicht op als het onderzoek afgerond is en als je betrokken was. Het einde van het opsporingsonderzoek:
Deel 4: De rechtspleging in de onderzoeksfase - Types van onderzoek - Afsluiting van het opsporingsonderzoek
Seponering:
zonder gevolg klasseren
Deel 4: De rechtspleging in de onderzoeksfase - Types van onderzoek - Afsluiting van het opsporingsonderzoek
Minnelijke schikking:
strafvordering vervalt tegen het betalen van een geldsom
Deel 4: De rechtspleging in de onderzoeksfase - Types van onderzoek - Afsluiting van het opsporingsonderzoek
Strafbemiddeling:
procureur bemiddelt over schadevergoeding noodzakelijk bij bemiddeling:
Deel 4: De rechtspleging in de onderzoeksfase - Types van onderzoek - Afsluiting van het opsporingsonderzoek
Strafrechtelijk vervolgen:
Rechtsreekse dagvaarding: de beklaagde wordt gedagvaard voor de bevoegde rechtbank (als ze genoeg bewijs hebben en er moet geen verdere info gevraagd of onderzocht worden maar kunnen direct naar de uitspraak gaan)
Gerechtelijk onderzoek vorderen (indien er meer onderzoek nodig is en dan gaat de onderzoeksrechter dit doen in het gerechterlijk onderzoek, zie volgt)
Deel 4: De rechtspleging in de onderzoeksfase - Types van onderzoek - Het gerechtelijk onderzoek
Is het geheel van de handelingen die ertoe strekken de daders van misdrijven op te sporen, de bewijzen te verzamelen en de maatregelen te nemen die de rechtscolleges in staat moeten stellen met kennis van zaken uitspraak te doen. Er wordt hier niet meer gedaan naar opsporing van misdrijven.
Deel 4: De rechtspleging in de onderzoeksfase - Types van onderzoek - Het gerechtelijk onderzoek
Dit kan gebeuren op vraag van:
Slachtoffer (burgerlijke partijstelling): Slachtoffer kan dit doen als ze zich burgerlijke partij gaan stellen en genoeg bewijs hebben. Ze doen dit als ze zich niet gehoord voelen door bijvoorbeeld de politie of als ze in een situatie zitten waar er niets aan gebeurt bijvoorbeeld ze worden blijven lastiggevallen door ex man/vrouw.
De Procureur de Konings (ingewikkeld karakter/gerichte onderzoeksdaden)
Deel 4: De rechtspleging in de onderzoeksfase - Types van onderzoek - Het gerechtelijk onderzoek
Onder leiding en het gezag van de onderzoeksrechter:
De OR (onderzoeksrechter) heeft als taak (het leiden van de zoektocht naar de waarheid’ à charge en à decharge. Hij heeft het recht en de plicht om alle onderzoek verrichtingen uit te voeren, die kunnen bijdragen tot het ontdekken van de ware toedracht van de onderzochte feiten. Hij moet hiervoor alle gegevens verzamelen, die het onderzoek kunnen vooruithelpen; zowel deze die bezwarend zijn voor de verdachte, als degene die hem kunnen ontlasten. De onderzoeksrechter draagt dus de verantwoordelijkheid voor het gerechtelijk onderzoek, dat zowel à charge als à décharge wordt gevoerd.
De OR oordeelt of het noodzakelijk is om dwang te gebruiken of inbreuk te maken op individuele vrijheden of rechten. De onderzoeksrechter oordeelt in het kader van zijn opdracht om de waarheid te achterhalen of het noodzakelijk is dwang te gebruiken of inbreuk te maken op individuele rechten en vrijheden. Zo nodig kan hij dus zonder toestemming van de betrokken persoon maatregelen nemen die een inbreuk op de persoonlijke rechten en vrijheden uitmaken.
Deel 4: De rechtspleging in de onderzoeksfase - Types van onderzoek - Het gerechtelijk onderzoek
Maatregelen onderzoeksrechter:
Deel 4: De rechtspleging in de onderzoeksfase - Types van onderzoek - Het gerechtelijk onderzoek
Een verdachte kan maximaal 48 uur worden vastgehouden (arrestatie), daarna is er een aanhoudingsbevel nodig. Uitzondering:
Deel 4: De rechtspleging in de onderzoeksfase - Types van onderzoek - Afsluiting van het gerechtelijk onderzoek
Na beëindiging van het gerechtelijk onderzoek stelt de onderzoeksrechter
een beschikking tot mededeling op en bezorgt deze aan de procureur des Konings
De procureur beslist op basis hiervan om het dossier door te geven aan de raadkamer
De raadkamer beslist of er voldoende aanwijzingen van schuld in het dossier aanwezig zijn om een strafrechtelijke vervolging te verantwoorden (géén uitspraak over schuld of onschuld)
De strafrechter beslist op het einde van de strafzaak over de schuld of onschuld van de verdachte.