Navedi opće informacije o sumporu
- najstariji element (Biblija)
- u elementarnom stanju - vulkanskog podrijetla
- u fosilnom gorivu, ugljenu, nafti i prirodnom plinu u prosjeku oko 2%
- u živim bićima, u sastavu velikog broja bjelančevina, u kosi…
Navedi rude i minerale sumpora
- Pirit - FeS2
- Halkopirit - CuFeS2
- Cinabarit - HgS
- Sfalerit - ZnS
- Galenit - PbS
- Sadra - CaSO4 x 2H2O
Svojstva sumpora
- žuta krutina
- netopljiv u vodi
- topljiv u nepolarnim otapalima, npr. : u ugljikovom disulfidu (CS2), tetraklorugljiku, (CCl4) i toluenu (C6H5CH3)
- slab je vodič topline i elektriciteta
- gori plavičastim plamenom pri čemu nastaje SO2
- u spojevima ima oksidacijske brojeve: II, IV, VI
- izuzetak je u piritu->disulfidni ion
Koja su dva polimorfna oblika sumpora
Rompski sumpor
- stabilan do 96°C
- el. Ćelija iz 16 molekula S8
- veći kristali sa širim plohama
Monoklinski sumpor
- stabilan iznad 96°C do tališta 119°C
- el. Ćelija iz 6 molekula S8
- igličasti kristali
Plastični ili amorfni sumpor
- nestabilna modifikacija
- nastaje ako se sumpor zagrije do vrenja i naglo ohladi lijevanjem u hladnu vodu
- ako je čist može se razvlačiti u vlakna
- pri sobnoj temperaturi postupno prelazi u stabilnu rompsku modifikaciju
Kako nastaje sumporni cvijet
Kada se pare sumpora nastale sublimacijom naglo ohlade, kondenziraju se u obliku sitnog, žutog praha
Sumporovodik
- vrlo otrovan, bezbojan plin koji mirisom podsjeća na trula jaja
- vodena otopina slaba je kiselina H2S(aq)
- soli su sulfidi
- upotrebljava se kao važan reagens u analitičkoj kemiji
Dobivanje sumporovodika
FeS(s) + 2HCl(aq) - - - > H2S(g) + FeCl2(aq)
Sumporov (IV) oksid
- plin neugodna, oštra mirisa
- Otrovan je pogotovo za niže organizme
- rabi se za dezinfekciju vinskih bačva
Nastajanje sumporaste kiseline
SO2 + H2O - - - > H2SO3
-soli su sulfiti
Oksidacijom na povišenoj temp. uz katalizator iz SO2 nastaje SO3
2SO2(g) + O2(g) - - - > 2SO3(g)
Nastajanje sumporne kiseline
SO3(g) + H2O(l) - - - > H2SO4(aq)
-soli su sulfati
Svojstva H2SO4
- jaka, nagrizajuća
- uljasta, gusta
- bezbojna tekućina
- higroskopna
Opiši higroskopno djelovanje koncentrirane H2SO4
- veže vlagu iz zraka
- primjenjuje se ponekad u eksikatorima za sušenje plinova
Dehidracijsko djelovanje H2SO4
- oduzima vodu organskim tvarima pa one karboniziraju
- djeluje na tvari organskog podrijetla - šećer, tkaninu i papir
Kako dokazujemo sulfatne ione
Ba^2+(aq) + SO4^2-(aq) - - - > BaSO4(s)
- bijeli talog
