Vijf pilaren voor de CeHRes Roadmap:
- participerend ontwikkelingsproces
- ontwikkelt nieuwe infrastructuren om zorg te verbeteren
- verweven met implementatie
- gekoppeld aan persuasieve design
- continue evalueren
CeHRes Roadmap?
Een raamwerk voor ontwikkeling van technologie met een menselijke en contextueel perspectief. Het is gebaseerd op bestaande raamwerken, inzichten en onderzoek.
Vijf fases van CeHRes Roadmap
- contextual inquiry
- value specification
- design
- operationalization
- summative evaluation
De CeRHes Roadmap is gebaseerd op agile science. Wat is het voordeel van agile science ten opzichte van de meer traditionele sequentiële modellen voor het ontwikkelen van interventies/programma’s die van oudsher vaak gebruikt worden binnen de gedragswetenschappen?
Agile science is afkomstig uit de softwareontwikkeling. Bij agile science lopen ontwikkeling en evaluatie parallel en wordt er een iteratieve werkwijze gehanteerd.
Agile science maakt gebruik van korte herhalingen waarin een technologie aangepast kan worden voordat deze op grote schaal geïmplementeerd wordt. Dit is in tegenstelling tot de meer traditionele sequentiële modellen waarbij een evaluatie vaak pas plaatsvindt nadat een interventie helemaal ontwikkeld is.
Uit welke twee groepen personen hoort een ontwikkelteam te bestaan?
- Professionals die zich richten op de ontwikkeling, implementatie en evaluatie van de technologie.
- Mensen die vanwege hun betrokkenheid een goede aansluiting met de doelgroep garanderen.
De eerste fase van de CeHRes Roadmap is een grondige analyse van de context. Wat zijn de belangrijkste uitkomsten hiervan?
Aan de hand van een analyse van de context wordt de huidige situatie in kaart gebracht van een probleem waarvoor technologie mogelijk een toegevoegde waarde heeft. Hierbij moet ook gekeken worden naar de geldende regels en voorschriften en de mogelijkheden en voorwaarden voor het gebruik van technologie. De informatie uit de contextuele analyse wordt bij elke fase opnieuw gebruikt om te toetsen of het ontwikkelproces nog steeds aansluit bij de context die het uitgangspunt vormde voor de ontwikkeling.
Binnen de analyse van de context worden drie activiteiten onderscheiden, welke?
- Het identificeren van relevante stakeholders. Stakeholders kunnen in kaart gebracht worden aan de hand van een literatuurreview, op basis van aanbevelingen van experts en door middel van snowball-sampling.
- Analyse van stakeholders. Om key stakeholders te kunnen selecteren moet je eerst in kaart brengen wat de rollen en taken van elke stakeholder zijn. Er zijn verschillende manieren om een stakeholderanalyse uit te voeren. Vaak worden de stakeholders gevisualiseerd in een stakeholdersmap.
- De huidige situatie in kaart brengen. Om de te ontwikkelen eHealth-technologie te laten aansluiten is het van belang om een grondig inzicht in de context te verkrijgen. Het gaat daarbij niet alleen om de perspectieven van de stakeholders, maar ook om regels en voorschriften die van toepassing kunnen zijn, ethische vraagstukken, etc.
De tweede fase van de CeHRes Roadmap betreft het specificeren van de waarden . Wat zijn de belangrijkste doelstellingen van de fase van waardenspecificatie?
- Alle waarden van de key stakeholders worden in kaart gebracht. Om deze doelen te kunnen achterhalen, wordt veelal gebruikgemaakt van interviews, focusgroepen en observaties. Soms worden deze methodieken ook gecombineerd met het verzamelen van informatie voor de analyse van de context.
- Er wordt vervolgens een prioritering aangebracht in een value map. Prioritering kan gedaan worden met behulp van een Analytic Hierarchy Process in focusgroepen.
- De waarden uit de vorige activiteit zijn onderdeel van het businessmodel, die verder gespecificeerd wordt binnen deze activiteit. Een businessmodel is gedurende het gehele ontwikkelproces van belang omdat het inzichten verschaft in implementatie, kosten en opbrengsten. Een veel gebruikte methode is het businessmodel-canvas.
- De waarden moeten vertaald worden naar specifieke eisen die aan de nieuw te ontwikkelen technologie gesteld worden. Methodes die hiervoor veel gebruikt worden zijn interviews, focusgroepen of requirement templates. Ook literatuur, juridische documenten of technische beperkingen kunnen van belang zijn bij het opstellen van specifieke eisen.
Uiteindelijk moeten de waarden die gespecificeerd worden, omgezet worden naar concrete eisen (requirements) die aan een eHealth-toepassing gesteld worden. Specifieke eisen aan een eHealth-technologie kunnen worden opgesplitst in vijf categorieën. Wat zijn deze vijf categorieën?
- Content requirements: Eisen die betrekking hebben op de inhoud van de toepassing en de informatie die de gebruiker dient te krijgen.
- Usability and user experience requirements: Eisen die betrekking hebben op het gebruikersperspectief (de interface en de manier waarop interactie met de toepassing plaatsvindt).
- Functional and modality requirements: Eisen die betrekking hebben op de technische eigenschappen van de eHealth-toepassing.
- Service requirements: Eisen die betrekking hebben op hoe de ondersteuning voor de eHealth-toepassing geregeld moet worden.
- Organizational requirements: Eisen die betrekking hebben op hoe de eHealth-toepassing geïntegreerd moet worden in de werkroutines en organisatiestructuur.
De derde fase van de CeHRes Roadmap betreft de designfase. Beschrijf in eigen woorden wat de designfase inhoudt.
In de designfase wordt de daadwerkelijke eHealth-technologie ontwikkeld. De analyse van de context en de waardenspecificatie vormen een blauwdruk voor het ontwerp.
Voor deze iteratieve ontwikkeling kan gebruikgemaakt worden van prototypes die steeds opnieuw getest worden met de stakeholders.
Het is van belang dat een technologie daadwerkelijk invloed heeft op de cognities en het gedrag van gebruikers. Hiervoor kan gebruikgemaakt worden van concepten van het PSD-model of van gedragsveranderingstechnieken.
Wat is het verschil tussen lo-fi en hi-fi prototypes?
Lo-fi prototypes zijn prototypes die nog niet de functionaliteit van de uiteindelijke technologie hebben, maar die wel kunnen helpen om de belangrijkste onderdelen en het uiteindelijke doel visueel inzichtelijk te maken.
Hi-fi prototypes lijken vaak al veel op de uiteindelijke versie van de technologie en zijn ook al functioneel. Daarom is er voor het ontwikkelen van hi-fi prototypes vaak technische expertise nodig.
Welke twee manieren van usability testing worden in het tekstboek onderscheiden?
Expert-based usability testing en user-based usability testing. Bij expert-based usability testing testen experts op het gebied van design of inhoudelijke experts de eHealth-toepassing. Bij user-based usability testing worden de testen uitgevoerd door de eindgebruikers.
Welke twee technieken kunnen gebruikt worden om een eHealth-toepassing zo te ontwerpen dat deze bij kan dragen aan gedragsverandering?
Persuasive techniques en behavior change techniques zijn van belang om gedragsverandering te bevorderen.
Het persuasive system design (PSD)-model is een model dat veel gebruikt wordt en kan helpen om eHealth-toepassing overtuigender te maken. Het model bestaat uit vier categorieën: primary task support, dialogue support, credibility support, social support.
Behavior change techniques (BCTs) zijn gebaseerd op psychologische gedragsveranderingstheorieën. Dit zijn technieken die zowel in eHealth-toepassing, maar ook in andere interventies gebruikt kunnen worden om gedrag te veranderen.
De vierde fase van de CeHRes Roadmap is de operationalisatiefase. Wat zijn de belangrijkste uitkomsten van de operationalisatiefase?
De belangrijkste uitkomst van de operationalisatiefase is de introductie, disseminatie, adoptie en integratie van de technologie in de praktijk. Om dit te bereiken is het belangrijk om een concreet implementatieplan te maken, waarbij rekening wordt gehouden met activiteiten uit de eerdere fases.
Implementatietheorieën, zoals de Diffusion of innovation theory, kunnen aanknopingspunten bieden voor het opstellen van een implementatieplan. Concrete activiteiten die ingezet kunnen worden, zijn: pilots, ambassadeurs van een technologie, presentatie over de technologie.
Volgens de Diffusion of innovation theory kunnen bepaalde kenmerken van een technologie bijdragen aan een succesvolle implementatie. Wat zijn deze vijf kenmerken?
- Relatief voordeel: het moet duidelijk zijn waarom de nieuwe technologie een voordeel heeft ten opzichte van de bestaande situatie.
- Complexiteit: eenvoudige technologie verspreidt zich sneller dan complexe technologie.
- Compatibiliteit: het is belangrijk dat een technologie aansluit bij de behoeften, waarden en routines van de gebruiker.
- Trialability: het versoepelt de implementatie als gebruikers een technologie eerst kunnen uitproberen, voordat ze deze definitief gaan gebruiken.
- Observability: het bevordert de implementatie als potentiële gebruikers iemand kunnen observeren die de technologie al gebruikt.
De vijfde (laatste) fase van de CeHRes Roadmap is de summatieve evaluatie. Bij de summatieve evaluatie van een technologie moeten er twee aspecten onderzocht worden. Welke twee aspecten zijn dit?
Bij de summatieve evaluatie van een technologie wordt de impact van de technologie op de context en op de stakeholders onderzocht op basis van de uitkomsten die in de waardenspecificatie zijn gedefinieerd. Dit zijn bijvoorbeeld effecten op gezondheid, gezondheidszorg of daaraan gerelateerde processen of gedrag.
Daarnaast moet de summatieve evaluatie de uptake van de technologie onderzoeken, oftewel de adoptie en het gebruik zoals de technologie bedoeld was.
Wat is formatieve evaluatie?
Naast de summatieve evaluatie vindt er volgens de CeHRes Roadmap ook voortdurend evaluatie plaats om informatie te verzamelen om het proces te bewaken. Dit wordt ook wel formatieve evaluatie genoemd.
Doel: Technische problemen met eHealth-technologieën identificeren
Op welke twee manieren wordt formatieve evaluatie ingezet binnen de CeHRes Roadmap?
Formatieve evaluatie kan gebruikt worden tussen twee fases in of binnen een fase. Aan het eind van elke fase gaan de leden van het ontwikkelteam na of ze voldoende rekening hebben gehouden met de informatie die uit eerdere fases naar voren is gekomen.
Binnen een fase draagt formatieve evaluatie eraan bij dat de activiteiten van het ontwikkelteam en de perspectieven van de stakeholders op elkaar aansluiten. Door steeds binnen een fase de input van stakeholders te vragen, zorgt het team ervoor dat de technologie aansluit bij de uiteindelijke gebruikers. Dit gebeurt binnen elke fase.
Wat zijn volgens het raamwerk van Mitchell et al. (3) concepten die belangrijk zijn bij het selecteren van verschillende key stakeholders?
- Power: geeft inzicht in de mate van invloed die de mening van een stakeholder heeft.
- Legitimacy: geeft inzicht in de relevantie van een stakeholder, met andere woorden welke stakeholders tellen echt mee en zijn dus relevant.
- Urgency: geeft inzicht in hoeverre de behoeften en wensen van de stakeholder daadwerkelijk directe actie vereisen.
Logdata zijn uitermate geschikt voor het verzamelen van objectieve data. Op welke twee manieren kunnen logdata gebruikt worden in de analyse van de context voor een eHealth-toepassing?
- Er kan gebruikgemaakt worden van system log data. Hiermee kunnen onderzoekers zien hoe vaak, op welke manier en wanneer mensen een website of app bezocht hebben.
- Er kan ook gebruikgemaakt worden van behaviour log data. Hiermee kan meetbaar gedrag zoals slaap, locatie of beweeggedrag in kaart gebracht worden.
Waarom is het voor de ontwikkeling van eHealth-toepassingen van belang dat de informatie uit de contextanalyse goed gedocumenteerd wordt?
Het is een dynamisch proces, soms blijkt dat het belangrijk is om nog een keer terug te gaan naar een eerdere gemaakte beslissing. Om dit te kunnen doen moet elke stap en elke keuze die gemaakt wordt gedocumenteerd worden.
Wat is HCD?
Human-centered design (HCD) is een ontwerp framework dat beoogt oplossingen voor problemen te ontwikkelen door het menselijk perspectief te betrekken bij alle stappen van het proces. Binnen dit framework worden requirements (eisen) geformuleerd en worden prototypes ontwikkeld en geëvalueerd om zo te komen tot een ontwerp.
Human-centered design (HCD) kan verdeeld worden in vijf stappen. Wat zijn deze vijf stappen en wat houden ze in?
- Early concept: In de eerste stap is er nog weinig kennis van de doelgroep en het mogelijke ontwerp. Deze fase is vooral een verkenning van de doelgroep en de eisen.
- Early planning: Voor de tweede stap gaat de ontwikkelaar aan de slag met het uitwerken van de eerste ideeën in de vorm van low-fidelity prototypes en mock-ups.
- Design refinement: In deze stap wordt het ontwerp verder verfijnd en wordt er meer aandacht besteed aan details van het ontwerp. Het doel is om een definitieve ‘look and feel’ voor te leggen aan de doelgroep.
- Mid design: In de mid design-fase wordt een high-fidelity prototype ontwikkeld, waarin de eindgebruiker moet kunnen interacteren met de toepassing.
- Late design/post release: In deze fase wordt de toepassing daadwerkelijk in gebruik genomen als prototype, omdat ook het uiteindelijk product voortdurend ge-evalueerd moet worden.
Specifieke eisen aan een eHealth-technologie kunnen worden opgesplitst in vijf categorieën:
content requirements, usability and user experience requirements, functional and modality requirements, service requirements en organizational requirements.
