Uveïtis

Question 1

Waar is uveïtis de verzamelnaam voor?

Answer 1

Voor alle intraoculuire ontstekingen.

Question 2

In welke levensjaren zijn de incidentie (nieuwe gevallen) en prevalentie (nieuwe en bestaande gevallen) van uveïtiden het hoogst?

Answer 2

De incidentie en prevalentie zijn het hoogst in de leeftijd tussen 20 en 50 jaar en neemt daarna weer af.

Question 3

Hoeveel procent van de patiënten met uveïtis heeft een geassocieerde systeemziekte?

Answer 3

Circa 30% van de patiënten.

Question 4

Hoeveel procent van de gevallen van blindheid is het gevolg van uveïtis?

Answer 4

Ongeveer 10% van alle gevallen van blindheid is het gevolg van uveïtis.

Question 5

Waar kan infectieuze uveïtis het gevolg van zijn?

Answer 5

Het kan het gevolg zijn van daadwerkelijke aanwezigheid van micro-organismen binnen in het oog, maar kan ook een immuungemedieerde reactie zijn op micro-organismen of een combinatie van beide.

Question 6

Waar treedt infectieuze uveïtis vooral op?

Answer 6

Infectieuze uveïtis treedt vooral op in het achterste oogsegment, maar virale infecties veroorzaken vaak een uveïtis anterior.

Question 7

Wanneer spreek je van een idiopathische uveïtis?

Answer 7

Als er geen oorzaak van de uveïtis wordt gevonden en er geen associatie is met een systeemziekte.

Question 8

Classificatie van uveïtis op basis van primaire lokalisatie.

Answer 8

1. Uveïtis anterior in de voorste oogkamer (VOK)
2. Uveïtis intermedia in het glasvocht of de perifere retina
3. Uveïtis posterior in de retina
4. Panuveïtis wanneer alle locaties zijn betrokken

Question 9

Met welke klachten presenteert uveïtis anterior zich?

Answer 9

• Conjunctivale roodheid (aanvankelijk alleen langs de cornea)
• Diepe pijn in het oog die toeneemt bij fel licht (fotofobie) en wordt veroorzaakt door contractie van de ontstoken m. sphincter pupillae
• Soms een licht verminderde visus

Question 10

Hoe presenteert uveïtis intermedia en posterior zich?

Answer 10

• Het oog is meestal blank
• Klachten over slecht zien
• Floaters in het gezichtsveld

Question 11

Waarvoor is de aanwezigheid van ontstekingscellen in de VOK kenmerkend?

Answer 11

Voor uveïtis anterior. Ook kan het eiwitgehalte in de VOK stijgen, wat kan worden waargenomen als opalescentie (fenomeen van Tyndall).

Question 12

Wat kan er ontstaan bij een acute heftige uveïtis anterior?

Answer 12

• Fibrine in de VOK
• Hypopyon (een steriel abces)

Question 13

Wat zijn Descemet-stippen en wanneer neem je ze waar?

Answer 13

Neerslagen van ontstekingscellen tegen het endotheel van de cornea. Dit kun je zien bij een uveïtis anterior.

Question 14

Hoe noem je verklevingen van de iris met de lens?

Answer 14

Synechiae posteriores. Deze geven een onregelmatige pupil en een gestoorde pupilreactie op licht.

Question 15

Wat gebeurt er als de gehele pupilzoom met de lens verkleeft?

Answer 15

Dit noem je seclusio pupillae of pupilblok. De iris wordt hierdoor naar voren gedrukt omdat het oogvocht van achteren tegen de iris drukt en geen open communicatie met de VOK bestaat. De VOK wordt ondieper en de iris kan naar voren bollen (iris bombans). De oogdruk kan snel oplopen en heftige pijn veroorzaken.

Question 16

Hoe presenteert intermediaire uveïtis zich?

Answer 16

Doorgaans een idiopathische aandoening waarbij de ontsteking voornamelijk gelokaliseerd is in het glasvocht en de pars plana van het corpus ciliare.

Question 17

Wat zien we bij uveïtis posterior naast de vitritis?

Answer 17

Ontstekingshaarden en necrose in de retina of vasculitis.

Question 18

Wat kan er nog worden toegevoegd aan diagnostiek om de oorzaak van de uveïtis of mogelijke associatie met systeemziekte op te sporen?

Answer 18

Uitbreiding met een punctie van de VOK en een glasvochtbiopsie.

Question 19

Wat is er nodig voor het diagnosticeren van een infectieuze uveïtis?

Answer 19

Intraoculair vocht met PCR onderzoeken op DNA van een verwekker en op de lokale productie van antilichamen.

Question 20

Wat is de meest voorkomende oorzaak van blijvende visusvermindering bij volwassenen?

Answer 20

Maculaoedeem. Dit is in een vroeg stadium nog reversibel.

Question 21

Hoe kan op een optische coherentietomografie (OCT) kan een maculaoedeem worden herkend?

Answer 21

Multipele of enkele vochtcysten zijn zichtbaar die tot de verdikking van de centrale retina hebben geleid.

Question 22

Hoe presenteert een herpessimplexvirus (HSV) zich als uveïtis?

Answer 22

Uveïtis anterior door HSV wordt gekenmerkt door een chronisch recidiverend beloop en in de actieve fase worden vaak hoge oogdrukken gemeten. Verder kun je een atrofische sector van de iris zien als gevolg van necrose (geeft een onregelmatige vorm en schijnt door bij spleetlamponderzoek).

Question 23

Hoe presenteert varicellazostervirus (VZV) zich als uveïtis?

Answer 23

Gordelroos in gebied van de eerste trigeminustak kan leiden tot uveïtis anterior. Huidlaesies op de neustop wijst op betrokkenheid van de n. nasociliwris en wordt het teken van Hutchinson genoemd.

Question 24

Wat is een acute retinanecrose (ARN)?

Answer 24

ARN kan ontstaan door HSV of VZV in het achterste segment van het oog. Dit kan leiden tot een netvliesloslating met noodzaak tot operatief ingrijpen.

Question 25

Wat zien we bij een CMV-retinitis?

Answer 25

In de retina necrotische gebieden met bloedingen die zorgen voor een pizza pie-aspect. Kan indolente granulaire vorm aannemen. Meest frequente oorzaak van virale retinitis bij immuungecompromitteerden patiënten.

Question 26

Wat zien we bij een CMV-geassocieerde uveïtis anterior?

Answer 26

- Meestal eenzijdig - Relatief blank oog - Hoge oogdruk (syndroom van Posner-Schlossman)

Question 27

Kenmerken voor een candida infectie van het oog.

Answer 27

Retina- en glasvochtinfiltraatjes die lijken op een parelsnoer. Candidemie is vaak te zien bij iv-drugsgebruik, immunosuppressie of een chronische ziekte zoals diabetes mellitus.

Question 28

Wat is kenmerkend voor de meest frequente intraoculuire infectie in NL (oculaire toxoplasmose)?

Answer 28

- Unilaterale focale chorioretinitis (vaak met oud litteken/sattelietformatie) - Ontstekingsactiviteit in het glasvocht - Fundoscopisch necrotische gebieden van de retina (lijkt op koplamp van de auto) - Self-limiting binnen enkele weken

Question 29

Hoe kan congenitale toxoplasmose optreden?

Answer 29

Indien een vrouw een primo-infectie tijdens de zwangerschap doormaakt.

Question 30

Welke ziekten zijn geassocieerd met het HLA-B27 gen?

Answer 30

- Ziekte van Bechterew (spondylitis ankylopoetica) - Urethro-oculosynoviale syndroom - Ziekte van Crohn - Arthritis psoriatica

Question 31

Waardoor wordt een uveïtis geassocieerd met HLA-B27 gekenmerkt?

Answer 31

- Acuut begin van de pijnklachten - Roodheid - Fotofobie - Unilateraal, maar kan alternerend in beide ogen voorkomen

Question 32

Hoeveel procent van de gevallen van acute uveïtis anterior zijn geassocieerd met HLA-B27?

Answer 32

50% van de gevallen. Van deze groep heeft weer meer dan de helft een reumatische ziekte. Andersom heeft 25% van de patiënten met de ziekte van Bechterew een uveïtis anterior.

Question 33

Wat zien we bij sarcoïdose in de ogen?

Answer 33

Bij sarcoïdose kunnen alle delen van het oog zijn aangedaan en er kunnen zelfs orbitale granulomen ontstaan. Er wordt zowel een uveitis anterior als posterior gezien.

Question 34

Wat is de ziekte van Behcet en de bijbehorende klassieke trias?

Answer 34

Een gegeneraliseerde vasculitis van onbekende oorzaak. 1. Acute uveïtis 2. Aften in de mond 3. Genitale ulceraties Oogheelkundig vaker een occlusieve vasculitis van de retina met bloedingen en focale gebieden van necrose. Patiënten zijn vaak seropositief voor HLA-B51.

Question 35

Bij welke populatie kinderen komt uveïtis het meest voor?

Answer 35

Kinderen met juveniele idiopathische artritis (JIA).

Question 36

Langdurige iritis leidt tot:

Answer 36

1. Synechiae posteriores 2. Secundair cataract 3. Bandvormige keratopathie

Question 37

Wat is de meest voorkomende oorzaak van blindheid en slechtziendheid bij kinderen met JIA?

Answer 37

Glaucoom bij uveïtis. Screening door een oogarts is dan ook essentieel.

Question 38

Behandeling van infectieuze en niet-infectieuze vormen van uveïtis?

Answer 38

- Infectieus: gerichte antimicrobiële middelen - Niet-infectieus: behandeling op remming van de immuunrespons

Question 39

Behandeling uveïtis anterior:

Answer 39

Lokale corticosteroïddruppels in combinatie met pupilverwijders (mydriatica).

Question 40

Behandeling intermediaire en posterieure uveïtis:

Answer 40

Corticosteroïdinjecties naast of in het oog eventueel aangevuld met orale corticosteroïden. Wanneer verwacht wordt dat een patiënt langere tijd (langer dan drie maanden) systemisch behandeld moet worden, dan wordt er ook gestart met andere immunosuppressieve medicatie zoals ciclosporine, mycofenolaatmofetil, cytostatica zoals methotrexaat en azathioprine, en in extreme gevallen alkylerende agentia zoals cyclofosfamide.

Question 41

Wat te doen als er sprake is van therapieresistente uveïtis?

Answer 41

De storende glasvochttroebelingen kunnen door middel van vitrectomie worden verwijderd.

Question 42

Wat is een episcleritis?

Answer 42

Een acute, recidiverende, relatief milde ontsteking van het oppervlakkige bindweefsel dat grenst aan de sclera. Meer irritatieklachten dan pijnklachten.

Question 43

Wat is een scleritis?

Answer 43

Een ontsteking van de diepere lagen waarbij de sclera betrokken is. Ernstige pijnklachten. Bij ongeveer 50% van de patiënten geassocieerd met een systemische aandoening en bij 4 - 18% met een infectieuze aandoening zoals herpes of tuberculose.

Question 44

Bij welke systeemziekten kan scleritis voorkomen?

Answer 44

Systeemziekten waarbij scleritis kan voorkomen, zijn reumatoïde artritis, HLA-B27-geassocieerde aandoeningen, polychondritis recidivans, granulomateuze polyangiïtis (vroeger ziekte van Wegener genoemd), inflammatoire darmziekten, systemische lupus erythematodes (SLE) en polyarteriitis nodosa.

Question 45

Behandeling van scleritis:

Answer 45

Behandeling van scleritis is afhankelijk van onderliggende oorzaak. Infecties worden behandeld met specifieke antibiotica. Bij niet-infectieuze scleritis wordt gestart met lokale corticosteroïden en topicale of systemische NSAID’s. Bij onvoldoende effect gaat men over tot behandeling met systemische corticosteroïden of immunosuppressieve medicatie. Bij necrotiserende vormen is men vaak genoodzaakt alkylerende agentia zoals cyclofosfamide of biologicals te gebruiken.

Question 46

Wat is necrotiserende scleritis?

Answer 46

Een uiterst ernstig ziektebeeld waarbij een spontane perforatie kan optreden. De sclera is door de ontsteking uiterst atrofisch en dun geworden en de doorschijnende uvea is zichtbaar.