Week 2

Question 1

Welke soorten aanvullende diagnostiek zijn er binnen de MDL?

Answer 1

• laboratorium: bloed, urine, feces, adem
• pathologie: biopt endoscopie
• microbiologie
• radiologie: MRI, CT, echo

Question 2

Welke MDL-specifieke diagnostiek is er?

Answer 2

endoscopie= buis m camera n binnen en kijken -> anatomie en behandeling
- maag, slokdarm en duodenum: gastroscopie
- dunne darm: enteroscopie, videoscopie
- dikke darm: colonoscopie
- HPB-endoscopie: EUS, ERCP
X-slokdarm passage: barium ingeslikt -> anatomie en functie
Functieonderzoek
- manometrie= drukmeting in slokdarm op vers plekken tijdens slikken -> motaliteit
- pH-metrie -> reflux

Question 3

Welke soorten preventie zijn er binnen de MDL?

Answer 3

Bevolkingsonderzoek
- darmkanker: fecestest in 55-75jr, als positief(bloed in ontlasting) endoscopie
Screening
- Barett oesofageus: gastroscopie
- levercirrose - HCC: echo abdomen, MRI

Question 4

Wat is de indicatie voor endoscopie?

Answer 4

Melena, reflux, ulcus, passageklachten, coeliakie, ferriprieve anemie, rectaal bloedverlies, IBD(mn ziekte v Crohn), bevolkingsonderzoek, >50jr veranderd defecatiepatroon

Question 5

Wat kun je op gastroscopie zien?

Answer 5

• reflux oesofagitis
• oesfageus carcinoom: surveilleren, classificatie, evt ook verwijderen
• varices slokdarm
• uclus pepticum

Question 6

Hoe kun je onderzoek bij de colon doen?

Answer 6

colonosocpie of CT-colonografie m contrast.
Opsporen en behandelen poliepen via een snaar, EMR, endoloop of stents.

Question 7

Hoe werkt HPB-endoscopie?

Answer 7

• lever: echo, fibroscan
• CT
• MRCP(MRI v/d pancreas en galwegen)
• ERCP: contrast in galwegen -> stents, galstenen verwijderen
• EUS= endo-echografie, van mediastinum of abdomen -> lymfeklieren zichtbaar, stents

Question 8

Welke fasen zijn er in het slikproces? Welke functies hebben de pahrynx, U/LES en slokdarm?

Answer 8

Orale, faryngeale en oesofagiale fase. Alleen de orale fase is vrijwillig.
pharynx: bolus n slokdarm.
UES: poortwachter, beschermt luchtpijp t voedsel en reflux.
Slokdarm: bolus n maag(peristaltiek), verwijderd refluxmateriaal
LES: poortwachter, beschermt slokdarm t reflux

Question 9

Hoe werkt de peristaltiek?

Answer 9

• Gelijktijdige inhibitie via cDMN en NO gehele slokdarm -> relaxatie
• sequentiele excitatie via rDMN en ACh -> contractie
  Dit zijn slow waves.
  Distale deel slokdarm bestaat uit unitary vezels gladde spier via EZS aangestuurd via interneuronen.
  Input (para)sympaticus via dorsale motorkern.

Question 10

Wat zijn oorzaken van dysfagie?

Answer 10

• slokdarmtumor: beligne of maligne → passagestoornis, leeftijd en afvallen
• Ontsteking: GERD
• Extra-oesofagale tumor: schildklier, mediastinum
• Hiatus hernia: veelvoorkomend
• Stricturen= vernauwingen agv ontsteking
• Divertikel: agv motaliteitsstoornis, cervicaal of epifrensich thv sfincter
• Motiliteitsstoornis: achalasie
• Neuromusculair/systemisch

Question 11

Wat is dysfagie? Wat vraag je bij anamnese?

Answer 11

Passageklachten, voedsel blijft in slokdarm hangen. Alarmsymptoom, dus doorverwijzing.
- alleen vast voedsel of ook vloeibaar?
- intermittend of persistent?
- soort klachten(alarmsymptomen)
- eerdere bestraling
- systemische/neuro-musculaire ziekten
geeft richting, vaak aanvullend onderzoek nodig.

Question 12

Wat is achalasie? Hoe behandel je dit?

Answer 12

Zeldzame motaliteitsstoornis in jonge pt.
Verlies ganglioncel plexius myentericus waardoor dysfunctie inhibitie neuronen LES -> geen peristaltiek en relaxatie LES.
Op een x-slokdarm passage geeft dit Bird’s beak sign en dilatatie.
Behandeling: LES pressure reduction
- medicatie
- pneumastische dilatatie
- myotomie en fundoscopie
- POEM(endoscopisch).

Question 13

Wat is dyspepsie? En een uclus?

Answer 13

Verzamelnam maag-gerelateerde klachten bovenbuik zoals misselijkheid en pijn.
Wond epitheel d>0,5cm en in submucosa, anders aften/erosies
- ulcus ventriculi = in maag
- ulcus duodeni = in duodenum

Question 14

Welke oorzaken van ulcera zijn er?

Answer 14

• infectie H. Pylori
• NSAID/aspirine: helft erosies maag, 15-30% ulcera bij endoscopie, ook risico bij lage dosis
  Andere oorzaken
• Maagkanker
• Andere infecties
• Andere medicatie
• Ziekte v Crohn
• Zollinger-Ellison syndroom= endocriene tumor produceert gastrine
• Ischemie

Question 15

Hoe werkt de behandeling van een maagbloeding?

Answer 15

• gastroscopie
• injectie adrenaline(vasoconstrictie) + thermische(coagulatie)/mechanische(clip) therapie
• voorkomen shock: NaCl infuus, evt bloedtransfusie
• PPI: stolling beter bij hogere pH

Question 16

Hoe werkt de medicamenteuze therapie van zuurgerelateerde problemen?

Answer 16

• zuurremmers: H2(histamine)-blokkers, PPI’s(= protonpompremmers)
• anti-H. Pylori therapie: PPI + 2 antibiotica
• stop NSAID of COX-2 selectief NSAID + PPI

Question 17

Wat is zure reflux? Welke risicofactoren en consequenties zijn er?

Answer 17

Opkomen maagzuur agv open staan LES.
Hernia diafragmatica, overgewicht en roken.
- reflux oesofagitis
- Barett oesdageus
- adenocarcinoom

Question 18

Hoe werkt de diagnostiek en behandeling van een slokdarmtumor?

Answer 18

• primaire diagnose: aard
• Operabiliteit: conditie pt
• Resectibiliteit
• Curabiliteit: uitzaaingen op afstand
  Chemo en bestraling, daarna operatie
  Palliatief: endoluminale stenting en (chemo)radiotherapie zodat weer slikken. 50% geneest.

Question 19

Wat is het nut van maagzuur?

Answer 19

• beschermende werking
• denaturatie
• omzetten pepsinogeen, activatie lipase
• secretie intrinsic factor
  Nadelen: ulcera, chemische reacties, veel energie

Question 20

Hoe werkt de regulatie v/d maagzuursecretie?

Answer 20

antrum:
- D-cel: somatostatine -> - EC en parietale cel
- G-cel: gastrine -> + EC
EC(ook + d ACh): histamine -> + parietale cel
Duodenum: vetzuur en zuur ->
- GIP, secretine -> - parietale cel
- CCK: + D-cel
PGE2: - parietale cel

Question 21

Hoe werkt de regulatie v/d gastrine en somatostatine secretie?

Answer 21

G-cel: gastrine
- rek wand, peptides en aminozuren +
- n. vagus: ACh, GRP +
D-cel: somatostatine
- zuur: +, - EC en G-cel
- CCK: +

Question 22

Welke fase van maagzuursecretie is het belangrijkste?

Answer 22

Gastrische, stimulatie d rek en afbraakproducten. Hierna de cephale, n vagus stimulatie d ruiken voedsel. Intestinale(duodenum) is minst belangrijk, vooral remming agv vetzuren en zuur en stimulatie gastrine agv peptides en rek.

Question 23

Hoe werkt de secretie van maagzuur?

Answer 23

Tubulo-vesciculair systeem in parietale cel
Histamine: cAMP -> eiwit kinases -> fosforylering -> vesicles fuseren
ACh en gastrine: Ca2+
Tubulo-vesicle: zuur gemaakt via koolzuuranhydrase-reactie.
- H+ via protonpomp n buiten t K+
- HCO3- via AE n buiten t Cl-
Netto an luminale kant HCl, HCO3- basolateraal

Question 24

Hoe kun je maagzuur farmacologisch remmen?

Answer 24

• H2-receptor antagonist: zanatc
  weinig bijwerkingen, minder effectief dan PPI, remt groei H. Pylori
• PPI(protonpomp remmers): omeprazol
  Prodrug: activatie bij laag pH

Question 25

Hoe veroorzaken NSAID’s maagulcera?

Answer 25

Zwak zuur: protonering en trapping in maag(H+ weer vrij) Remt COX1 dat PGE2 maakt PGE2 stimuleert afigfte HCO3- en mucine en remt HCl -> beschermt maagwand tegen zuur en meer lokale flow en celproliferatie bij schade.

Question 26

Wat zijn de functies van de pancreas?

Answer 26

Endocriene pancreas: bloedsuikerregulatie → insuline en glucagon uit b/a-cel exocriene pancreas: productie en secretie - spijsverteringsenzymen: eiwit, koolhydraat en vetafbrekend - HCO3-

Question 27

Welke celtypen zijn er in de exocriene pancreas? Wat is de functie en regulatie?

Answer 27

- acinair: eiwit/enzymen → CCK, gastrine Regulatie: CCK via Ca2+, ook ACh - Ductulair: NaHCO3 vloeistof → secretine - CFTR apicaal - Open: Cl- recirculeert(AE) → afgifte HCO3- - Andere transporters: gradient Regulatie: fosforylatie CFTR - Endocrien: secretine via cAMP - Luminocrien: guanyline(acinaire cel) apicaal receptor

Question 28

Hoe werkt de stimulatie v/d pancreassecretie?

Answer 28

- cefale fase: n. Vagus → proeven, ruiken → belangrijkste - Gastrische fase: reflexbogen, gastrine - Intestinale fase: - I-cel: CCK → stimulatie afbraakprod, CCK-RF - Afbraak klaar: trypsine breekt CCK-RF af → geen afgifte CCK(competitie) - S-cel: secretine, HCO3- secretie → pH

Question 29

Hoe voorkomt de pancreas zelfvertering?

Answer 29

- zymogen gemaakt als pro-enzym(muv lipase en a-amylase) - verpakt in granula - tripsine inhibitor(TI) - Enterokinase: alleen in wand duodenum, trypsinogeen → trypsine, splitst andere enzymen

Question 30

Wat is exocriene pancreasinsufficiëntie? Welke klachten horen hierbij?

Answer 30

Enzymen werken niet goed waardoor voedsel niet goed afgebroken en malabsorptie - steatorroe - buikpijn - gewichtsverlies - tekort vetoplosbare vit: A, D, E, K

Question 31

Welke oorzaken van exocriene pancreasinsufficientie zijn er?

Answer 31

- verminderde secretie: pancreatitis, CF Acute: mn necrose, 1/5 Chronische: vaker, zichtbaar op CT - Obstructie d. pancreaticus: chronische pancreatitis, carcinoom - Probleem duodenum: ziekte v Crohn, coeliakie, Zollinger-Ellison Afname endogene stimulatie: minder CCK, secretine - Na operatie: pancreas, Roux-and-Y

Question 32

Welke diagnostische testen zijn er voor exocriene pancreasinsufficientie?

Answer 32

- direct: IV secretine/CCK → via katheter secretie verzamelen - V/d Kamer test: meten vetpercentage in feces na vetrijk dieet - Ademtest: gelabeld in adem - Feces elastase: vals positief diarree, passend beeld

Question 33

Hoe werkt de behandeling van exocriene pancreasinsufficientie?

Answer 33

- PERT - leefstijl: stop roken, drinken - dieet: normaal vet, kleinere porties - evalueren: tekenen minder?

Question 34

Wat is het verschil tussen chronische en acute pancreatitis?

Answer 34

- bij acute is als genezen de pancreas normaal, bij chronische is altijd zichtbaar op beeldvorming(calsificatie)/functieonderzoek(insufficientie) - chronische pancreatitis heeft een hogere mortaliteit(2-25% vs 50% over 25jr)

Question 35

Hoe is de presentatie, diagnose, beloop en prognose van acute pancreatitis?

Answer 35

- erge bovenbuikspijn, uitstraling rug, misselijkheid, overgeven - diagnose: klinische kenmerken + serum amylase/lipase 3x ULN - vooral toxines, drugs en obstructie - eerst steriele ontsteking(enzymen te vroeg geactiveerd), daarna necrose en evt infectie of pseudocysten -> multi orgaanfalen - 80% mild, 20% ernstig(necrose, waarvan 70% steriel) - biopt: vetneerslag, zwelling

Question 36

Welke oorzaken van chronische pancreatitis zijn er?

Answer 36

- toxisch(alcohol, roken) - idiopathisch - genetisch - autoimmuun - recediverende en erge acute pancreatitis - medicatie - obstructie(biliair, galsteen blokkeert d, pancreaticus)

Question 37

Hoe werkt de behandeling van chronische pancreatitis?

Answer 37

- pijn: medicatie, endoscopisch, operatie - Exocriene insufficientie: PERT - Endocriene insufficientie: insuline injectie - Pseudocysten: endoscopisch draineren via maag, chirurgie

Question 38

Wat zijn gevolgen van een vitamine B12 deficiëntie? Wat is de functie van vit B12?

Answer 38

- macrocytaire anemie Ook agv pericieuze anemie(PC weg) en foliumzuur deficiëntie - neurologische problemen: demyelinisatie axonen Vit B12 co-factor : - methionine, THF(deriviaat foliumzuur) - energiemetabolisme: methylmalonaat -> succinaat Opname via endocytose

Question 39

Hoe ontstaat een vitamine B12 deficiëntie?

Answer 39

- lage inname: vegetarisch/veganistisch dieet - verstoorde eiwitafbraak, weinig maagzuur - verlies cubuline receptor: ontsteking, resectie ileum - weinig IF agv verlies parietale cel: auto-immuun gastritis -> injectie vit B12

Question 40

Hoe werkt de opname van vitamine D? Hoe beïnvloed het de calciumopname?

Answer 40

- Vetoplosbaar, dus micelvorming en emulgatie m galzout. In darmepitheel diffusie en chylomicron. - in lever en nier gehydroxyleert -> actief, [Ca2+] bloed reguleerd - expressie apicaal ECaC, intracel calbindine en basolateraal Ca-ATPase in proximaal jejunum en duodenum

Question 41

Wat is erfelijke hemochromoatose?

Answer 41

IJzerstappeling in cel d muatie HFE gen. TF-Fe3+ afgifte hepcidine via HFE eiwit(lever) -> remt FP -> meer Fe2+ intracel. Afwezig -> geen hepcidine -> volledige TF saturatie -> ijzeropname - schade pancreas(DM), hart, bronze diabetes - langzaam progressief, variabel Testen: transferrine saturatie, ferritine, levertesten/hepcidine Behandeling: aderlating

Question 42

Wat is een Schatzki ring?

Answer 42

Een ringvormige strictuur geeft vernauwing distale slokdarm en dysfagie. Onbekende oorzaak, behandeling dilatatie.

Question 43

Wat is het Zolliger-Ellison syndroom/pernicieuze anemie? Hoe maak je onderscheid?

Answer 43

Een neuro-endocriene tumor die verhoogde gastrine afgifte veroorzaakt. Auto-immuun ziekte waarbij verlies parietale cellen. ZE syndroom: hoger serum gastrine en H+ secretie gestimuleerd d pentagastrine. Pernicieuze anemie: verhoogd serum gastrine, geen H+ secretie, ook niet bij pentagastrine.