wat zijn de symptomen van kanker ?
- Onverklaarbaar gewichtsverlies ( > 5 kg / maand)
- Onverklaarbare vermoeidheid
- Pijn: nachtelijk, gaat niet weg in rust, ongebruikelijk patroon.
- Cachexie : Algemeen onwelbevinden
- Onverklaarbare bloedingen.
- Blijvende heesheid/hoest
- Slikklachten
- Veranderde moedervlek
- Schilferig plekje/ knobbeltje op huid
- Verdikking/knobbeltje ergens in lichaam
- Ongewoon vaginaal bloedverlies/ afscheiding
- Blijvende verandering is stoelgang zonder duidelijk aanleiding
- Urinewegproblemen
wat zijn de exogene risicofactoren voor kanker ?
• Exogeen (=risicofactoren van buitenaf):
▫ Roken
Longkanker/ slokdarmkanker/ maagkanker etc.
▫ Voedingsstoffen
Kan zowel positieve als negatief effect hebben op et ontstaan van kanker
Veel vet => dikke darmkanker
▫ Infecties
HPV virus -> Humaan pappiloma virus, HPV is een herpes variant
HPV => Baarmoederhalskanker
▫ Chemische stoffen
Asbest => Longkanker
▫ Straling
UV straling => Huidkanker
wat zijn de endogeen risicofactoren van kanker ?
• Endogeen (= risicofactoren van bintenuit, bijv hormonen): ▫ Genetische aanleg Sommige borstkankers ▫ Hormonen Kankers aan de voortplantingsorganen
hoe diagnosticeer je kanker ?
Via röntgen/ punctie (=stukje weghalen, kijk je naar soort weefsel)/ scan/ echo/ bloedonderzoek (=komen soms eiwitten vrij in het bloed bij tumor) wordt gezocht naar:
• Soort tumor
• Locatie tumor
• Morfologie tumor (soort cellen)
Morfologie = vorm van het weefsel, vorm van het soort cellen dat je vind, hierin kan je onderscheid maken:
- Histolgie = Wat voor soort weefsel hebben we het over (epitheel bijv).
- Cytologie = Wat voor cellen bestaat een tumor uit.
wat bepaald of er spraken is van uitzaaiing of niet ?
Histologie & Cytologie bepalen of het gaat om een uitaaiing, of over kanker die daadwerkelijk daar ook ontstaan is, want als blijkt dat kankercellen een ander soort weefsel is dan rondom de kankercel, is de kans groot dat het gaat om een uitzaaiing.
wat zijn de behandelingen voor kanker ?
- Neo-adjuvant: Voorbereiding curatief (bijv. verkleinen tumor = meestal behandeling die ter voorbereiding is op de hoofdbehandeling (verkleinen van tumor bijv.).
- Curatieve (Hoofd)behandeling: Doel is om tumor n het gehel te verwijderen (geen aangedane lymfeklieren/meta’s):
- Palliatieve behandeling: tegen gaan van symptomen, wanneer genezing niet meer mogelijk is. Dus vooral klachtenverminderen en dood uitstellen.
- Adjuvante behandeling: Preventieve behandeling om recidivering/uitzaaiing te voorkomen. (bijv preventie baarmoeder weg laten halen).
wat zijn de verschillende manieren om kanker weg te laten halen ?
- Opereren
- Chemotherapie: cocktail van medicijnen, heeft als doel groei tegen te gaan.
- Radiotherapie: heeft als doel groei tegen te gaan.
- Stamceltransplantatie: wordt vaak na een operatie toedient, zin gezonde cellen om herstel te bevorderen.
- (Anti)hormoontherapie: soms gebruiken ze hormonen om de werking van testosteron en progresteron tegen te gaan.
- Immunotherapie: Hiermee proberen ze het immuunsysteem te versterken om kanker tegen te gaan, of ziektes tegen te gaan die je krijgt bij behandeling.
wat zijn benigne tumoren ?
Beligne (= goedaardig) • Goedaardig • Niet infiltratief (maar omvang kan wel toenemen) • Geen metastasering • Matige vascularisatie • Vaak omgeven door kapsel • Plaatselijke klachten Benigne tumoren hebben de extensie “Oom” dus als je aan het einde alleen “oom” ziet staan, is de kans groot dat het gaat om en goedaardige tumor. Geldt echter niet voor systeemziekten.
wat zijn Maligne tumoren ?
Maligne (= kwaardaardig) • Kwaadaardig • Infiltratief • Groeit snel • Invasief, destructief • Metastasering • Goede vascularisatie • Kan verspreide klachten geven De vascularisatie is veel beter bij maligne tumoren dan bij benigne tumoren, dus groeit veel sneller. Omdat maligne tumoren alle kanten op kan groeien, kan het uiteindelijk uitkomen bij lymfevaten en bloedvaten en dus vespreiden
wat is metastasering ?
uitzaaiingen
wat is het grootse verschil tussen binigne en maligne tumoren ?
- Benigne blijft vaak binnen kapsel, kunnen wel groeien maar blijven erbinnen
- Maligne tumoren hebben niet zo een kapsel eromheen zitten.
wat is een carcinoom ?
tumor in het epitheel weefsel
wat is een sarcoom ?
tumoren in het steun/bindweefsel
is is een blastoom ?
voorloperscellen die nog niet gedifferentieerd zijn. (komen veel voor bij zenuwweefsel)
wat zijn solide kankers ?
Benigne en Maligne tumoren
wat zijn vloeibare kankers ?
Systeemziekten (immuunziekten)
wat zijn de verschillende soorten carcinomen ?
- Longcarcinoom
- Mammacarcinoom
- Darmkanker
- Prostaatcarcinoom (alleen mannen)
- Alvleesklierkanker
- Maagkanker
- Slokdarmkanker
- Urinebuis/nierkanker
- Huidkanker (melanoom)
wat zijn de verschillende soorten sarcomen ?
Komt niet heel vaak voor.
Met name Steun/bindweefsel
Komt met name voor in relatie met kraakbeen en botweefsel
• Osteosarcoom = botkanker:
• Doordat er ongeremde groei van botcellen is, krijg je een verzwakt bot
• Gaat hier over de makercellen (-blasten)
• Ewing Sarcoom = bijzondere vorm van botkanker
• Bijzonder vorm want heeft ook ongeremde groei van botcellen, maar dan van PIJPBEENDEREN!!
• Komt vooralvoor op jonge leeftijd
• Zeer kwaadaardig
• Oorzaak is onbekend.
• Chondrosarcoom = kraakbeenkanker/gewrichtskanker
• Ongeremde groei van kraakbeencellen, slechter kraakbeen.
• Gaat ook over de makerscellen (-blasten)
• Komt vaak pas na je 10e levensjaar voor (pas als je groeispurt gaat maken)
wat zijn de verschillende soorten blastomen ?
Ook niet veel voorkomend
Komt met name voor in zenuwweefsel
Gaat om ongedifferentieerde cellen, dus komt vooral bij jonge kinderen voor (voor 5e levensjaar)
• Retinblastoom = van je netvlies/retina
• Hersentumoren:
• Astrocytoom = komtbij astrocyten voor, tussencellen die verbindingen vormen, onderhouden neuronen.
• Medullablastoma = medulla oblongata, ongeremde groei in je hersensta.
• Glioblastoma multiforma = gaat over glia-cellen, deze cellen ondersteunen, repareren en onderhouden myeline. (oligodrencyten zin een vorm van gliacelen). Deze vorm komt het vaakst voor bij hersentumoren!!
• Meningioom (hersenvlies) = Tumor in het hersenvlies (goedaardig).
wat zijn de systeem ziektes ?
Systeemziekten
Systeemziekten zijn vloeibarevormen van tumoren, ook wel immuunziekten:
- Leukemiën = begint in de witte bloedcellen
- Lymphomen (lymfekanker) = lymphocyten gaan ongeremd groeien.
- Myelomen = ongeremde grei van plasmacellen in het beenmerg
- Deze soorten gevn aan waar in het systeem de tumor begint.
wat zijn de lymphomen ?
Woekering van lymfocyten in het lymfesysteem.
Lymfocyten = immuunsysteem, helpen het lichaam met beschermen tegen bacteriËn, helpt bij filtering en wegwerking van bacteriën.
Er vind een ongeremde groei plaats van lymfoyten, hierdoor zwellen lymfeknopen heel erg op.
Twee bekende vormen:
- Hodgkin
- Non-hodgkin
Verschil tussen deze twee is het soort lymfocyt dat ongeremd groeit en op de plek waar het ongeremd groeit.
wat is leukemie ?
Verzamelnaam voor vershcillede vormen van bloedkanker.
Kanker van witte bloedcellen.
Bij leukemie wordt het groeiproces van witte bloedcellen op een kwaadwaardige manier verandert, hierdoor kunen de bloedcellen zich niet ontwikkelen tot rijpe witte bloedcellen, en kunnen ze het lichaam niet meer beschermen tegen ziekeverwekkers.
wat is de Kahler/myeloma
Beenmergkanker
Myeloma = ongeremde groei van plasmacellen in het beenmerg.
Doordat er ongeremde plasmagroei is in het beenmerg, tast deze de directe omgeving aan daar waar het plaatsvindt (daardoor kan het bot bijv spontaan afbreken.
Zeer agressieve vorm.
Ook wel ziekte van Kahler genoemd.
wat zijn de classificaties van tumoren ?
- T = T zegt iets over de grote van de tumor, wordt ook wel gebruikt om te beschrijven in welke stadia iemand van kanker is.
- N = N geeft aan hoeveel lymfeknopen zijn er besmet (nodes = knopen).
- M = M geeft aa of er sprake is van metastase (= uitzaaiingen).
In principe heeft ieder tumor zijn eigen classificatie (T,N,M):
- T varieërt meestal van 0 tot 4 (grootte)
- N van 0 tot 3
- M is of wel (1) of niet (0) aanwezig.
