Wat is screening?
Wikipedia:
Het onderzoeken van een in principe gezonde populatie om asymptomatische gevallen van een ziekte of aandoening op het spoor te komen, in de veronderstelling dat deze aandoening in een vroeg stadium misschien beter te behandelen is.
RIVM:
Een medisch onderzoek bij mensen die geen gezondheidsklachten hebben. Het onderzoek is gericht op het vinden van ziekte, een erfelijke aanleg voor ziekte, of risicofactoren die de kans op ziekte vergroten.
Wat is het doel van screening?
Verhogen van (gezonde) levensverwachting / kwaliteit van leven in de populatie
* Bij screening op ziekte door vroege behandeling
* Bij screening op erfelijke aanleg en risicofactoren door verandering van levensstijl en/of intensievere screening
Wat zijn bijzondere kenmerken van screening?
Screening versus patiëntenzorg
* Populatie versus individu
* Asymptomatisch (gezond) versus symptomatisch
Screening vraagt om andere afwegingen dan klinische praktijk:
* Klinische praktijk draait om detectie van ziekte (van belang om niets te missen) –> hoge sensitiviteit
* Screening richt zich op gezonde mensen (van belang om de nadelen te beperken) –> hoge specificiteit
Wat zijn 3 criteria voor screening?
- Bewijs voor de effectiviteit van screening
- Voordelen van screening zijn groter dan nadelen
- Redelijke balans tussen kosten en netto voordelen van screening
Wat is lead time bias?
Eerdere diagnose leidt automatisch tot langere survival, ook als er geen voordeel is voor het individu
Wat is length bias?
Screening detecteert vooral langzaam groeiende tumoren met langere survival
Waarom moeten kosten ook meegenomen worden?
Standaard economisch probleem: behoeften zijn oneindig, maar de middelen zijn schaars
Als inefficiënte interventies worden vergoed, zijn minder middelen beschikbaar voor efficiënte interventies, en dan wordt de gezondheid van de bevolking niet gemaximaliseerd
–> Het draait om het redden van zoveel mogelijk levens met de beschikbare middelen
Welke 2 vormen van screening?
- Georganiseerde screening
- Population-based screening
- Mass screening
- Opportunistische screening
- Case-finding
Wat zijn kenmerken van georganiseerde screening?
Hoge investeringen
* bereiken van de doelgroep (systeem voor uitnodigingen)
* registratie
* kwaliteitscontrole
Betere kwaliteit van screening
· grotere coverage
· minder vals-positieven
· minder lost to follow-up
· praktijk meer in overeenstemming met richtlijn
→ screening
→ follow-up
→ behandeling
Wat zijn vereisten voor geschikte screeningstest?
- Geschikte test
- Veilig
- Betaalbaar
- Acceptabel
Wat is de definitie van kwaliteit van zorg?
The degree to which health services increase the likelihood of desired health outcomes and are consistent with current professional knowledge
Safe: Avoiding harm to patients from the care that is intended to help them.
Effective: Providing services based on scientific knowledge to all who could benefit and refraining from providing services to those not likely to benefit (avoiding underuse and misuse, respectively).
Patient-centered: Providing care that is respectful of and responsive to individual patient preferences, needs, and values and ensuring that patient values guide all clinical decisions.
Timely: Reducing waits and sometimes harmful delays for both those who receive and those who give care.
Efficient: Avoiding waste, including waste of equipment, supplies, ideas, and energy.
Equitable: Providing care that does not vary in quality because of personal characteristics such as gender, ethnicity, geographic location, and socioeconomic status
(Institute of Medicine)
Voor wie is kwaliteit van zorg belangrijk?
- Professionals (artsen, verpleegkundigen, ..) willen zo goed mogelijke kwaliteit van zorg leveren
- Patiënten willen zo goed mogelijke kwaliteit van zorg ontvangen
- Overheid (ministerie/Inspectie) wil goede kwaliteit van zorg garanderen
- Verzekeraars willen goede kwaliteit van zorg inkopen
Economische evaluatie van gezondheidszorg:
Waarom?
Wensen oneindig, middelen schaars, dus keuzen maken
* Grote financiële belangen
* Hoge mate van collectieve financiering
* Gezondheidszorg beperken tot effectieve en doelmatige zorg
* De best mogelijke gezondheidszorg met de beschikbare middelen
Aan welke ziekten wordt het meest uitgegeven?
- Psychische stoornissen
- Spijsverteringsstelsel
- Hartvaatstelsel
- Nieuwvormingen
Waardoor stijgen de zorgkosten?
- Demografie (vergrijzing)
- Verhoogde kwaliteitseisen (zorg)
- Indicatieverbreding
- Medische technologie
Kostenstijging een probleem?
- Kosten stijgen vooral doordat de zorginhoud verandert!
- Nieuwe zorg & nieuwe patiënten
Oorzaken:- Innovatie – nieuwe zorg vaak beter, maar zelden goedkoper
- Stijgende welvaart: Gezondheidszorg is een luxeproduct
The first wealth is health (R.W. Emerson)
– bij stijgende welvaart steeds meer geld over voor zorg.
Mensen zijn bereid veel te betalen voor zorg.
Is dit een probleem?
- Nieuwe zorg & nieuwe patiënten
Kostenstijging een probleem? (II)
* Kostenstijging brengt de zorg in gevaar:
* Solidariteit, betaalbaarheid, toegankelijkheid, houdbaarheid
* Dreigende tweedeling tussen rijken en armen
* Keuzes zijn nodig!
* Eén van de oplossingen: Kritisch kijken naar de inhoud van de (verzekerde) zorg
Wat zijn de 5 stappen in economische evaluatie?
- Studieontwerp
- Meten en waarderen van kosten
- Meten en waarderen van gezondheidseffecten
- Discontering
- Hoe kom je tot beslissing
Waarom QALY?
- Interventies hebben effect op sterfte, of op kwaliteit van leven, of allebei
- Vergelijkbaarheid van ongelijksoortige interventies
- Gebaseerd op gezondheidsuitkomst van de patient
QALY = tijdsduur x ernst (waardering) van een gezondheidstoestand - Kwaliteit van leven – ernst van de gezondheidstoestand
Wat is disconteren?
Disconteren = toekomstige kosten en effecten omrekenen naar een ‘huidige waarde’
· Toekomstige gezondheidseffecten en kosten minder belangrijk dan huidige kosten en gezondheidseffecten
· Liever €1000 vandaag dan over 10 jaar
→ REDEN: Inflatie, rente, werkelijke welvaart groei
· Hoe verder gebeurtenissen in toekomst, hoe minder gewicht
· Nadelig voor preventie met toekomstige gezondheidseffecten (bijv. vaccinatie)
Wat is utilitarisme?
Die handeling/dat beleid is juist/rechtvaardig dat tot het grootste geluk/welzijn voor het grootste aantal leidt (kosteneffectiviteit)
Wat is prioritarisme?
Dat beleid is rechtvaardig dat de positie van degenen die het slechtst af zijn het meest bevordert. (focus op absolute welzijn/gezondheid, niet relatief tov anderen)
Wat zijn de pakketcriteria van het Zorginstituut?
- Noodzakelijkheid
- Effectiviteit
- Kosteneffectiviteit
- Uitvoerbaarheid
Wie is het slechtst af? Waar kijken we naar?
Fair innings: kijk naar de hele levensloop
Wat betekent QALY?
Quality adjusted life year
