6.3 SOA’s

Question 1

Wat is een SOA?

Answer 1

SOA’s zijn infectieziekten die bij seksueel contact kunnen worden overgedragen
- Via sperma, bloed, vaginaal vocht en bij contact van slijmvliezen
- Kan vaginaal, oraal, anaal, seksattributen, IV-drugsgebruik, zwangerschap en tatoeages

Question 2

Wat zijn soa-gerelateerde syndromen met bijbehorende klachten (8)?

Answer 2

• Urethritis
• Fluor en vaginitis
• Epididymitis
• PID
• Balanoposthitis
• Proctitis
• Genitale ulcera
• Inguinale lymfadenitis

Question 3

Wat zijn de meest voorkomende verwekkers van SOA (8)?

Answer 3

• Chlamydia trachomatis infectie inclusief lymfogranuloma
• Venereum
• Gonorroe
• Syfilis
• Herpes Genitalis
• HPV infectie/anogenitale wratten
• Scabiës
• HIV infecties

Question 4

Hoe kunnen SOA’s worden ingedeeld (3)?

Answer 4

• Bacterieel (CT, NG, Syfilis)
• Viraal (HSV, HBV, HPV, HIV)
• Parasitair (Scabiës, Pediculosis pubis)

Question 5

Wat zijn de top 3 SOA’s?

Answer 5

• Chlamydia trachomatis
• Condylomata acuminata
• Herpes genitalis

Question 6

Hoeveel SOA’s komen er per jaar in Nederland voor (5)?

Answer 6

• Ruim 100.000 SOA’s per jaar in Nederland
• Chlamydia -> jongeren <25 jaar/in grote steden omhoog
• Gonorroe -> Mannen die seks hebben met mannen (MSM) omhoog
• Syfilis -> MSM omhoog
• HIV -> MSM omhoog

Question 7

Wat zijn de hoog risicogroepen voor chlamydia, gonorroe, syfilis, hepatitis B en HIV (6)?

Answer 7

• MSM
• Sekswerkers en klanten (Contact afgelopen 6 maanden)
• Personen afkomstig uit SOA-endemisch gebied
• Personen met wisselende seksuele contacten (>3 in afgelopen 6 maanden)
• Personen met een partner uit 1 van de voorgaande groepen
• Seksueel actieve jongeren <25 jaar die niet tot hoog risicogroep horen hebben een verhoogd risico op chlamydia, maar niet op gonorroe, syfilis, hepatitis B en HIV

Question 8

Wat zijn de kenmerken van chlamydia (4)?

Answer 8

• Bacterieel
• Chlamydia trachomatis
• Seksueel contact, orogenitaal, moeder op kind
• Incubatie tijd 1-3 weken

Question 9

Wat zijn de klachten bij chlamydia (6)?

Answer 9

• Cervicitis
• Conjunctivitis
• Man -> Uretritis, proctitis
• Vrouw -> Veranderde fluor, contactbloedingen, buikpijn, dyspareunie, cervicitis, uretritis, proctitis
• 70-95% verloopt asymptomatisch bij vrouwen, >50% bij mannen
• Infecties kunnen zo onopgemerkt een reservoir vormen

Question 10

Welke Chlamydia verwekkers zorgen voor de klachten van urogenitale infecties en conjunctivitis, trachoom en lymphogranuloma venereum?

Answer 10

• Urogenitale infecties en conjunctivitis: Serotypes D, E, F, G, H, I, J en K
• Trachoom: Serotypes A, B, C
• Lymphogranuloma venereum: Serotypes L1, L2 en L3

Question 11

Wat zijn de complicaties van chlamydia (4-1-1)?

Answer 11

Vrouw:
- PID
- Infertiliteit
- EUG
- Tubair Ovarieel Abces

Man:
- Epididymitis

Man en vrouw:
- Sexually Acquired Reactive Arthritis (SARA)

Question 12

Hoe gaat de diagnostiek naar chlamydia (3)?

Answer 12

• Man -> NAAT/PCR 1e straals urine
• Vrouw -> NAAT/PCR via vaginale selfswab
• Seceptief anale seks <6 maanden/anale klachten -> NAAT/PCR proctum

Question 13

Wat is de behandeling van een chlamydia trachomatis infectie (2)?

Answer 13

• 1e keus -> Azitromycine 1000 mg po, eenmalig
• 2e keuze -> Doxycycline 100 mg po, 2dd 7 dagen

Question 14

Wat is de behandeling van een rectale chlamydia trachomatis infectie?

Answer 14

Doxycycline 100 mg 2dd 7 dagen

Question 15

Wat is de behandeling van zwangere vrouwen met chlamydia trachomatis?

Answer 15

Azitromycine 1000 mg po eenmalig of amoxicilline 500 mg po 3dd 7 dagen

Question 16

Wat is de behandeling van Lymphogranuloma Venereum (LGV)?

Answer 16

• 1e keuze: Doxycycline 100 mg po, 2dd 21 dagen
• Alternatief: Erytromycine 500 mg po, 4dd 21 dagen

Question 17

Wanneer is een partnerwaarschuwing van chlamydia nodig (2)?

Answer 17

• Symptomatisch: Partners laatste 4-6 weken
• Asymptomatisch: Partners laatste 6 maanden

Question 18

Wat zijn de verwekkers van gonorroe (3)?

Answer 18

• Bacterieel -> Neisseria gonorrhoeae
• Seksueel contact, orogenitaal, moeder-kind
• Incubatietijd 2 dagen tot 3 weken (Gemiddeld 8 dagen)

Question 19

Wat zijn de symptomen van gonorroe (6-6)?

Answer 19

Vrouw:
- 30-60% asymptomatisch
- Toegenomen fluor
- Tussentijds bloedverlies
- Dysurie
- Proctitis
- Purulente faryngitis

Man:
- 10% asymptomatisch
- Uretritis
- Dysurie
- Pussige afscheiding
- Proctitis
- Purulente faryngitis

Anorectale gonorroe: Vaak symptomatisch, jeuk, irritatie, afscheiding

Question 20

Wat zijn de complicaties van gonorroe (3-3)?

Answer 20

Vrouw:
- Bartholinitis
- PID/Tubulair Ovarieel Abces
- EUG

Man:
- Epididymitis
- Prostatitis
- Bij chronische infectie -> Eretrale stricturen

Question 21

Hoe gaat de diagnostiek naar gonorroe (3)?

Answer 21

• Naat/PCR
• Grampreparaat
• Kweek + Resistentie bepaling

Man:
- NAAT/PCR 1e straal urine
- Kweek urethra uitstrijk
Vrouw:
- NAAT/PCR selfswab vaginaal

Receptief anale seks <6 maanden/anale klachten/MSM -> NAAT/PCR proctum

Question 22

Wat is de behandeling van gonorroe (4)?

Answer 22

• Ceftriaxon 500 mg intramusculair eenmalig
• Als chlamydia nog niet is uitgesloten wordt er ook azitromycine 1000 mg eenmalig gegeven
• Alternatief: Ciprofloxacine 500 mg po eenmalig of amoxicilline 3000 mg po eenmalig
• Gedissemineerde (Verspreid) gonorroe -> Ceftriaxon 50 mg/kg/24h intraveneus 7 dagen

Question 23

Wanneer wordt er een partnerwaarschuwing gegeven bij gonorroe (2)?

Answer 23

• Symptomatisch: Partners 4-6 weken
• Asymptomatisch: Partners laatste 6 maanden

Question 24

Wat zijn de verwekkers van condylomata acuminata (4)?

Answer 24

• Viraal
• Humaan Papilloma Virus (HPV) nr 6 en nr 11
• Seksueel contact, vingers, handdoeken, moeder-kind
• Incubatietijd 1-8 maanden, gemiddeld 3 maanden

Question 25

Wat zijn de symptomen van condylomata acuminata?

Answer 25

Genitale wratten

Question 26

Hoe gaat de diagnostiek van condylomata acuminata (3)?

Answer 26

- Klinische diagnose - Zelden biopt/HPV typering - Soms inwendig: Proctoscopie/speculumonderzoek/urethroscopie

Question 27

Wat is de behandeling van condylomata acuminata (8)?

Answer 27

- Imiquimod crème: 3x week om de dag voor max. 6 weken - Podofyllotoxine crème - Sinecathechine - Poliklinische ablatieve behandeling - Vloeibare stikstof - Trichloorazijnzuur - Ablatieve laserbehandeling - Er zijn HPV vaccins

Question 28

Wat zijn de verwekkers van Herpes Genitalis (4)?

Answer 28

- Viraal - Herpes simplex cirus type I (20%) en type II (80%) - Seksueel contact, orogenitaal, moeder-kind - Incubatietijd 2-12 dagen

Question 29

Wat zijn de symptomen van Herpes Genitlalis (4)?

Answer 29

- Soms asymptomatisch - Erosies, blaasjes met helder vocht -> Indrogen en korstvorming - Prodromaal soms jeuk of branderigheid - Regelmatige reactivatie

Question 30

Hoe gaat de diagnostiek naar Herpes Genitalis?

Answer 30

NAAT HSV 1/2 op materiaal uit blaasje/erosie/korst

Question 31

Hoe gaat de behandeling van Herpes Genitalis en de nazorg (3)?

Answer 31

- Valaciclovir 500 mg po 2dd gedurende 5-10 dagen - Immuungecompromiteerden -> Dosis en duur verdubbelen - Recidiverend (>6x per jaar) -> Onderhoudstherapie valaciclovir 500 mg po 1dd

Question 32

Wat is de verwekker van Hepatitis B (4)?

Answer 32

- Viraal - Hepadnaviridae familie - Seksueel contact, moeder-kind, bloed-bloed - Incubatietijd 4 weken - 6 maanden (Gemiddeld 2-3 maanden)

Question 33

Wat zijn de symptomen van Hepatitis B (7)?

Answer 33

- Via seks, bloed, transfusie, zwangerschap - Vaak asymptomatisch - 90% spontane genezing, 10% chronisch - Dragers 5-10% -> Actieve vs. inactieve chronische infectie - 40.000 dragers in Nederland - Presentatie -> Acute hepatitis - Vermoeidheid, malaise, koorts, icterus

Question 34

Hoe gaat de diagnostiek naar Hepatitis B (2)?

Answer 34

- Anti HBc (Indien positief HBsAg en andere serologische parameters) - Indien HBsAg positief -> Verwijzing internist/nefroloog

Question 35

Wat is de nazorg en partnerwaarschuwing van Hepatitis B (2-4)?

Answer 35

- Meldingsplicht - Bron- en contactopsporing GGD Vaccinatie adviseren aan personen met hoog risico: - MSM - Sekswerkers - Seksuele partners/huisgenoten van HBsAg positieve personen - Intraveneus drugsgebruikers

Question 36

Wat zijn de verwekkers van syfilis (4)?

Answer 36

- Bacterieel (Spirocheet) - Treoponema pallidum - Seksueel contact, moeder-kind - Incubatietijd gemiddeld 3 weken tot primaire laesie en 6 weken tot 12 maanden tot secundair stadium

Question 37

Wat zijn de symptomen van syfilis bij de verschillende stadia (2-5-3)?

Answer 37

- Stadium I: Pijnloos ulcus, lymfeklierzwelling - Stadium II: Roseolen, exantheem, haaruitval, wratachtige afwijkingen (Condylomata lata), algemene ziekteverschijnselen - Stadium III: Gummata, neurosyfilis, vasculaire syfilis

Question 38

Hoe gaat de diagnostiek naar syfilis?

Answer 38

Verdenking stadium I -> Donkerveldmicroscopie, kliniek, serologie

Question 39

Hoe gaat de behandeling van syfilis (2-1)?

Answer 39

Stadium I: - Benzathinebenzylpenicilline - Alternatief: Doxycycline Zwangere, stadium II/III: - Benzathinebenzylpenicilline

Question 40

Wat is de nazorg en partnerwaarschuwing bij syfilis?

Answer 40

- Stadium I: Alle partners laatste 3 maanden - Stadium II: Alle partners laatste 6 maanden - Controle: VDRL/RPR en klinische follow-up - Neurologische afwijkingen of geen goede reactie op therapie -> Liquoronderzoek ten uitsluiten van neurosyfilis

Question 41

Wat zijn de verwekkers van HIV (4)?

Answer 41

- Viraal - Human Immunodeficiency Virus - Seksueel contact, bloed-bloed, moeder-kind - Window fase -> Tot 3 maanden laatste risicocontact

Question 42

Wat zijn de symptomen van HIV (2)?

Answer 42

- 50-80% griepachtige verschijnselen en/of rash binnen 2-4 weken - AIDS: Opportunistische infecties, neurologische ziektebeelden en neoplasieën

Question 43

Hoe gaat de diagnostiek naar HIV en behandeling (4)?

Answer 43

- Combitest serologie HIV1 en 2 inclusief p24 antigeen - HIV sneltest - Confirmatie: Western blot - Behandeling -> Combinatie antiretrovirale therapie (cART) via HIV behandelcentrum + Follow-up

Question 44

Wat is pediculosis pubis en wat is de behandeling?

Answer 44

Schaamluis: - Permetrine 5% crème op pubis haar en haar bovenaan en binnenkant van de benen

Question 45

Wat zijn kenmerken van scabiës (8)?

Answer 45

- Verwekker: Scabiësmijt - Besmettingsweg: >15 minuten of frequent huid-huid contact, gezamenlijk gebruik bed, kleding et.c - Bij scabiës crustosa kan besmetting via lucht of huidschilders - Incubatietijd 2-6 weken. Korter bij her-infectie (1-4 dagen), langer bij immuungecompromiteerde personen (Tot 10 weken) - Besmettelijke periode: 1-2 weken na besmetting tot 12 weken na start van 1e behandeling - Maatregelen: Gelijktijdige behandeling van nauwe contacten en hygiënevoorschriften - Voor Scabiës crustosa gelden additionele maatregelen - Symptomen -> Jeuk, blaasjes, rode bultjes, krabeffecten en gangetje op voorkeurslocaties

Question 46

Wat is de behandeling van scabiës (3)?

Answer 46

- Permetrine crème - Ivermectine - Benzylbenzoaat