ADHD

Question 1

ADHD

Answer 1

= zsp. nadpobudliwości psychoruchowej z deficytem uwagi

wg ICD-10 “zab.hiperkinetyczne”, którego istotą jest deficyt uwagi, ↑ruchliwość i ↑impulsywność

należy do zaburzeń zachowania i emocji rozpoczynających się zwykle w dzieciństwie i wieku młodzieńczym

Question 2

Epidemiologia ADHD

Answer 2

4-6% populacji dzieci
2-5% populacji dorosłych

♂>♀ 2-10x

szczyt<7rż

objawy najbardziej nasilone 6-9rż.
u 2/3 dzieci utrzymuje się do okresu dojrzewania i dorosłości

Question 3

Etiologia ADHD

Answer 3

genetyka w 75-90% (→ wpływ na D [rec. D4 i transporter D], 5-HT, NA]

↑ryzyko:
• papierosy, alkohol, leki zażywane przez matkę w ciąży
• ekspozycja na Pb prenatalnie
• uraz okołoporodowy
• bardzo niska masa urodzeniowa

Question 4

Czynniki ryzyka utrzymywania objawów ADHD do czasu dorosłości

Answer 4

• rodzinne występowanie ADHD
• podtyp mieszanego zaburzenia w dzieciństwie
• ciężkie objawy
• inne zab. psychiczne, gł. depresyjne
• trudna sytuacja socjoekonomiczna
• objawy psychopato u rodziców

Question 5

Podstawowe objawy ADHD

Answer 5

1. Deficyt uwagi
2. Impulsywność
3. Nadmierna ruchliwość - niezwiązana z wykonywaną czynnością

Question 6

Objawy ADHD występujące u dziecka

Answer 6

• szybkie przerywanie czynności i zabaw
• nieskupianie w trakcie zajęć szkolnych
• rozpraszalność uwagi
• trudne zaplanowanie czynności
• niewywiązywanie z obowiązków
• trudne respektowanie zasad
• częste gubienie przedmiotów
• zapominalstwo
• częste zmiany pozycji
• trudne pozostawanie w bezruchu
• aktywność ruchowa priorytetem niż umysłowa
• niecierpliwość
• konsekwencje bez znaczenia
• lekkomyślność
• częste urazy, upadki
• głośne zachowanie
• przerywanie rozmówcom
• bezpośredniość, brak dystansu
• wypowiadanie bez zastanowienia

Nastolatki mają mniej nasiloną ↑ruchliwość - zastępowany jest uczuciem wewnętrznego napięcia i niespokoju

Question 7

Objawy ADHD u dorosłych

Answer 7

• niepokój
• ↑rozmowność
• nieumiejętność odpoczynku
• niepokój ruchowy
• bezmyślne działania
• skłonność do ryzykownych zachowań
• nierozważne wydawanie pieniędzy
• częste spóźnianie się
• dezorganizacja działań
• labilny nastrój
• trudne podejmowanie decyzji
• częste zmiany pracy
• wybuchowość
• trudne utrzymanie relacji międzyludzkich
• częste wypadki głównie komunikacyjne
• konflikty z prawem
• tendencja do prowadzenia niezdrowego trybu życia
• ryzykowne zachowania seksualne
• trudności w pracy

Question 8

Inne zaburzenia psychiczne u chorujących na ADHD (dzieci?)

Answer 8

występują u 70%

• zaburzenia zachowania
• zab. lękowe
• zab. nastroju
• spec. zab. rozwoju umiejętności szkolnych - dysleksja i dysgrafia
• uzależnienie od substancji psychoaktywnych
• tiki

Question 9

Inne zaburzenia psychiczne u chorujących na ADHD - dorośli

Answer 9

częściej niż u dzieci (75%)

• zab. afektywne
• zab. lękowe
• zab. snu
• zab. osobowości (najczęściej antyspołeczne)
• zab. związane z ↑używaniem substancji psychoaktywnych
• patologiczny hazard

Question 10

ICD-10 - ADHD

Answer 10

Kryteria ZAB. HIPERKINETYCZNEGO są bardziej rygorystyczne niż DSM-5 dla ADHD

• objawy min. 6mcy
• 1sze obj. max <7l. (chyba, że rozpoznaje się u dorosłych)
• inne

w DSM 5 można rozpoznawać przy 1szych objawach <12rż

Question 11

Podtypy ADHD wg DSM-5

Answer 11

• z deficytem uwagi
• z nadpobudliwością i impulsywnością
• mieszany

Question 12

Leczenie ADHD

Answer 12

1. Psychoterapia - podstawa, wskazana jest CBT, można dodatkowo inne
2. Farmakoterapia - brak skuteczności psychoterapii, jak ↑nasilone objawy:
   • I rzut - Metylofenidat
   • II rzut - Atomoksetyna
   • niezarejestrowane w PL - TCA, bupropion, klonidyna, guanfacyna

u dorosłych częściej niż u dzieci są wprowadzane leki. Dodatkowo można stosowac coaching.

Question 13

Metylofenidat - cechy

Answer 13

• psychostymulant, skutecznyw ADHD w 70-80% (najlepszy w wieku młodszym szkolnym)
• hamje wychwyt zwrotny NA i D (↑ich poziom w OUN)
• tylko u dzieci >6rż
• skonsultuj pod kątem zab. układu krażenia i dokonaj pomiar wzrostu i masy ciała i stan psychiczny
• odstawiaj min. 1x/rok najlepiej na wakacje, by ocenić czy leczenie konieczne

Question 14

Metylofenidat - przeciwwskazania

Answer 14

1. Jaskra
2. Guz chromochłonny
3. MAOI (do 14d od odstawienia)
4. ↑cz.T
5. ciężka depresja, anoreksja, skłonności samobójcze, psychoza, cieżkie zab. nastroju, mania, schizofrenia, zab. psychopatyczne teraz/kiedyś
6. Osobowość borderline
7. Zab. ♥-naczyniowe
8. Ciąża i karmienie

Question 15

Matylofenidat - objawy niepożądane

Answer 15

• bG i bB
• jadłowstręt
• ↓przyrostu masy i wzrostu
• bezsenność
• nerwowość
• chwiejność emocjonalna
• agresja
• zab. lękowe i depresyjne
• drażliwość
• zab. rytmu ♥, ↑HR, kołatanie
• ↑BP
• tiki (niewielkie nasilenie)

Question 16

Atomoksetyna - cechy

Answer 16

• inhibitor wychwytu NA
• wskazany jak ADHD + tiki, Tourette, zab. lękowe, metylofenidat nieskuteczny
• dzieci > 6rż.
• oceń krążenie, wzrost, masę, stan psychiczny
• po roku stosowania oceń konieczność dalszej terapii

Question 17

Atomoksetyna - przeciwwskazania

Answer 17

1. Jaskra z wąskim kątem
2. Guz chromochłonny
3. MAOI do 14 od odstawienia
4. Cięzkie zaburzenia ♥-n
5. Ciąża i karmienie

Question 18

Atomoksetyna - działania niepożądane

Answer 18

• bG i bB
• N i W
• ↓apetyt
• zachowania samobójcze
• bezsenność
• wczesne budzenie się
• nerwowość
• chwiejność emocjonalna
• agresja
• drażliwość
• senność
• ↑HR, kołatanie
• ↑BP

Question 19

ADHD - rokowanie

Answer 19

2/3 dzieci utrzymuje zaburzenie do okresu dojrzewania i dorosłości

Niepodjęcie działania → powikłania zdrowotne, emocjonalne, społeczne (gorszy intelekt, osamotnienie, ↓samoocena_

Nastolatki → gorsze funkcjonowanie społeczne, używanie substancji, akty niezgodne z prawem, samouszkodzenia, próby samobójcze

Dorośli → ciężko osiągnąć sukcesy zawodowe i utrzymać trwałe relacje międzyludzkie

Question 20

ADHD ↑ ryzyko

Answer 20

1. Urazów
2. Uzależnień
3. Skłonności do objadania
4. Zaburzeń snu
5. Zaburzeń depresyjnych i lękowych
6. Zachowań autoagresywnych i prób samobójczych