Fobie

Question 1

Fobie

Answer 1

Należą do zaburzeń nerwicowych (zab. lękowe).

• agorafobie
• fobie społęczne
• fobie specyficzne (kiedyś - proste)

wspólną cechą i głównym objawem jest lęk

Question 2

Epidemiologia

Answer 2

Zaburzenia nerwicowe - ♀>♂ 2x
Fobie społeczne i specyficzne ♂=♀
Początek zachorowania 10-20rż.

Question 3

Inne zaburzenia lękowe

Answer 3

Zab. lękowe z napadami lęku
Zab. lękowe uogólnione
Zaburzenia depresyjne i lękowe mieszane

Question 4

Czynniki BIOLOGICZNE występowania fobii

Answer 4

• ↓ przekaźnictwo GABA
• zab. przekaźnictwa 5-HT, D, NA
• zm. czynn/strukt. mózgu (↓V hipokampa ogólnie w zab. lękowych i inne)
• czynniki genetyczne (m.in. mut. MAO-A)
• ↑+ podwzg-przys-nadN
• ewolucyjne czynniki

Question 5

Czynniki PSYCHOSPOŁECZNE występowania fobii

Answer 5

• nierozwiązane konflikty wewnętrzne
• nieprawidłowe, wyuczone procesy myślowe i zab. schematy poznawcze
• traktowanie dążeń, nastawienia, doświadczeń innych ludzi jasko własnych, co generuje lęk
• dysfunkcjonalnie działająca rodzina, niezaspokajająca podstawowych potrzeb

Question 6

Czynniki ryzyka zaburzeń lękowych

Answer 6

1. ♀
2. Młody wiek
3. ↓poziom wykształcenia
4. samotność
5. ↓status społeczny

USA - zab. nerwicowe: studenci, mieszkający z rodzicami, bez związków małżeńskich, nie pracujący, nie prowadzący gospodarstw domowych

Question 7

Objawy osiowe zaburzeń nerwicowych (do nich należą zaburzenia pod postacią fobii(

Answer 7

1. Lęk - nieproporcjonalny do zagrożenia lub jako reakcja na czynniki w ogóle nie stwarzające zagrożenia
2. Wegetatywne - najróżniejse objawy somatyczne, głównie wynikają z pobudzenia ukł. współczulnego [oprócz lęku przed widokiem krwi → ↑przywspółczulny]
3. Egocentryzm - skupienie się prawie wyłącznie na sobie i swoim problemie
4. Błędne koło - lęk → wegetatywne → lęk

Question 8

Lęk w fobiach

Answer 8

1. Generowany przez konkretne sytuacje/przedmioty
2. Uznawany przez pacjenta za irracjonalny
3. Pojawia się także jako reakcja na samo wyobrażenie danej sytuacji/przedmiotu (lęk antycypacyjny)
4. Sprawia, że pacjent unika kontaktu z czynnikiem wyzwalającym

Question 9

Agorafobia

Answer 9

• dosłownie przed otwartą przestrzenią
• częściej: lęk w sytuacjach/miejscach, w których ciężko o szybką pomoc (osamotnienie) albo ciężko się wydostać (tłum, zamknięte pomieszczenia)
• często jest wynikiem ataku paniki (zab. lękowe z napadami lęku)
• kołatanie, ↑pot, suchość, ból JB/KP
• wszechogarniające uczucie lęku przed śmiercią/zwariowaniem

Question 10

Fobie społeczne

Answer 10

• kontakty międzyludzkie, głównie nieznajomi
• może prowadzić do skrajnej izolacji
• uogólnione: wszelkie rodzaje interakcji
• izolowane: konkretne aktywności np. jedzenie w miejscach publicznych
• drżenie rąk, pocenie się, zaczerwienienie twarzy
• cz. ryzyka: osobowość unikowa i zależna
• często → depresja i uzależnienia (alko, BDZ), tendencje samobójcze

Question 11

Fobie specyficzne

Answer 11

1. Konkretny, izolowany bodziec
2. Zdają sobie sprawę z irracjonalności → ↑frustracja
3. Najczęściej nie upośledzają codziennej aktywności

Question 12

Objawy lęku

Answer 12

1. ↑autonomiczne (kołatanie, ↑HR, ↑pot, drżenie/dygotanie, suchość)
2. KP/JB (utrudniony oddech, uczucie dławienia się, ból, dyskomfort, N, inne)
3. Psychiczne (obawa śmierci, utraty kontroli, zwariowanie, wyłączenie się, poczucice nierealności przedmiotów lub samego siebie, zawroty, brak równowagi, omdlewanie, oszołomienie)
4. ogólne (uderzenia gorąca, zimne dreszcze, drętwienie, swędzenie)

Question 13

Do diagnozy fobii należy

Answer 13

wykluczyć urojenia, omamy i inne zaburzenia jak: organiczne zab. psychiczne, zab. nastroju (afektywne), z-o-k i mieć pewność że objawy nie są wtórne do przekonań kulturowych.

Question 14

Leczenie agorafobii

Answer 14

• psychoterapia: gł. poznawczo-behawioralna
• SSRI, SNRI - jak uniemożliwia funkcjonowanie społeczne i rodzinne
• doraźne anksjolityki (gł. BDZ - najcz. Alprazolam, najbezpieczniejsze: Lorazepam, Oksazepam bo nie są metab. w W)
• objawowo niewielkie dawki β-blokerów

Question 15

Leczenie fobii społecznych

Answer 15

• SSRI w dawkach jak w depresji
• MAOI
• BDZ na początku terapii zanim zaczną działąć p/depresyjne
• p/drgawkowe - Topiramat, Gabapentyna, Pregabalina
• objawowo β-blokery
• psychoterapia: poznawczo-behawioralna

Question 16

Leczenie fobii specyficznych

Answer 16

• psychoterapia: poznawczo-behawioralna [kontrolowana ekspozycja na bodziec / wyobrażenie - metoda desensytyzacyjna]
• SSRI, SNRI
• Pregabalina
• objawowo β-blokery
• doraźnie BDZ

Question 17

Zasady farmakoterapii

Answer 17

1. Najmniejsze skuteczne dawki
2. Monoterapia
3. Kontrolowanie obj. niepożądanych
4. Terapia min. 9mcy, dłużej zwłaszcza u seniorów
5. Fobie społeczne - min. 12 mcy
6. Przy braku poprawy po 4-6tyg. rozważ zmianę leku
7. Lekami z wyboru są SSRI, SNRI (SSRI lepiej tolerowane, można jeździć autem)

Question 18

Algorytm postępowania w zaburzeniach lękowych

Answer 18

1. Psychoterapia poznawczo-behawioralna (CBT)
2. SSRI/SNRI (początkowo można BDZ)
3. Zmiana leku na inny z SSRI/SNRI
4. Dołączenie drugiego leku/zmiana grupy
5. Weryfikacja rozpoznania
6. Rozważenie zmiany psychoterapii na psychodynamiczną lub rodzinną
7. Dołączenie innych form np. technik relaksacyjnych czy treningów uważności

Question 19

Rokowanie agorafobii

Answer 19

1/3 wyzdrowieje
1/2 częściowo niesprawna społecznie, rodzinnnie, zawodowo
1/5 niesprawność dużego stopnia

Question 20

Rokowanie fobii społecznych

Answer 20

50% udaje się wyleczyć po ok. 25 latach leczenia

↑ ryzyko uzależnienia, chorób depresyjnych i popełnienia samobójstwa

Question 21

Rokowanie fobii specyficznych

Answer 21

Nie są na tyle uciążliwe, by zaburzyć funkcjonowanie.

Rokowanie wyleczenia są niekorzystne.