Što je plazmina membrana
hidrofobni lipidni dvosloj širine 4-5 nm (30 Å-10 nm), dinamično organiziran okomito i lateralno
predstavlja granicu života i smrti za stanicu
što su liposomi
male vezikule u koje se sprema sadržaj
Nabroji barem tri karakteristike biomembrane
- sastoje se iz lipida (35-50%) i proteina (50-65%)
- molekule lipida poredane su u neprekinuti dvosloj (fosfolipidni dvosloj)
- lanci masnih kiselina su hidrofobni, dok je ostatak polaran
- molekula fosfolipida je amfifilna (amfipatska)
Gdje se odvija sinteza lipida kod eukariota
- U ENDOPLAZMATSKOM RETIKULUMU (mrežici) i brzo se transportiraju do drugih organela
- U GOLGI KOMPLEKSU i transportiraju do endosoma, vakuole, ER, plazmine membrane
- U MITOHONDRIJIMA (kod kvasaca i sisavaca)
Objasni strukturu lipidne membrane
sastoje se od različitih masnih kiselina (zasićenih i nezasićenih) -> da su sve zasićene, to bi bila jedna jako rigidna struktura koja bi bila teško propusna
glicerfosfolipidi - generička imena za cijelu grupu spojeva ovisno o tome koji su radikali (acili) masnih kiselina vezani za molekulu glicerola; u pravilu su to masne kiseline s parnim brojem ugljikovih atoma (C₁₀-C₂₀), a po strukturi mogu biti ravni zasićeni lanci (palmitinska (C16) i stearinska (C18) kiselina), ravni nezasićeni lanci (imaju dvostruku vezu, oleinska kiselina C18), razgranati lanci, lanci s ciklopropanom
osim glicerfosfolipida, u građi lipidne membrane sudjeluju i glikolipidi i steroli (oni stabiliziraju membranu i povećavaju fluidnost)
Nabroji neke osnovne funkcije lipida u stanici
- spremište energije i spojeva
- polarni lipidi dio su matriksa staničnih membrana
- osim barijere, lipidi omogućavaju pupanje, fuziju i druge promjene membrana koje su preduvjet za procese diobe stanice, reprodukcije i transporta
- lipidi sudjeluju u procesima prijenosa signala/informacija u membrani (hidrofobni dio) i citosolu (hidrofilni dio).. *citosol=kolodina otopina
- osmotska barijera
- smještanje proteina membrane koji obavljaju brojne funkcije membrane
Objasni ulogu proteina u membrani
Membranski lipidi sprječavaju slobodan prolaz tvari, pa stvaraju prikladnu okolinu proteinima koji onda obavljaju pojedine funkcije poput transporta, fosforilacije, fotofosforilacije, oksidoredukcijskih reakcija itd. Većina proteina membrane ugrađena je u lipidni dvosloj hidrofobnim interakcijama s lipidnim molekulama pri čemu se s citosolne i vanjske strane membrane formiraju ukosnice ili globule. Ukosnica može biti uklopljena u dvosloj pa se formiraju pore koje olakšavaju prolaz određenih tvari.
Nabroji najmanje 3 organele s jednostrukom/dvostrukom membranom
organeli s dvostrukom membranom: sadrže unutarnju i vanjsku membranu
a. jezgra (koja još ima i pore u membrani radi transporta mRNA)
b. mitohondriji
c. kloroplasti
organeli s jednostrukom membranom
a. ER (bitan za sintezu proteina)
b. Golgi kompleks (usmjeravanje proteina ka različitim odredištima)
c. lizosomi (sadrže litičke enzime)
d. peroksisom (odjeljak stanice u koji stanica može zatvoriti opasne enzime i
molekule)
