Derm Practical Part Flashcards

Question

Malignant melanoma

Answer 1

U ác tính hắc tố (Malignant melanoma)  ATH tối thiểu (ATH minimals): 128–134!  U ác tính của tế bào hắc tố (Malignant neoplasm of melanocytes); nguyên nhân tử vong thường gặp nhất do ung thư da (most common cause of death from skin cancer).  Yếu tố nguy cơ (RF – Risk factors): tổn thương DNA do UVB (UVB induced DNA damage) (phơi nắng kéo dài và cháy nắng nặng – prolonged exposure to sunlight and severe sunburn), bạch tạng (albinism), xeroderma pigmentosum, hội chứng nevus loạn sản (dysplastic nevus syndrome), tiền sử gia đình dương tính (positive family history).  Sinh bệnh học (Pathogenesis): phát triển theo chiều ngang và chiều dọc (radial vs vertical growth).  Đánh giá (Evaluation): độ dày Breslow (Breslow thickness) (giai đoạn I–V) và mức Clark (Clarks level) (mức 1–5).  Đặc điểm lâm sàng (Clinical features): ABCDE!  Phòng ngừa (Prevention): là quan trọng nhất để giảm tử vong (most important to reduce mortality)! Bảo vệ ánh sáng (photoprotection) và sàng lọc trước tại bác sĩ da liễu (pre-screening at the dermatologist).  Điều trị (Treatment): tối thiểu 134 (Minimal 134): o Giai đoạn I–II (Stage I–II): cắt bỏ phẫu thuật hoàn toàn u nguyên phát (complete surgical excision of the primary tumor) ± nạo hạch cửa (sentinel lymph node dissection), điều trị bổ trợ (adjuvant): ± interferon-alfa. o Giai đoạn III (Stage III): nạo hạch triệt để (radical lymph node dissection), điều trị bổ trợ: interferon-alfa ± xạ trị (radiotherapy) ± hóa trị (chemotherapy). o Giai đoạn IV (Stage IV): cắt bỏ di căn (metastasectomy), hóa trị giảm nhẹ (palliative chemotherapy), xạ trị (radiotherapy), điều trị đích (target therapy) (ví dụ: thuốc ức chế BRAF – BRAF-inhibitor, thuốc ức chế c-kit – c-kit inhibitor), liệu pháp miễn dịch (immunotherapy) (ví dụ: kháng CTLA-4 – anti-CTLA4).

Answer 2

Chấy rận (Pediculosis): nhiễm chấy (infestation with lice)  Ba phân nhóm (Three subcategories): Capitis: chấy đầu (head louse) Corporis: chấy thân (body louse) Phtiriasis: rận mu (pubic louse (crabs))  Tổn thương (Lesions): vết cắn của chấy (lice bite), tổn thương thứ phát do ngứa (secondary due to itching) (trầy xước (excoriations), bội nhiễm sinh mủ (pyogenic superinfection), phản ứng id (id reaction)).  Lây truyền (Transmission): tiếp xúc da-da (skin to skin contact), quần áo (clothing), chăn ga (bedding).  Chẩn đoán (Dg): tiền sử (history) và dấu hiệu lâm sàng (clinical signs).  Chẩn đoán phân biệt (DD): pyoderma, viêm da tiết bã (seborrheic dermatitis), ghẻ (scabies), ngứa do thần kinh (neurotic itching).  Điều trị (Treatment): permethrin, làm sạch (cleaning) và thuốc kháng histamine (antihistamin). o Permethrin là thuốc diệt côn trùng (insecticide) và có thể bôi lên da dưới dạng kem hoặc dung dịch (cream or lotion), phun lên quần áo, v.v. Thuốc tác động bằng cách làm rối loạn chức năng neuron của chấy và cái ghẻ (disrupting the function of the neurons of lice and scabies mites). o Chấy đầu (Head lice): dầu gội permethrin + lược răng dày (toothed comb) (để loại bỏ trứng – nits). o Chấy thân (Body lice): giặt quần áo và vệ sinh đúng cách (washing clothes and proper hygiene). o Rận mu (Pubic): permethrin.

Answer 3

Ghẻ (Scabies)  Nguyên nhân (Cause): cái ghẻ Sarcoptes scabei (female mite). Lưu ý (NB): có các biến thể lâm sàng (clinical variants)!  Phân bố (Distribution): bụng dưới (lower abdomen), vùng sinh dục (genital area), kẽ ngón tay (webs of the fingers), cổ tay (wrists).  Đặc điểm lâm sàng (Clinical features): ngứa dữ dội toàn thân, về đêm (generalized intense, nocturnal pruritus), đường hầm ghẻ (burrows), mụn nước (vesicles), nốt (nodules), mẩn mày đay thứ phát (secondary urticarial papules), mảng chàm (eczematous plaques), trầy xước (excoriations), đóng mài (crust).  Lây truyền (Transmission): tiếp xúc da-da (skin to skin contact), quần áo (clothing), chăn ga (bedding) → tiếp xúc cá nhân gần (close personal contact).  Thời gian ủ bệnh (Incubation): 1 tháng → sau đó vật chủ xuất hiện ngứa dữ dội (host experiences intense pruritus).  Chẩn đoán (Diagnosis): dấu hiệu lâm sàng (clinical signs), soi hiển vi (microscopic examination).  Chẩn đoán phân biệt (DD): pyoderma, pediculosis, ngứa do thần kinh (neurotic itching).  Điều trị (Treatment): điều trị tất cả những người có thể đã tiếp xúc với vật chủ (treat all individuals that may have been in contact with the host). o Kem permethrin 5% (Permethrin 5% cream) bôi 8–12 giờ. o Làm sạch (cleaning), thuốc kháng histamine (antihistamines), steroid, benzyl benzoate. o Ghẻ vảy dày (Crusted scabies / Norwegian scabies): biến thể hiếm gặp ở người suy giảm miễn dịch và người cao tuổi (immunocompromised and elderly). Mài dày chứa hàng nghìn cái ghẻ (thick crusts with thousands of mites). Điều trị bằng ivermectin + thuốc bong sừng (keratolytic agents).

Answer 4

Mụn cóc thông thường = verruca vulgaris (Common warts)  Nguyên nhân (Causes): virus papilloma người (Human papilloma viruses – HPV) тип 1–4. HPV là virus DNA sợi đôi không vỏ (naked dsDNA virus).  Lây truyền (Transmission): tiếp xúc trực tiếp (physical contact).  Tổn thương da và mụn cóc lòng bàn chân (Skin and plantar warts).  Sẩn tăng sừng (Hyperkeratotic papules).  Điều trị (Treatment): o Chất bong sừng (Exfoliative agents):  acid salicylic + acid lactic trong collodion (salicylic acid + lactic acid in collodion)  acid salicylic 40%, sau đó collodion hoặc nitơ lỏng (40% salicylic acid, then collodion or liquid N₂)  acid retinoic (retinoic acid) o Thuốc điều hòa miễn dịch (Immunomodifiers): IFNα, imiquimode o Phẫu thuật (Surgical):  nitơ lỏng = áp lạnh (liquid nitrogen = cryotherapy)  phẫu thuật điện (electrosurgery)  nạo (curettage)  laser (laser)  Loại bỏ mụn cóc bằng phương pháp bong sừng (Keratolytic wart removal): là thủ thuật sử dụng thuốc acid để làm mỏng và loại bỏ mụn cóc. Thuốc làm lớp ngoài của da lỏng ra và bong tróc. Thuốc có thể ở dạng dung dịch, gel hoặc miếng dán cao dán (liquid, gel, or plaster patch). Đảm bảo không bôi thuốc lên vùng da xung quanh (make sure not to place any medicine on the surrounding skin).

Answer 5

Bỏng độ một và độ hai (+32: bỏng độ ba) (First – and second degree burns (+32: third degree burn))  Loại tổn thương (Type of injury): do nhiệt (heat), điện (electricity) (điện áp thấp < 1000 V và điện áp cao > 1000 V), hóa chất (chemicals), ma sát (friction) hoặc bức xạ (radiation).  Quy tắc số 9 của Wallace (Rule of nines by Wallace): ước tính diện tích bề mặt bỏng (estimation of surface area of burns).  Thang điểm mức độ nặng của A.B.A (American Burn Association – severity score): o Bỏng nặng (Major burns):  Người lớn (Adult): bỏng độ 2 > 25% (2° burn > 25%)  Trẻ em (Child): bỏng độ 2 > 20% (2° burn > 20%)  Bỏng độ 3 > 10% (3° burn > 10%)  Bỏng độ 1 = bỏng nông (1st degree = superficial burns): chỉ tổn thương thượng bì (only epidermis). Nghĩ đến cháy nắng (sunburn) → ban đỏ (erythema), tổn thương mô tối thiểu (minimal tissue damage), đau (painful), lành trong 5–10 ngày (heals in 5–10 days), bong vảy (desquamation).  Bỏng độ 2 = bỏng bán phần (2nd degree = partial thickness burns): thượng bì + một phần trung bì (epidermis + part of dermis). Bóng nước (blisters) trên nền sung huyết (hyperemic) hoặc trắng (white base). Mức độ nặng toàn thân và chất lượng lành phụ thuộc lượng trung bì còn sống (related to amount of viable dermis). Lành trong khoảng 10–35 ngày (healing 10–35 days). Có xu hướng để sẹo (tendency for scarring). o Tính động của bỏng (Dynamism of burns) → nguy cơ sâu thêm!  Hành động quan trọng nhất (Most important action) (tái tưới sống vùng ứ trệ – revitalization of stasis zone): loại bỏ lớp hoại tử sớm nhất có thể (removal of dead layer asap – tangential necrotomy) và cung cấp áp lực keo–oncotic trong tuần hoàn (provide colloid–oncotic pressure) (bù dịch – fluid intake). o 2a: lan tới trung bì nhú (extends into papillary dermis). o 2b: lan tới trung bì lưới (extends into reticular dermis). o Bóng nước nên để nguyên như một băng tự nhiên trong 1–2 ngày (blisters should be left intact as a natural dressing for 1–2 days).  Bỏng độ 3 = bỏng toàn bộ chiều dày (3rd degree = full thickness burns): toàn bộ trung bì và cấu trúc sâu hơn (whole depth of dermis, deeper structures). Màu trắng sáp hoặc đen xám (waxy-white or greyish-black), cháy than (charred). Không đau! → mất đầu mút thần kinh (loss of nerve endings). Sốc (shock). “Bệnh bỏng” (burn disease): mất dịch và điện giải → tăng tính thấm mao mạch → mất protein → sốc giảm thể tích (hypovolemic shock). Thiếu máu do bỏng (burn anemia). Suy đa cơ quan (multi-organ failure).  Điều trị bỏng (Treatment of burns): FIT AS Rob Stark o Sơ cứu (First aid) o Bổ sung điện giải, protein và năng lượng (Intake of electrolytes, proteins and calories) o Điều trị bệnh bỏng (Therapy of burn disease) o Điều trị chống nhiễm trùng, làm sạch vết thương, băng bó (Anti-infectious treatment, cleansing of wounds, dressings) o Điều trị phẫu thuật (Surgical therapy) o Phục hồi chức năng, quản lý sẹo (Rehabilitation, scar management)  Sơ cứu trong bỏng (First aid in burns)! The Cool Plumber Stopped Typing Temporarily the Sci-Fi o Làm mát (Cooling) o Giảm đau, thuốc giảm đau (Pain, analgesics) o Bắt đầu bù dịch, dung dịch Haldane (Start fluid intake, Haldane’s solution) o Phòng uốn ván (Tetanus prophylaxis) o Băng tạm thời vết thương (Temporary wound dressings) o Biện pháp đặc biệt (Special): khử nhiễm (decontamination), đặt nội khí quản (intubation), v.v.

Answer 6

Herpes zoster = zona (shingles)  Nguyên nhân (Cause): VZV (varicella zoster virus). Virus DNA có vỏ (enveloped DNA virus).  Nhiễm trùng nguyên phát (Primary infection): lây qua giọt bắn (drop infection) hoặc tiếp xúc trực tiếp (direct contact) → thủy đậu (Varicella, chickenpox).  Sau đó virus tồn tại tiềm ẩn trong hạch rễ sau (dorsal root ganglia) (hạch cảm giác – sensory ganglia) → tái hoạt hóa (reactivation) → zona (shingles).  Zona (Shingles): hình ảnh “giọt sương trên cánh hồng” (“dew drop on a rose”) với phân bố theo dermatome (dermatomal distribution). Các bóng nước xếp thành cụm theo đoạn (segmental grouped vesicles) trên nền hồng ban (erythematous base). Sau đó trở thành mụn mủ (pustules), đóng mài (crust) và để sẹo (scar). Hiếm khi vượt qua đường giữa (midline); nếu có thì được xem là VZV lan tỏa (disseminated VZV) và là dấu hiệu cảnh báo (red flag) cho thấy bệnh nhân suy giảm miễn dịch (immunocompromised).  Ban rất đau dữ dội (extremely painful). Ngay cả sau khi ban biến mất vẫn có thể còn đau theo phân bố dermatome, gọi là đau thần kinh sau zona (postherpetic neuralgia). (Zoster sine herpete → đau nhưng không có tổn thương da). Thường ảnh hưởng các dermatome ngực (thoracic dermatomes) nhưng đôi khi có thể ảnh hưởng dây thần kinh sinh ba (trigeminal nerve) → có thể mất thị lực nếu nhánh V1 bị ảnh hưởng = herpes zoster ophthalmicus.  Hội chứng Ramsay-Hunt (Ramsay-Hunt syndrome): tổn thương dây thần kinh sọ VII và VIII (CNVII and CNVIII involvement).  Vắc xin zona (Shingles vaccine): vắc xin sống giảm độc lực (live attenuated) đã có. Khuyến cáo cho người lớn trên 60 tuổi (adults over 60 yrs).  Chẩn đoán phân biệt (DD): bệnh tim (cardial), bệnh màng phổi (pleural disease), bụng cấp (acute abdomen), bệnh cột sống (vertebral disease), herpes simplex, viêm da tiếp xúc (contact dermatitis), nhiễm khuẩn khu trú (localized bacterial infection).  Điều trị (Treatment): o Kháng virus (Antiviral) (3 ngày đầu – first 3 days)!! Acyclovir, Famcyclovir. o Kháng sinh (Antibiotics). o Vitamin B. o Prednisone (đau thần kinh sau zona – postherpetic neuralgia). o Giảm đau (Analgesia): capsaicin. o Tại chỗ (Topical): acyclovir, kháng sinh (antibiotics), thuốc sát khuẩn (antiseptics).

Answer 7

Congelatio = tê cóng (Frostbite)  Cơ chế bệnh sinh (Pathomechanism): cơ trơn của mạch máu co lại (smooth muscle of vessels contracts). Các tinh thể băng (ice crystals) làm tổn thương màng tế bào (damage the cell membranes).  Triệu chứng (Symptoms): sung huyết (hyperemia), phù (edema), đau (pain), hoại thư (gangrene).  Phân độ (Grades): độ 1, độ 2, độ 3 (1st, 2nd, 3rd) o Độ 1 = nông (1st grade = superficial): ban đỏ ban đầu (initial erythema), sau đó da nhợt (later pale skin). o Độ 2 = trung gian (2nd grade = intermediate): bóng nước (blisters). o Độ 3 = sâu (3rd grade = deep): tê cóng hoại tử (necrotic frostbite).  Thời gian lành kéo dài (Prolonged healing).  Bàn chân ngâm nước (Immersion foot / trench foot): phơi nhiễm kéo dài với nhiệt độ thấp nhưng không đóng băng (prolonged exposure to low, but non-freezing temperature). Do phơi nhiễm kéo dài của bàn chân trong điều kiện ẩm, mất vệ sinh và lạnh (damp, unsanitary, and cold conditions). Tổn thương thần kinh–mạch máu (neurovascular damage) với đau, loang lổ màu (mottling) và sưng (swelling). Về sau chi rất nhạy cảm với lạnh (very sensitive to cold) – cần chăm sóc hỗ trợ (supportive care). Từ “trench” trong tên bệnh liên quan đến chiến tranh chiến hào, chủ yếu gắn với Thế chiến I (World War I).  Pernio (chilblain): do phối hợp tổn thương lạnh mức độ vừa và bất thường hệ mạch ngoại biên (combo of modest cold injury and abnormal peripheral vasculature). Biểu hiện bằng sẩn đau, mọng nước màu xanh–đỏ (blue-red succulent painful papules) ở ngón tay và ngón chân. Không cần điều trị ngoài tránh lạnh và làm ấm lại các chi (avoiding cold and rewarm extremities).  Hạ thân nhiệt (Hypotermia): nhẹ (Mild) (nhiệt độ trung tâm > 32°C – core T > 32°C) và nặng (severe) (nhiệt độ trung tâm < 32°C – core T < 32°C). o Cô đặc máu (hemoconcentration), tăng kali huyết thanh (increased serum K level) và tăng hoạt tính enzym (enzyme activity) (GOT, CPK).  Điều trị (Therapy): mẹo nhớ: Look alike Harry Potter, MD, is a Seeker in Quidditch. o Làm ấm nhanh (Quick warming up). o Heparin. o Thuốc cải thiện vi tuần hoàn (drugs that improve microcirculation) (truyền dextran – dextran infusion, Doxium, Trental). o Thuốc giãn mạch (vascular dilators) (xantinolium nicotin). o Phong bế giao cảm (sympathetic blockade). o Phòng uốn ván (tetanus prophylaxis). o Điều trị tại chỗ (Local treatment): bột khô (dry powder), điều trị phẫu thuật (surgical th.).

Answer 8

Third-degree burn (Bỏng độ III) Định nghĩa: Bỏng toàn bộ bề dày da (full thickness) – phá hủy toàn bộ thượng bì và trung bì, thường lan đến mô dưới da và có thể sâu hơn. Nguyên nhân: Nhiệt (lửa, nước sôi), điện, hóa chất mạnh, bức xạ. Lâm sàng: Da trắng sáp, xám đen hoặc cháy than (waxy-white, greyish-black, charred) Không đau tại chỗ do mất đầu mút thần kinh Có thể kèm sốc Sinh lý bệnh – “Burn disease”: Mất dịch và điện giải → tăng tính thấm mao mạch Mất protein → sốc giảm thể tích Thiếu máu do bỏng, nguy cơ suy đa cơ quan Đánh giá mức độ nặng (ABA – Major burn): Bỏng độ III > 10% diện tích cơ thể → bỏng nặng Điều trị (nguyên tắc): Hồi sức bỏng: ABC, bù dịch tích cực Chăm sóc như bỏng độ II toàn thân Cắt lọc hoại tử, phẫu thuật (ghép da thường cần thiết) Chống nhiễm trùng, băng vết thương Dinh dưỡng, phục hồi chức năng, quản lý sẹo Sơ cứu ban đầu: Làm mát sớm (không kéo dài gây hạ thân nhiệt) Giảm đau, bù dịch, phòng uốn ván Băng tạm thời; xử trí đặc biệt khi cần (khử nhiễm, đặt NKQ)

Answer 9

Anaphylaxis (Sốc phản vệ) Dạng tối đa và nguy hiểm nhất của mày đay (Maximal and most dangerous form of urticaria). Có thể xảy ra sau khi tiếp xúc lặp lại với dị nguyên (allergen) hoặc giả dị nguyên (pseudoallergen), đôi khi chỉ một lần duy nhất (singular event). Cơ chế (Pathogenesis): Do giải phóng ồ ạt dưỡng bào toàn thân (maximal body-wide mast cell degranulation) → giãn mạch (vasodilation) và co thắt phế quản (bronchoconstriction) → dẫn đến sốc phản vệ (anaphylactic shock). Nguyên nhân thường gặp (Typically caused by): Độc tố Hymenoptera (ong, kiến, v.v.) Penicillin Một số thực phẩm Điều trị (Treatment): Xử trí theo ABCD chuẩn: Airway – đường thở Breathing – hô hấp Circulation – tuần hoàn Drugs – thuốc Bệnh nhân có nguy cơ tái phát cần mang theo bộ cấp cứu, bao gồm: EPI-pen (epinephrine) Corticosteroids Antihistamines

Answer 10

Pemphigus  Một nhóm hiếm các bệnh bóng nước (bullous) tự miễn ảnh hưởng đến da và niêm mạc (skin and mucous membranes). Gồm 3 thể: pemphigus vulgaris (P. vulgaris), pemphigus foliaceus (P. foliaceous) và pemphigus cận u (paraneoplastic pemphigus).  Tự kháng thể (autoantibodies) được tạo ra chống lại desmoglein (đóng vai trò trong hình thành desmosome → giữ các tế bào thượng bì gắn với nhau) → các tế bào thượng bì tách rời nhau = acantholysis → hình thành bóng nước (bullae) rất dễ bong tróc và chuyển thành vết trợt.  Bóng nước thành mỏng dễ vỡ (+ dấu Nikolsky – Nikolsky sign). Điều này khác với pemphigoid bóng nước (bullous pemphigoid), trong đó bóng nước không dễ vỡ, dấu Nikolsky âm tính (negative Nikolsky sign) và niêm mạc miệng không bị tổn thương (oral mucosa is not involved).  Các tế bào lớp đáy (basal layer cells) vẫn bám vào màng đáy (basement membrane) thông qua hemidesmosomes.  Pemphigus vulgaris: phản ứng quá mẫn typ II (type II hypersensitivity reaction – HSR) → kháng thể IgG chống lại desmoglein 1 & 3 → desmoglein 3 rất quan trọng cho sự kết dính tế bào ở niêm mạc miệng (oral mucosa) → tổn thương xuất hiện cả ở da và niêm mạc miệng. o Penicillamine và captopril có thể là yếu tố khởi phát pemphigus do thuốc (drug-induced pemphigus). o Tiến triển (progressive) → tử vong nếu không điều trị (fatal without therapy). o Chẩn đoán (Diagnosis):  Hình ảnh lâm sàng (clinical picture), tế bào Tzanck (Tzanck cells)?, mô học thường quy (routine histology) (acantholysis trong thượng bì – intraepidermal acantholysis, hình thành bóng nước – vesicle formation); miễn dịch huỳnh quang trực tiếp (direct IF), miễn dịch huỳnh quang gián tiếp (indirect IF), kỹ thuật immunoblot, kỹ thuật ELISA. o Điều trị (Treatment): corticosteroid toàn thân (systemic corticosteroids) + azathioprine + mycophenolate mofetil; cyclophosphamide; immunoglobulin tĩnh mạch (IVIG); lọc huyết tương (plasmapheresis); rituximab.

Answer 11

Viêm cân hoại tử = Necrotizing fasciitis (vi khuẩn ăn thịt – Flesh-Eating Bacteria)  Nguyên nhân (Cause): S. pyogenes.  Nhiễm trùng nặng (nhưng hiếm) của lớp sâu của trung bì (deeper layer of the dermis) và mô dưới da (subcutaneous tissue).  Đe dọa tính mạng (Life threatening)!  Đặc điểm lâm sàng (Clinical features): o Đau dữ dội (intense pain), phù (edema), đổi màu tím tái (livid discoloration). o Bóng nước xuất hiện nhanh (rapidly developing bullae) và mảng hoại tử (necrotic eschar) (giống bỏng sâu – like deep burns). o Phá hủy nghiêm trọng mô dưới da và cân mạc (dramatic destruction of subcutaneous tissue and fascia) = vi khuẩn ăn thịt (flesh eating bacteria). o Sốt (fever), nhịp tim nhanh (tachycardia), tiêu chảy (diarrhea) và nôn (vomiting).  6 chỉ dấu nguy cơ xét nghiệm quan trọng cho NF (laboratory risk indicator for necrotizing fasciitis): điểm ≥ 6 gợi ý NF: CRP; số lượng bạch cầu (WBC count); hemoglobin (Hb); natri (sodium); creatinine; glucose.  Điều trị (Treatment): o Bắt đầu kháng sinh ngay khi nghi ngờ bệnh (start antibiotics as soon as the condition is suspected): truyền tĩnh mạch (IV) piperacillin/tazobactam, vancomycin và clindamycin. o Nuôi cấy (culture). o Cắt lọc phẫu thuật (surgical debridement); có thể cần cắt cụt (maybe amputation).

Answer 12

Giang mai (Syphilis)  Nguyên nhân (Cause): Treponema pallidum. Xoắn khuẩn (spirochete). “Kẻ bắt chước vĩ đại” (“the great imitator”).  Lây truyền (Transmission): bệnh lây truyền qua đường tình dục (STD).  Chẩn đoán (Diagnosis): o Soi kính hiển vi nền đen (dark-field microscopy) cần thiết để quan sát trực tiếp. o RPR (rapid plasmin regain): xét nghiệm lipid không đặc hiệu (aspecific lipoid test). o Xét nghiệm sàng lọc (Screening test): VDRL (venereal disease research laboratory) → xét nghiệm không đặc hiệu treponema (non-treponemal test) → không đặc hiệu cho T. pallidum. Chỉ kiểm tra phản ứng kháng thể (Ab reactivity) trong huyết thanh bệnh nhân với các kháng nguyên (Ag) đặc hiệu → cardiolipin, cholesterol và lecithin.  Dương tính giả (False positive) do phản ứng chéo với các kháng nguyên khác (cross reactivity with other Ag): mono, RF, SLE, phong (leprosy), người sử dụng ma túy (drug users). o Xét nghiệm khẳng định (Confirmatory test): FTA-Ab là xét nghiệm đặc hiệu để khẳng định kết quả sàng lọc dương tính (specific test).  Các giai đoạn (Stages): có các giai đoạn tiềm ẩn xen kẽ (latent periods in between). o Giai đoạn sớm (Early):  Giang mai nguyên phát (Primary syphilis): xuất hiện sau 3 tuần tại vị trí xâm nhập (entry site).  Săng sinh dục không đau (PAINLESS genital chancre) (ulcus durum) → xâm nhập tại chỗ vào mạch máu (locally invades BV) và làm tổn thương chúng → hoại tử thiếu máu (ischemic necrosis) → phá hủy thần kinh → không đau (painless!).  Tự lành trong 3–6 tuần (will heal in 3–6 weeks).  Giang mai thứ phát (Secondary syphilis): BỆNH TOÀN THÂN (SYSTEMIC DISEASE) bắt đầu khoảng 9 tuần sau nhiễm (after infection).  Triệu chứng toàn thân (general symptoms): mệt mỏi (malaise), sốt (fever), đau cơ (myalgias) và đau khớp (arthralgias).  Hạch to (lymphadenopathy).  Ban dát–sẩn (maculopapular rash) ở lòng bàn tay và bàn chân (palms and soles).  Condyloma lata ở niêm mạc (mucous membranes) → có thể thấy xoắn khuẩn dưới kính nền đen (darkfield microscope). Mảng ẩm, đáy rộng (broad-based moist plaques).  Giang mai tiềm ẩn sớm (Syphilis latens recens): huyết thanh dương tính hoàn toàn (complete seropositivity) trong vòng 2 năm sau nhiễm, không có triệu chứng lâm sàng. o Giai đoạn muộn (Late):  Giang mai tam phát (Tertiary syphilis): khi giai đoạn thứ phát kéo dài hơn 1 năm.  Gumma: khối mềm với trung tâm hoại tử (soft growths with necrotic center) → có thể xuất hiện ở bất kỳ đâu.  Phình động mạch chủ lên (Aneurysm of the ascending aorta) với hình ảnh “vỏ cây” (tree-barking appearance). Phá hủy vasa vasorum nuôi dưỡng động mạch chủ.  Tabes dorsalis: mất myelin (demyelination) của dây thần kinh và cột sau (dorsal/post column) của tủy sống → mất cảm giác rung (vibration), cảm giác bản thể (proprioception) và xúc giác phân biệt (discriminative touch). Có thể kèm đau nhói lan tỏa (lancinating pain) và dáng đi bất thường do mất cảm giác bản thể.  Đồng tử Argyll-Robertson (Argyll-Robertson pupil): đồng tử điều tiết (accommodate) nhưng không phản xạ với ánh sáng (do NOT react to light). o Giang mai bẩm sinh (Congenital syphilis): biểu hiện bằng một tập hợp triệu chứng ở trẻ em:  Cẳng chân hình lưỡi kiếm (Saber shins) → cong ra trước của xương chày (anterior bowing of the tibia).  Mũi yên ngựa (saddle-shaped nose).  Răng Hutchinson và răng cối dâu (Hutchinson’s teeth and Mulberry molars).  Điếc bẩm sinh (congenital deafness). o Điều trị (Treatment):  Giang mai I–II (Syphilis I–II): theo “minimals” (MIU = million units). LUÔN dùng penicillin cho tất cả các giai đoạn (ALWAYS penicillin for all stages).  1 × 15 MIU procain-penicillin tiêm bắp (i.m.) trong 2–4 tuần → lặp lại HOẶC  Syp I: 1 × 2,4 MIU benzathin-penicillin tiêm bắp (i.m.).  Syp II + Syp latens recens: 2 × 2,4 MIU benzathin-penicillin tiêm bắp (i.m.).  Phản ứng Jarisch-Herxheimer (Jarisch-Herzheimer reaction): Minimal 68: xảy ra 4–12 giờ sau khi bắt đầu điều trị kháng sinh trong giang mai, xuất hiện sốt và rét run; không phải phản ứng dị ứng. Đây là phản ứng với các sản phẩm giống nội độc tố (endotoxin-like products) được giải phóng khi vi sinh vật chết trong quá trình điều trị kháng sinh.  Ví dụ: xoắn khuẩn đang chết giải phóng nhiều LPS → làm tăng cytokine → sốt, rét run, đau đầu. Trước đây được xem là dấu hiệu tốt cho thấy điều trị có hiệu quả.

Answer 13

Lậu (Gonorrhea)  Nguyên nhân (Cause): Neisseria gonorrhoeae. Song cầu khuẩn Gram âm (Gram– diplococci). Ký sinh ở niêm mạc hậu môn–sinh dục (ano-genital mucosa). Có thể có triệu chứng hoặc không triệu chứng (symptomatic or asymptomatic). Nội bào tùy nghi (facultative intracellular) → xâm nhập vào bạch cầu đa nhân trung tính (PMN cells).  Lậu ở nam (Male gonorrhea): thời gian ủ bệnh (inoculation): 5 ngày o Viêm niệu đạo (Urethritis) → có thể lan ngược dòng và gây viêm tuyến tiền liệt (prostatitis) và viêm tinh hoàn (orchitis).  Viêm niệu đạo cấp (Acute urethritis): chảy mủ niệu đạo nhiều (profuse, purulent urethral discharge). Tiểu buốt (dysuria), ngứa (itching), cảm giác nóng rát (burning sensation).  Lậu ở nữ (Female gonorrhea): o Đường tiết niệu–sinh dục (Urogenital): khí hư vàng (yellow discharge) và tiểu buốt (dysuria). Niệu đạo và các tuyến âm đạo có thể bị ảnh hưởng → sưng tuyến Bartholin (Bartholin gland swelling). Nhiễm trùng ngược dòng (ascending infection) → viêm vòi trứng (salpingitis) và viêm phần phụ (adnexitis). o Có thể gây PID (pelvic inflammatory disease) → gây sẹo dẫn đến vô sinh (infertility) hoặc thai ngoài tử cung (ectopic pregnancies).  Hội chứng Fitz-Hugh-Curtis (Fitz-Hugh-Curtis syndrome): khi PID lan tới phúc mạc (peritoneum). Nhiễm trùng phúc mạc có thể gây dính hình thành trên bao gan; các dải dính dài và mỏng này được gọi là “dây đàn violon” (“violin string” adhesions).  Lậu lan tỏa (Disseminated gonorrhea): o Có thể gây viêm đa khớp (polyarthritis) → thường gặp nhất ở khớp gối và thường không đối xứng (asymmetric). Chọc hút khớp cho thấy dịch khớp mủ (purulent synovial fluid) nhưng không nhuộm Gram (doesn’t gram stain) → nhiễm trùng nội bào (intracellular). o Phụ nữ mang thai bị nhiễm lậu chưa điều trị có thể truyền bệnh cho trẻ khi sinh → biểu hiện bằng viêm kết mạc mủ (purulent conjunctivitis) thường xuất hiện trong 5 ngày đầu sau sinh (within the first 5 days of life). o Lậu hầu họng (Oropharyngeal gonorrhea).  Chẩn đoán (Diagnosis): o Nuôi cấy vi khuẩn (culture of the bacteria) (môi trường thạch chocolate – chocolate agar và thạch VPN – VPN agar).  Điều trị (Treatment): điều trị cho bệnh nhân và bạn tình (treat the patient + sexual partners). Minimal 75 o 1 × 250 mg ceftriaxone tiêm bắp (i.m). o 1 × 400 mg ofloxacin uống (p.o). o 1 × 400 mg cefixim. o 1 × 500 mg ciprofloxacin uống (p.o).

Answer 14

Corticosteroids Cơ chế tác dụng (Corticosteroids): Ức chế sản xuất cytokine và tổng hợp các chất trung gian lipid của đại thực bào, sự bám dính của nguyên bào sợi và tế bào nội mô, tổng hợp và phóng thích các chất trung gian của eosinophil và mast cell (chống viêm – anti-inflammatory). Ức chế sản xuất cytokine của tế bào T-lymphocyte, tổng hợp tế bào B-lymphocyte và sự biểu hiện MHC II của đại thực bào (ức chế miễn dịch – immunosuppressive). Phân loại theo mức độ mạnh: Yếu (weak): hydrocortisone, prednisolone Trung bình (moderate): hydrocortisone butyrate (Locoid), triamcinolone (Forocort), flumetasone (Lorinden), alclometasone (Perderm) Mạnh (strong): fluocinolone acetonide (Flucinar), budesonide (Apulein), fluticasone (Cutivate), mometasone (Elocom), betamethasone (Diprosalic) Rất mạnh (very strong): clobetasol (Dermovate) Corticosteroids Chỉ định (Indication): vảy nến (psoriasis), viêm da cơ địa (atopic dermatitis), viêm da tiếp xúc (contact dermatitis), viêm da tiết bã (seborrhoeic dermatitis), lichen simplex chronicus và lichen planus ruber, parapsoriasis, granuloma annulare, necrobiosis lipoidica diabeticorum, sarcoidosis, vết côn trùng đốt (insect bites) Chiến lược điều trị (Therapeutic strategy): 1 lần/ngày + chất làm mềm (emollient), ban đầu dùng steroid mạnh sau đó duy trì bằng steroid nhẹ hơn Điều trị ngắt quãng (2–3 tuần dùng steroid, 2 tuần dùng chất làm mềm) Tác dụng phụ (Side effects): teo da (atrophia cutis), viêm da dạng steroid: rosacea, viêm da quanh miệng (perioral dermatitis), mụn do steroid (steroid acne), viêm da tiếp xúc dị ứng (allergic contact dermatitis), rậm lông (hypertrichosis), giảm sắc tố (hypopigmentation), bùng phát nhiễm trùng da (skin infection flare) Corticosteroid tại chỗ và bệnh da (Topical corticosteroid and skin diseases) Phản ứng dị ứng typ tức thì (Immediate type allergic reactions): mày đay cấp (urticaria acuta) mày đay mạn (urticaria chronica) phù Quincke (Quincke edema) → steroid toàn thân, hiếm khi tại chỗ Bệnh tự miễn (Autoimmune diseases): SLE DLE Dermatomyositis Pemphigus → steroid toàn thân, hiếm khi tại chỗ Chàm (Eczema) → steroid tại chỗ, hiếm khi toàn thân Viêm da cơ địa (Atopic dermatitis) → chỉ steroid tại chỗ Vảy nến thông thường (Psoriasis vulgaris) → chỉ steroid tại chỗ Phối hợp trong điều trị tại chỗ (Combinations in topical therapy) Corticosteroid 2 lần/ngày Calcipotriol 2 lần/ngày ↓ Calcipotriol 1 lần (buổi sáng) + Corticosteroid 1 lần (buổi tối) → HIỆU QUẢ HƠN (MORE EFFICIENT) DAIVOBET: Calcipotriol + Betamethasone

Answer 15

Bệnh Lyme (Lyme disease)  Nguyên nhân (Cause): vi khuẩn Borrelia burgdorferi. Xoắn khuẩn (spirochete). Không bắt màu Gram (doesn’t gram stain). Bệnh do ve truyền (tick-borne) (loài Ixodes) từ các khu vực nhiều rừng cây (wooded areas). Ve là vật trung gian truyền bệnh (vector). Con người là vật chủ ngẫu nhiên/ngõ cụt (incidental/dead-end host).  Có thể quan sát Borrelia dưới kính hiển vi (Possible to visualize Borrelia under the microscope). Có thể dùng nhuộm Wright (Wright’s stain) và nhuộm Giemsa (Giemsa stain) cho Borrelia.  Triệu chứng (Symptoms): gồm 3 giai đoạn (3 stages): o Giai đoạn 1 (Stage 1): hồng ban di chuyển mạn tính (Erythema chronicum migrans) (ban hình bia bắn – bull’s eye rash): ban đặc trưng. Không đau và không ngứa (isn’t painful nor pruritic). Thường xuất hiện trong khoảng 1 tháng sau khi bị ve cắn (within about a month of the tick bite). Kèm triệu chứng giống cúm (flu-like symptoms) → đổ mồ hôi (sweating), sốt (fever) và rét run (chills). o Giai đoạn 2 / nhiễm lan tỏa sớm (Stage 2 / early disseminated infections): block tim do viêm cơ tim (heart block caused by myocarditis). Liệt dây thần kinh mặt hai bên (bilateral facial nerve palsy). o Giai đoạn 3 / giai đoạn muộn (Stage 3 / late stage):  Bệnh nhân có thể bị viêm khớp các khớp lớn như khớp gối (arthritis of large joints such as the knee). Có thể ở các khớp khác và triệu chứng có thể di chuyển từ khớp này sang khớp khác → viêm đa khớp di chuyển (migratory polyarthritis).  Bệnh não nhẹ hoặc ảnh hưởng hệ thần kinh trung ương (subtle encephalopathy or CNS effects). Có thể biểu hiện bằng khó khăn về trí nhớ (memory difficulty), chậm nhận thức (cognitive slowing) hoặc viêm màng não lympho bào (lymphocytic meningitis).  Viêm da teo mạn tính chi (Acrodermatitis chronica atrophicans): xuất hiện sau vài tháng đến vài năm. Bắt đầu bằng hồng ban phù nề (puffy erythema) trên các khớp. Tiến triển thành da teo như giấy thuốc lá (atrophic cigarette-paper-like skin). Các tĩnh mạch có thể nhìn thấy rõ qua da (veins easily seen). Có thể xuất hiện các nốt xơ quanh khớp (fibrous nodules).  Lymphadenosis benigna cutis = tăng sản lympho da (cutaneous lymphoid hyperplasia) = Borrelia lymphocytoma: có thể gặp ở cả giai đoạn sớm và muộn. Nốt màu đỏ–nâu (red-brown nodule). Thường ở núm vú (nipple), cơ quan sinh dục (genitalia) hoặc rốn (umbilicus).  Điều trị (Treatment): o Giai đoạn 1: doxycycline 100 mg, ngày 2 lần (b.i.d.) trong 2–3 tuần (trẻ em: amoxicillin). o Giai đoạn muộn/nặng hơn: ceftriaxone. o Điều trị dự phòng (Preventive treatment): quần áo bảo hộ (protective clothing) và thuốc xua côn trùng (insect repellants). Loại bỏ ve sớm (prompt removal of ticks).  Cách loại bỏ ve (How to remove a tick) (theo CDC):  Dùng nhíp đầu nhọn (fine-tipped tweezers) kẹp ve càng sát bề mặt da càng tốt (as close to the skin’s surface as possible).  Kéo thẳng lên với lực đều (pull upward with steady, even pressure). Không xoắn hay giật (don’t twist or jerk the tick); điều này có thể làm các bộ phận miệng bị gãy và còn sót trong da (mouth-parts break off and remain in the skin). Nếu xảy ra, lấy các bộ phận miệng bằng nhíp. Nếu không thể lấy ra dễ dàng bằng nhíp sạch, để nguyên và chờ da tự lành.  Sau khi loại bỏ ve, làm sạch kỹ vùng cắn và tay bằng cồn y tế (rubbing alcohol), dung dịch iod (iodine scrub), hoặc xà phòng và nước (soap and water).  Tiêu hủy ve còn sống bằng cách ngâm trong cồn (submersing it in alcohol), cho vào túi/hộp kín (sealed bag/container), quấn chặt bằng băng keo (wrapping it tightly in tape), hoặc xả xuống bồn cầu (flushing it down the toilet). Không bao giờ nghiền ve bằng ngón tay (never crush a tick with your fingers).  Nếu xuất hiện ban hoặc sốt trong vài tuần sau khi loại bỏ ve, hãy đi khám bác sĩ (If you develop a rash or fever within several weeks of removing a tick, see your doctor).

Answer 16

Hội chứng Lyell = Hoại tử thượng bì nhiễm độc (Lyell’s syndrome = Toxic epidermal necrolysis – TEN)  Minimal 25: hoại tử thượng bì nhiễm độc (TEN) lan rộng >30% BSA (body surface area – diện tích bề mặt cơ thể), do S. aureus hoặc một số thuốc nhất định gây ra, kèm theo tỷ lệ tử vong cao (high mortality).  Tình trạng hiếm gặp, đe dọa tính mạng (rare, life-threatening condition), thường do phản ứng với thuốc (reaction to drugs). Thuốc gây hội chứng Stevens-Johnson (Drugs causing Stevens-Johnson syndrome: PCP LAPS E):  Phenytoin  Carbamazepine  Phenobarbital  Lamotrigine  Allopurinol  Penicillin  Sulfa drugs  Erythromycin  Thượng bì tách khỏi trung bì (the epidermis detaches from the dermis). Thượng bì là hàng rào chính (main barrier) → cơ thể dễ bị nhiễm trùng nặng (severe infection) và sốc (shock).  Bỏng toàn bộ chiều dày da >30% BSA (full thickness skin death >30% of BSA). o Hội chứng Stevens-Johnson (Stevens-Johnson syndrome): <10% BSA.  Khởi phát cấp và tiên lượng xấu (Acute onset and poor prognosis): o Giai đoạn tiền triệu (Prodrome stage): 24–48 giờ  Sốt cao (high fever), đau đầu (headache), mệt mỏi dữ dội (intense malaise), đau cơ (myalgia), đau khớp (arthralgia), tiêu chảy (diarrhea) và nôn (vomiting). o Triệu chứng da (Skin symptoms): >30% BSA bị ảnh hưởng  Hồng ban dát lan tỏa (diffuse macular erythema), phát ban dạng sởi (morbilliform eruption), các vùng da lớn bắt đầu bong trợt và tróc ra (denude and slough off).  Tổn thương niêm mạc (mucous membrane involvement).  Thăm dò cho thấy (Investigations show): o Xét nghiệm thường quy không đặc hiệu (routine laboratory tests are nonspecific). o Mô bệnh học (histopathologic findings): bóng nước dưới thượng bì (subepidermal bulla). o Không bào hóa và hoại tử tế bào thượng bì (vacuolization and necrosis of epidermal cells). o Phù nội mô nhẹ của các mạch máu trung bì (mild endothelial swelling in the dermal blood vessels). o Miễn dịch huỳnh quang trực tiếp âm tính (Direct immunofluorescence: negative).  Điều trị (Treatment): tương tự bệnh nhân bỏng độ hai toàn thân (similar to total body second-degree burn patients): o Nhập khoa hồi sức tích cực hoặc đơn vị bỏng (admitted to an intensive care unit or burn unit). o Corticosteroid toàn thân (systemic corticosteroids) (100–200 mg/ngày hoặc hơn). o Immunoglobulin truyền tĩnh mạch (intravenous immunoglobulin – IVIG). o Ngừng tất cả các thuốc nghi ngờ gây bệnh (discontinuance of all possible suspected medications). o Thuốc sát khuẩn tại chỗ (topical antiseptics). o Kháng sinh toàn thân nếu có bội nhiễm (systemic antibiotics, if superinfected). o Bù dịch tĩnh mạch và hỗ trợ dinh dưỡng (intravenous rehydration and nutritional support).

Answer 17

Pityriasis rosea  Bệnh cấp tính, tự giới hạn (acute, self-limiting disorder) với nguyên nhân chưa rõ (unknown etiology). Được xem là phản ứng da với nhiễm trùng toàn thân (skin reaction to a systemic infection). Hầu như mỗi người chỉ mắc PR một lần (almost everyone has PR once).  Đặc điểm lâm sàng (Clinical features): Mảng báo hiệu (Herald patch) – đường kính 2–5 cm (tổn thương khởi đầu – initial lesion). Sau vài ngày, xuất hiện nhiều mảng nhỏ (multiple small plaques). Tổn thương ngứa (pruritic), phân bố kiểu cây thông Noel (Christmas tree pattern). Dát hình bầu dục đỏ (erythematous) hoặc nhạt màu (pale macules) và mảng gần như teo (almost atrophic patches) với vảy viền ngoại vi (collarette/peripheral scales).  Chẩn đoán phân biệt (Diff diagn): Giang mai thứ phát (secondary syphilis) (xét nghiệm huyết thanh – serological test), Pityriasis lichenoides chronica, Vảy nến thể giọt (guttate psoriasis).  Diễn tiến và điều trị (Course and treatment): Bệnh nhân hồi phục nhanh trong 3–6 tuần (recurrence uncommon – tái phát hiếm). Tránh làm khô da hoặc tránh các chất kích ứng (avoidance of drying or any irritants). Thuốc chống ngứa bôi tại chỗ (topical antipruritics) thường là đủ. Đôi khi dùng corticosteroid bôi tại chỗ (topical corticosteroids). Điều trị UVB cũng có thể có ích (UVB treatment can also help).

Derm Practical Part Flashcards

(41 cards)