sekshormonen
testosteron man
behoud secundaire geslachtskarakteristieken, genitalien, spermaproductie en stimulatie van bot en spier groei
FSH man
bepaald spermaproductie
LH
bepaald testosteronproductie
inhibin
hormoon geproduceerd in testes, reguleert niveaus van FSH
oestrogeen
brengt veel veranderingen puberteit; onderhoudt slijmvliezen en stopt groei botten en spieren
prolactine
stimuleert melkproductie na de bevalling
oxytocine
stimuleer vrijkomen van melk uit de tepels, samentrekking van de baarmoeder bij bevalling en versterkt de hechting
gender
identiteit, identiteitsexpressie en tot wie je je aangetrokken voelt
XXY chromosomen
Klinefelter’s syndroom; man kleine testikels, wordt geen sperma geproduceerd en testosteron waarde zijn laag
homologous organen
als organen mannen en vrouwen vanuit hetzelfde embryonisch weefsel zijn
analogous
wanneer organen mannen en vrouwen zelfde functie hebben
cryptorchidis
testikels zijn nog niet ingedaald
epigenetica
functionele veranderingen in het DNA die de genetische code zelf niet veranderd, maar wel leidt tot veranderingen in genetische expressie
gendervariabele
1) chromosomaal gender
2) gonadaal gender
3) prenataal hormonaal gender
4) interne organen
5) extern genitaal uiterlijk
6) pubertaal hormonaal gender
7) toegewezen gender
8) genderidentiteit
intersex
wanneer iets niet klopt in 1 t/m 6 van de gender variabele
oorzaken disorder of sex development
congenital adrenal hyperplasia
genetische vrouw ontwikkelen de eierstokken normaal als foetus, maar later gaat de adrenale klier abnormaal functioneren en wordt overschot aan androgenen gemaakt. Genitalien lijken op die van een man
androgen-insensitivity syndrome
genetische man produceert normale testosteron niveaus maar het weefsel is hier ongevoelig voor, waardoor prenatale ontwikkelingen gefeminimizeerd worden
meiden en puberteit
leptine
gerelateerd aan de start van de puberteit en lichaamsvet
kisspeptine
stimuleert hypothalamus om meer GnRH te maken waardoor LH en FSH gestimuleerd worden en de eierstokken oestrogeen gaan aanmaken
jongens en puberteit
menstruatie cyclus
1) folliculaire fase
2) ovulatie
3) luteale fase
4) menstruatie