Hoorcollege 2

Question 1

Wat zijn neuronen?

Answer 1

Eukaryote cellen met een kern die communiceren via elektrochemische signalen.

Question 2

Waaruit bestaat het celmembraan?

Answer 2

Fosforkoppen (hydrofiel) en lipide staarten (hydrofoob).

Question 3

Wat is de functie van het celmembraan?

Answer 3

Scheiden van interne en externe omgeving en reguleren van transport via eiwitkanalen.

Question 4

Wat gebeurt er als een ligand zich aan een receptor bindt?

Answer 4

Een actie wordt uitgevoerd, zoals het openen van een ionenpoort.

Question 5

Uit welke 3 hoofdcomponenten bestaat een neuron?

Answer 5

Dendrieten (ontvangst), cellichaam/nucleus (DNA & mitochondriën), axon (doorgeven signaal).

Question 6

Wat is de functie van het endoplasmatisch reticulum (ER)?

Answer 6

Eiwitproductie (ruw ER met ribosomen), vetzuren/steroïden en calciumopslag (glad ER).

Question 7

Hoe geven dendrieten informatie door?

Answer 7

Via de axonheuvel naar het axon → elektrisch signaal naar terminale knoppen → chemische transmissie in synaptische spleet.

Question 8

Welke ionen zijn het belangrijkst voor neuroncommunicatie?

Answer 8

Natrium (Na+) en kalium (K+).

Question 9

Wat is een ion?

Answer 9

Een atoom met een elektrische lading (bijv. K+).

Question 10

Wat doen ionotrope receptoren?

Answer 10

Beïnvloeden ionenstroom voor depolarisatie en repolarisatie.

Question 11

Wat doen metabotrope receptoren?

Answer 11

Activeren G-eiwitten → tweede boodschappers → aanpassen ionkanaalactiviteit.

Question 12

Welke 3 soorten celverbindingen bestaan er?

Answer 12

Desmosomen (los), strakke verbindingen (dicht), gap junctions (ionuitwisseling, snel).

Question 13

Wat is de belangrijkste functie van het ER?

Answer 13

Eiwitten verzamelen en doorsturen naar Golgi-apparaat.

Question 14

Wat doen mitochondriën?

Answer 14

Produceren ATP (energie), hebben eigen DNA, erven via moeder.

Question 15

Wat is ATP?

Answer 15

Adenosinetrifosfaat, energie-opslagmolecuul.

Question 16

Wat is de functie van lysosomen?

Answer 16

Afbreken van afvalstoffen in de cel.

Question 17

Waaruit bestaat het cytoskelet?

Answer 17

Microfilamenten (beweging), intermediaire filamenten (stevigheid), microtubuli (transport).

Question 18

Welke cellen maken myeline?

Answer 18

Schwann-cellen (PZS) en oligodendrocyten (CZS).

Question 19

Wat doen radiale gliacellen?

Answer 19

Leiden migrerende zenuwcellen en axon-groei tijdens ontwikkeling.

Question 20

Welke 5 hoofdtypen gliacellen zijn er?

Answer 20

Astrocyten, microglia, ependymale cellen, oligodendrocyten, Schwann-cellen.

Question 21

Wat is de functie van de myelineschede?

Answer 21

Isoleren van axonen en versnellen van signaalgeleiding (knopen van Ranvier).

Question 22

Wat is multiple sclerose (MS)?

Answer 22

Auto-immuunziekte waarbij myeline wordt afgebroken.

Question 23

Wat zijn symptomen van MS?

Answer 23

Vermoeidheid, gevoelloosheid, wazig zicht, balansproblemen, spierzwakte.

Question 24

Wat is een multipolair neuron?

Answer 24

Neuron met veel dendrieten (meest voorkomend).

Question 25

Wat is een bipolair neuron?

Answer 25

Neuron met één dendriet.

Question 26

Wat is een unipolair neuron?

Answer 26

Neuron met één uitloper (axon/dendriet-achtig).

Question 27

Wat betekent afferent?

Answer 27

Signaal naar CZS.

Question 28

Wat betekent efferent?

Answer 28

Signaal vanuit CZS naar lichaam.

Question 29

Wat is rustpotentiaal?

Answer 29

-70 mV, door Na/K-pomp (3 Na+ uit, 2 K+ in).

Question 30

Wat gebeurt er bij depolarisatie?

Answer 30

Na+ stroomt in → cel positief (+30 mV).

Question 31

Wat gebeurt er bij repolarisatie?

Answer 31

Na+ kanalen sluiten, K+ stroomt uit → cel negatief.

Question 32

Wat is hyperpolarisatie?

Answer 32

Te veel K+ uit, cel negatiever dan -70 mV.

Question 33

Wat is absolute refractaire periode?

Answer 33

Cel kan niet vuren.

Question 34

Wat is relatieve refractaire periode?

Answer 34

Cel kan vuren, maar alleen bij sterke prikkel.

Question 35

Hoe verloopt geleiding in gemyeliniseerde axonen?

Answer 35

Sprongsgewijs via knopen van Ranvier (saltatorisch, snel).

Question 36

Wat is een EPSP?

Answer 36

Exciterende post-synaptische potentiaal (Na+ in → grotere kans actiepotentiaal).

Question 37

Wat is een IPSP?

Answer 37

Inhiberende post-synaptische potentiaal (K+ uit → kleinere kans actiepotentiaal).

Question 38

Wat is temporele sommatie?

Answer 38

Optellen van signalen die kort na elkaar komen.

Question 39

Wat is ruimtelijke sommatie?

Answer 39

Optellen van signalen dicht bij elkaar in ruimte.

Question 40

Welke stappen doorloopt synaptische transmissie?

Answer 40

Neurotransmitterproductie → opslag in vesicles → afgifte bij Ca2+ influx (exocytose) → binding postsynaptisch → inactivatie/heropname.

Question 41

Wat is exocytose?

Answer 41

Afgeven neurotransmitters in synaps (volledige fusie of kiss-and-run).

Question 42

Hoe verdwijnen neurotransmitters uit de synaps?

Answer 42

Enzymafbraak of heropname.

Question 43

Aan welke eisen moet een stof voldoen om neurotransmitter te zijn?

Answer 43

Synthese in neuron, vrijkomen, effect in andere cel, heropname mogelijk.

Question 44

Welke 3 soorten neurotransmitters zijn er?

Answer 44

Kleine moleculen (ACh), neuropeptiden (endorfine), oplosbare gassen (NO, CO).

Question 45

Wat is het verschil tussen ionotrope en metabotrope receptoren?

Answer 45

Ionotrope: direct ionkanaal (snel). Metabotrope: via G-eiwitten/second messengers (langzamer).

Question 46

Wat zijn hormonen?

Answer 46

Chemische stoffen geproduceerd in gespecialiseerde klieren, verspreid via bloed.

Question 47

Noem de drie chemische klassen van hormonen.

Answer 47

Monoaminen, peptiden/eiwitten, steroïden.

Question 48

Wat maken de bijnieren?

Answer 48

Medulla → adrenaline/noradrenaline; Cortex → cortisol.

Question 49

Welke hormonen scheidt de hypofyse af?

Answer 49

Voorkwab: FSH, LH, TSH, ACTH, prolactine, GH. Achterkwab: oxytocine, ADH.

Question 50

Wat zijn functies van oxytocine?

Answer 50

Weeën, melkproductie, transport sperma.

Question 51

Wat is de rol van de schildklier?

Answer 51

Stofwisseling en ontwikkeling hersenen/zenuwstelsel.

Question 52

Welke hormonen produceert de alvleesklier?

Answer 52

Insuline (glucose → glycogeen), glucagon (glycogeen → glucose).

Question 53

Wat is de functie van steroïdhormonen?

Answer 53

Reguleren ontwikkeling, stress (cortisol), geslachtsfuncties (testosteron, estradiol, progesteron).

Question 54

Wat zijn lokale hormonen?

Answer 54

Hormonen die paracrien of autocrien werken (lokaal, niet via bloedbaan).

Question 55

Wat doen cytokinen?

Answer 55

Zorgen voor communicatie tussen immuuncellen.

Question 56

Wat doen lokale groeifactoren?

Answer 56

Stimuleren celdeling en herstel.

Question 57

Wat doet stikstofmonoxide (NO)?

Answer 57

Veroorzaakt vaatverwijding bij zuurstoftekort.

Question 58

Waaruit worden prostaglandinen gemaakt en wat doen ze?

Answer 58

Uit omega-3/6; betrokken bij bevalling, koorts en ontsteking.

Question 59

Waaruit zijn alle steroïdhormonen afgeleid?

Answer 59

Uit cholesterol.

Question 60

Welke functie heeft cholesterol in celmembranen?

Answer 60

Houdt de celwand soepel en flexibel.

Question 61

Wat is steroïdogenese?

Answer 61

Het proces waarbij enzymen cholesterol omzetten in steroïdhormonen.

Question 62

Wat gebeurt er bij een tekort aan enzymen in steroïdogenese?

Answer 62

Bepaalde hormonen kunnen niet gemaakt worden → abnormale ontwikkeling.

Question 63

Welke steroïdhormonen ontstaan uit de gonaden?

Answer 63

Testosteron, estradiol en progesteron.

Question 64

Wat betekent dat steroïdhormonen lipofiel zijn?

Answer 64

Ze lossen op in vet en verlaten de producerende cel makkelijk via diffusie.

Question 65

Waaruit bestaan eiwitten?

Answer 65

Uit gevouwen ketens van aminozuren.

Question 66

Waar komen belangrijke aminozuren vandaan?

Answer 66

Uit eiwitten in voedsel.

Question 67

Hoe kun je DNA vergelijken in relatie tot eiwitten?

Answer 67

Als een kookboek met recepten (genen) voor aminozuren.

Question 68

Noem drie voorbeelden van eiwithormonen.

Answer 68

Insuline (glucose-opname), groeihormoon (celregulatie), LH/FSH (gonadotrofinen).

Question 69

Wat zijn glycoproteïnehormonen?

Answer 69

Eiwitten met koolhydraten eraan gehecht, zoals LH, FSH en TSH.