ileus
stoornis in de darmpassage
mechanische ileus
ileus door volledige afsluiting van de darm, waardoor niks meer kan passeren
dynamische of functionele ileus
ileus door verlamming van de darmen (zoals bij peritonitis) of door overmatig aanspannen spieren
subileus
nog enige passage mogelijk
hoe gevaarlijk is ileus
kan na korte tijd al irreversibel worden en tot de dood lijden
diagnose mechanisch (2)
- verschijnselen
- bij een BOZ wordt in staande houding met gas of vloeistoffen uitgezette darmlissen gezien
oorzaken mechanische ileus (5)
- ruimte innemende ziekteprocessen in de darmwand
- ziekteprocessen buiten de darm
- volvulus en invaginatie
- beklemde breuk
- voorwerpen in de darmholte
ruimte-innemende ziekteprocessen in de darmwand
bijvoorbeeld een ontsteking of tumor, waardoor de hele darmholte wordt gevuld en afgesloten
ziekteprocessen buiten de darm
processen die zo fors op de darm drukken dat deze wordt dichtgedrukt of afgesnoerd, bijv. klevingen van het peritoneum die een overblijfsel zijn van een eerder ziekteproces of operatie
volvulus en invaginatie
- volvulus: een darmdeel is om zijn ophangband gedraaid, hierdoor zit het klem
- invaginatie: een stuk darm schiet binnen het volgende darmdeel en zit dan klem
bij beide is er sprake van strangulatie in het afgesloten deel
beklemde breuk
een darmlis is door een breukpoort naar buiten geschoten en klem komen te zitten, doordat de bloedvaten zijn afgeknepen en het darmdeel opzwelt.
voorwerpen in de darmholte
grote galstelen, kluwen wormen of een hoeveelheid opgezwollen voedingsvezels
hoge ileus
afsluiting van het eerste deel van de dunne darm
lage ileus
afsluiting onder in de dikke darm
verschijnselen mechanisch ileus (7)
- uitblijven defecatie en flatulentie: in het begin nog mogelijk dat de darminhoud onder de afsluiting geloosd wordt, maar hierna kan het het rectum niet meer bereiken
- pijn: typische koliekpijn en is vooral aanwezig als de afsluiting hoog in de darmen bevindt
- hyperperistaltiek: de darm is overdreven actief om de afsluiting op te heffen.
- darmgeluiden: de darmen maken veel geluid door de combinatie hyperperistaltiek en overvuld zijn met gassen en vocht
- opgezette buik: bij een hoge ileus is de buik opgezet rond de navel en bij een lage ileus meer aan de zijkanten van de buik. het middenrif kan omhoog worden geduwd door de vele darminhoud waardoor oppervlakkige ademhaling kan ontstaan.
- dehydratie: voornamelijk bij hoge ileus, want het vele vocht kan niet meer terug geresorbeerd worden verderop in de dunne darmen. omdat het lichaam hier wel op had gerekend ontstaat uitdroging met shock tot gevolg.
- misselijkheid en braken: vooral bij hoge ileus, o.a. door het sterk uitzetten van de darmen door het vele vocht wat erin blijft hangen. veel braken bevordert nog eens dehydratie. bij zowel hoge als lage ileus kan op gegeven moment fecaloïd worden gebraakt.
behandeling mechanische ileus (5)
- maagsonde: de maag- en darminhoud moet voortdurend weggezogen worden. hierdoor vermindert de uitzetting van het darmdeel, waardoor misselijkheid en braken afneemt
- infuus: er mag niks per os worden toegediend, vocht en elektrolyten moeten parenteraal worden toegediend.
- vochtbalans bijhouden
- herstel zuur-base evenwicht, bij veelvuldig braken
- oorzaak ileus opheffen: moet operatief gebeuren. bij een obstructie ileus veroorzaakt door fecale impactie, kan men manueel verwijderen door geven hoge klysma’s
complicaties mechanisch ileus (3)
- ischemie van de darm
- sepsis
- shock
oorzaken dynamisch of functionele ileus
- verlamming (paralyse) van de darm: paralytische ileus. oorzaak meestal peritonitis of buikoperatie. als reactie op manipulatie van de darmen en evt bijkomende peritonitis kunnen de darmen enkele dagen stilliggen
- het overmatig aanspannen van de darm: spastische ileus. resultaat is dat de darminhoud evenmin als bij de paralytische ileus voortgestuwd wordt.
verschijnselen en behandeling dynamische/functionele ileus
paralytische ileus zal verdwijnen als de peritonitis wordt behandeld. na een buikoperatie komt na enkele dagen de peristaltiek weer op gang, wat het eerst opvalt door flatulentie.
