Oko

Question 1

Warstwy ściany gałki ocznej

Answer 1

1. Warstwa włóknista:

• twardówka
• rogówka

2. Warstwa naczyniowa:

• naczyniówka właściwa
• ciałko rzęskowe
• tęczówka

3. Warstwa nerwowa:
   * siatkówka (cz. optyczna i “ślepa”)

Question 2

Twardówka

Answer 2

1. Tkanka łączna zbita:

• wł. kolagenowe
• wł. sprężyste
• fibrocyty
• melanocyty
• słabe unaczynienie

2. Funkcje:

• nadaje ścianie gałki ocznej wytrzymałość i elastyczność
• miejsce przyczepu mięśni poruszających gałką oczną

Question 3

Rogówka

Answer 3

1. Warstwy:

• nabłonek wielowarstwowy płaski
• błona Bowmana (blaszka podstawna i fibryle kolagenowe)
• zrąb nieunaczyniony, regularnie ułożone fibryle kolagenowe, fibrocyty, słabiej uwodniona istota podstawowa
• błona Descementa (kolagen VIII, błona podstawna)
• nabłonek jednowarstwowy płaski

2. Funkcje:
   * działa jak soczewka (42 D)

Question 4

Naczyniówka właściwa

Answer 4

1. Budowa:

• wiotka tkanka łączna
• liczne melanocyty
• liczne naczynia krwionośne

2. Warstwy:

• w. nadnaczyniowa
• w. naczyniowa
• w. naczyń włosowatych (ściana okienkowa)
• błona Brucha (kolagen - elastyna- kolagen)

3. Funkcja:
   * odżywianie fotoreceptorów siatkówki

Question 5

Ciałko rzęskowe

Answer 5

1. Budowa:

• zrąb z naczyniami i mięśniami gładkimi
• wyrostki pokryte nabłonkiem
• więzadełka Zinna (fibrylina)

2. Funkcja:

• akomodacja
• produkcja płynu wodnistego

3. Akomodacja:

• rozluźnione mięśnie - napięcie więzadełek Zinna, soczewka płaska (dalekie widzenie)
• obkurczone mięśnie - rozluźnienie więzadełek Zinna, soczewka wypukła (bliskie widzenie)

Question 6

Nabłonek ciałka rzęskowego

Answer 6

1. Dwuwarstwowy sześcienny, przedłużenie siatkówki “ślepej”
2. Warstwa powierzchniowa - kom. jasne (wpuklenia bł. kom., liczne mitochodria) - produkcja płynu wodnistego
3. Warstwa głęboka - kom. z ziarnami melaniny (przedłużenie nabłonka siatkówki)
4. De facto dwa nabłonki jednowarstwowe przylegające powierzchniami szczytowymi, dwie blaszki podstawne

Question 7

Tęczówka

Answer 7

1. Zrąb łącznotkankowy z licznymi melanocytami i naczyniami
2. Przednia pow. - nieciągły nabłonek płaski
3. Tylna pow. - nabłonek dwuwarstwowy sześcienny (pigmentowany)
4. Zwieracz źrenicy - kom. mięśniowe gładkie
5. Rozwieracz źrenicy - kurczliwe wypustki kom. nabłonkowych
6. Funkcja - adaptacja

Question 8

Sieć beleczkowa (kąt przesączu, przestrzenie Fontany)

Answer 8

1. Beleczki łącznotkankowe wyścielone kom. śródbłonka
2. Przestrzenie międzybeleczkowe łączą się z kanałem Schlemma
3. Funkcja - odprowadzanie płynu wodnistego

Question 9

Soczewka

Answer 9

1. Budowa (twór nabłonkowy):

• torebka (b. gruba blaszka podstawna)
• nabłonek sześcienny (tylko na przedniej pow.)
• włokna soczewkowe

2. Włókna soczewkowe (zmodyfikowane kom. nabłonka):

• brak jądra
• niewiele organelli
• “koralikowe” filamenty pośrednie
• białka krystaliny w cytoplazmie (przejrzystość i załamywanie światła)
• połączenia boczne
• neksusy

3. Funkcja:
   * element układu optycznego (14 D)

Question 10

Ciało szkliste

Answer 10

1. Budowa:

• woda, jony, kwas hialuronowy
• fibryle kolagenowe (nieliczne)
• hialocyty (fibroblasty)
• makrofagi

2. Funkcja:
   * element układu optycznego (kilka D)

Question 11

Siatkówka

Answer 11

1. Warstwowy układ kom. nerwowych (3 pierwsze neurony drogi wzrokowej)
2. Warstwy:

• nabłonek barwnikowy
• warstwa fotoreceptorów
• błona graniczna zewn. (połączenia międzykom.)
• warstwa ziarnista zewn. (perykariony kom. fotoreceptorycznych)
• warstwa siatkowata zewn. (wł. nerwowe i synapisy)
• warstwa ziarnista wewn. (perykariony kom.)
• warstwa siatkowata wewn. (wł. nerwowe i synapsy)
• warstwa kom. zwojowych
• warstwa wł. nerwowych
• błona graniczna wewn. (blaszka podstawna)

Question 12

Budowa komórek fotoreceptorycznych

Answer 12

1. Dwubiegunowe kom. nerwowe o dendrytach przekształconych w fotoreceptory:

• segment zewn. (dyski błoniaste z barwnikami wzrokowymi)
• szczątkowa migawka
• segment wewn. (elipsoid (mitochondria) i mioid (szorstka siateczka i aparat Golgiego - produkcja białek dysków)
• perykarion
• akson
• synapsa

Question 13

Działanie fotoreceptorów

Answer 13

1. Fotony aktywują rodopsynę/jodopsynę, uwolnienie opsyny
2. Opsyna aktywuje białko G (transducynę)
3. Transducyna aktywuje fosfodiesterazę cGMP
4. Obnieża się poziom cGMP w cytoplazmie
5. Zamknięcie kanałów sodowych, hiperpolaryzacja błony kom.
6. Zahamowanie wydzielania neuroprzekaźników w synapsie hamującej - drugi neuron zostaje odblokowany i wysyła sygnały

Question 14

Pręciki i czopki

Answer 14

1. Pręcik:

• wąski, pałeczkowaty
• dyski błoniaste otoczone błoną komórkową
• szypuła łącząca segment wewn. z perykarionem
• rodopsyna
• wymiana dysków przy udziale kom. nabłonka barwnikowego
• wysoka czułość na światło
• niewrażliwy na barwy

2. Czopek:

• szerszy, stożkowaty
• dyski błoniaste są częściowo wpukleniami błony
• brak szypuły łączącej
• jodopsyny (czopki S, M, L)
• wymiana dysków nie zacchodzi z udziałem kom. nabłonka barwnikowego
• niższa czułość na światło
• wrażliwy na barwy

Question 15

Nabłonek barwnikowy

Answer 15

1. Pochłanianie światła
2. Fagocytoza dysków błoniastych pręcików
3. Udział w resyntezie barwników wzrokowych

Question 16

Inne warstwy siatkówki

Answer 16

1. Warstwy ziarniste zawierają perykariony, a siatkowate wypustki i synapsy
2. Błona graniczna zewn. - strefy przylegania pomiędzy kom. glejowymi (Mullera) a fotoreceptorami
3. W. siatkowata zewn. - synapsy wstążkowe
4. W. ziarnista wewn. - perykariony:

• kom. dwubiegunowych
• kom. poziomych (modulują aktywność synaptyczną)
• kom. amakrynowych (sygnalizacja zwrotna)
• kom. Mullera (odmiana astrocytów, “światłowody”)

5. W. siatkowata wewn. - synapsy elektryczne
6. W. włókien nerwowych - niezmielinizowane aksony kom. zwojowych

Question 17

Szczególne obszary siatkówki

Answer 17

1. Plamka żółta (macula lutea):

• wyeksponowane fotoreceptory (inne warstwy odsunięte)
• tylko czopki
• brak sumowania sygnałów (neurony jednosynaptyczne)
• największa ostrość widzenia

2. Plamka ślepa (tarcza n. wzrokowego):

• brak fotoreceptorów
• włókna nerwowe zbierają się, tworząc n. wzrokowy (ulegają mielinizacji po wyjściu z gałki ocznej)
• miejsce wejścia t. centralnej i wyjścia żył

Question 18

Naczynia odżywiajace siatkówkę

Answer 18

1. Naczynia włosowate naczyniówki właściwej i kapilary odchodzące od naczyń dna oka
2. Bariera krew-siatkówka:

• strefy zamykające między kom. nabłonka barwnikowego
• strefy zamykające między kom. śródbłonka kapilarów na terenie siatkówki

Question 19

KM siatkówki

Answer 19

1. Nisza - warstwa pigmentowanych kom. w ora serrata
2. Kom. macierzyste:

• różnicują się we wszystkie typy kom. siatkówki
• transplantacja in vivo prowadzi do wytworzenia “prototypu” siatkówki, ale nie udało się uzyskać odtworzenia funkcjonującej siatkówki

Question 20

Paradoksy oka

Answer 20

1. W układzie optycznym największą siłę załamywania ma rogówka, a nie soczewka
2. Skurcz mięśni ciałka rzęskowego powoduje rozluźnienie więzadełek Zinna
3. Światło musi przejść przez prawie wszystkie warstwy siatkówki by dotrzeć do fotoreceptorów
4. Światło powoduje zahamowanie aktywności fotoreceptorów

Question 21

Powieka

Answer 21

1. Spojówka:

• nabłonek wielowarstwowy walcowaty z kom. kubkowymi
• blaszka właściwa

2. Tarczka:
   * tkanka łączna zbita z dużymi gruczołami łojowymi (gruczoły tarczkowe, Meiboma)

Question 22

Gruczoł łzowy

Answer 22

1. Budowa:

• gruczoł surowiczy, budowa zrazikowa
• pęcherzyki surowicze otoczone kom. mioepitelialnymi i blaszką podstawną
• przewody wyprowadzające (nabłonek jednowarstwowy sześcienny/walcowaty)

2, Łzy - woda, jony, lizozym, laktoferya, IgA

3. Drogi odpływu łez:

• kanaliki łzowe - nabłonek wielowarstwowy płaski
• woreczek łzowy i przewód nosowo-łzowy - nabłonek wieloszeregowy z migawkami i kom. kubkowymi