3 fases in prenatale ontwikkeling
- germinale fase; week 0-2
- embryonale fase; week 3-8
- foetale fase; week 9-40
germinale fase
eicel raakt bevrucht -> mytose. bij 8 cellen differentieren. door dermatose meer en zygote beweegt via eileider naar baarmoeder -> ontstaan blastocyte dus begin innestelen
mytose
celdeling
zygote
klompje babycellen
dermatose
hierdoor komen er meer cellen bij de zygote
blastocyte
holte in de celmassa die leidt tot innestelen in de baarmoeder.
embryonale fase
als innesteling is gebeurd noemen we het embryo
- week 3: ontwikkeling hart
- week 5: ruggenmerg, hersenen en ogen
- week 7: armen en benen
- week 8: vingers en organen ontwikkeld
embryonale scheiding na innesteling
het blastocyte bestaat uit 3 lagen
- endoderm; wordt spijsverteringsstelsel en ademhalingsstelsel
- mesoderm; wordt spier- en skeletsysteem
- ectoderm; wordt huid en zenuwstelsel
vorming van organen
embryonale fase
bloedsomloop vormt zich in de 3e week -> eerste hartslag. Baby sluit zich aan op bloedstroom moeder dmv navelstreng.
neureulatie
proces in week 3. deel ectoderm vouwt inzichzelf en vormt neurale buis, later CNS
plaat -> groeve -> buis
bovenste deel wordt hersenen, onderste ruggenmerg
3 belangrijkste principes prenatale ontwikkeling
- proximodistale volgorde: van binnen naar buiten
- celofaudale volgorde: van boven naar beneden
- van massa naar specifiek
foetale fase
lange/langzame verfijningsperiode waarin lichaamsstructuren ontstaan. ontwikkeling hersenen in deze fase (week 9-40)
- toename omvang
- vorming hersenplooien
ontwikkeling neuronale netwerken in foetale fase van de ontwikkeling
- neureulatie: vorming neurale buis
- neuronale proliferatie: snelle vorming van neuronen
- neurale migratie: beweging van neuronen naar het einddoel in de hersenen.
ontwikkeling gehoor foetus
- binnenoorstructuren vormen rond week 16
- week 22-24; slakkenhuis, trommelvlies, gehoorbeentjes en andere cruciale oorstructuren gevormd
- ze horen hartslag, eten, ademen etc.
teratogenen
schadelijke stoffen die de placenta passeren en zo de foetus beïnvloeden. meest schadelijk tijdens embryonale fase (want vorming organen), tijdens 2e en 3e trimester invloed op hersenen
voorbeelden teratogenen
- softenon
- roken
- alcohol
softenon
medicijn uit jaren 50, zorgde voor missende/misvormde ledematen bij kinderen
roken
nicotine vernauwt bloedvaten dus minder voedingsstoffen en zuurstof voor het kind. verhoogd ook kans op miskraam en latere problemen zoals astma, gedrags- en cognitieve problemen.
maar moeilijk te onderzoeken door andere factoren die meespelen bij of iemand rookt of niet.
alcohol
lever van de foetus kan alcohol niet afbreken, negatief effect op neuronale ontwikkeling
- foetaal alcohol spectrum stoornis
- fas -> gezichtsafwijking, groeiachterstand, beschadigde hersenen, microcefalie in functioneren.
hersenatrofie
krimpen van prefrontale cortex en hippocampus.
-> minder bij fittere ouderen (fitheid zorgt voor groter hersenvolume)
ontwikkeling gehoor baby’s
- 4 maanden zwangerschap: foetus kan tonen onderscheiden
- pasgeborene: gevoeliger hogere tonen
- < 1 week: baby kan moederstem herkennen
- 1 maand: baby heeft aandacht voor spraak gericht op baby
- 5 maanden: gevoeligheid voor lettergepen eigen taal
- 6-8 maanden: uitfilteren geluiden die niet tot de moedertaal behoren
ontwikkeling gehoor op oudere leeftijd
- Buitenoor: invallen oorkanaal en impactie (harder oorsmeer)
- middenoor: meer kans op ontstekingen
- Binnenoor: afname haarcellen in slakkenhuis en/of ganglioncellen
presbyacucis = ouderdomsslechtheid, achteruitgang gehoorfuncties als gevolg ouder worden.
gevolgen achteruitgang gehoor ouderdom
- problemen met taalbegrip
- tinnitus
- hypergevoeligheid voor luide geluiden
- weinig beperkingen dagelijkse activiteiten, maar wel bij vrijetijdsbesteding -> psychologische impact meer depressie en angst
optimalisatie van gehoor
- optimalisatie sociale omgeving en ruimtelijke omgeving
- compensatie; gehoorapperaat -> consistent gebruik en kennis over hoe (anders frustratie door hoge verwachtingen)
