Ito ay grupo ng mga kondisyon kung saan ang exposure sa traumatic o stressful na event ay requirement para ma-diagnose.
- Lahat ng disorders na ito ay nagsisimula sa isang stressful event, tapos sinusundan ng matinding emotional reactions.
- Karaniwan, may mga symptoms na related sa anxiety o takot. Pero ang pinaka-prominenteng clinical features ay:
Anhedonic at dysphoric symptoms – parang nawawalan ng gana sa buhay, malungkot, walang energy.
Externalizing angry at aggressive symptoms – madaling magalit, nagiging agresibo.
Dissociative symptoms – parang hiwalay ang isip sa realidad, disconnected sa paligid.
TRAUMA
A. Consistent pattern ng withdrawn behavior sa adult caregivers
1. Ang bata bihira o halos hindi humihingi ng comfort kapag distressed.
2. Ang bata bihira o halos hindi rin tumutugon sa comfort kapag distressed.
B. Persistent social at emotional disturbance (kailangan at least 2):
1. Minimal ang social at emotional responsiveness sa ibang tao.
2. Limited ang positive affect (halos walang saya o tuwa).
3. Episodes ng irritability, sadness, o fearfulness kahit sa nonthreatening interactions with caregivers.
C. History ng insufficient care (at least 1):
1. Social neglect o deprivation — hindi natutugunan ang basic emotional needs (comfort, stimulation, affection).
2. Repeated changes ng primary caregivers (hal. palipat-lipat ng foster care) kaya walang stable attachment.
3. Rearing sa unusual settings (hal. institutions na sobrang dami ng bata kumpara sa caregivers) na naglilimit ng selective attachments.
D. Connection ng care at behavior:
- Ang lack of adequate care (Criterion C) ang presumed cause ng disturbed behavior (Criterion A).
Other conditions:
Hindi ito autism spectrum disorder.
RAD (Reactive detachment disorder)
RAD
5
9
___ Ibig sabihin, present o nakikita pa rin ang symptoms for more than 12 months.
Halimbawa: Kung ang bata ay patuloy na withdrawn at hindi humihingi ng comfort sa loob ng isang taon o higit pa, considered persistent na ang disorder.
_____ Kapag ang bata ay nagpapakita ng lahat ng symptoms, at bawat isa ay lumalabas sa mataas na level o matindi ang manifestation.
Halimbawa: Hindi lang siya bihirang humingi ng comfort, kundi consistent na hindi tumutugon, lagi ring irritable, malungkot, takot, at halos walang positive emotions — lahat ng criteria ay present at malala.
RAD
Persistent
Severe
12 months to lifetime
RAD
RAD
Diagnostic Criteria
A. Pattern of behavior kung saan ang bata ay actively lumalapit at nakikipag-interact sa mga unfamiliar adults, at nagpapakita ng at least 2:
B. History ng insufficient care (at least 1):
C. Connection ng care at behavior:
- Ang pathogenic care (Criterion C) ang presumed cause ng disturbed behavior (Criterion A).
Other conditions:
Ang bata ay may developmental age na at least 9 months.
Disinhibited Social engagement
Disorder (actively approachable)
A. Pattern of behavior:
Child actively approaches and interacts with unfamiliar adults, showing at least 2 of the following:
👉 Note: Hindi lang ito impulsivity (like ADHD), kundi socially disinhibited behavior.
B. History of insufficient care (at least 1):
- Social neglect/deprivation: Walang consistent emotional needs met (comfort, affection, stimulation).
- Repeated caregiver changes: Madalas palit ng primary caregivers (e.g., foster care), kaya walang stable attachment.
-Unusual rearing settings: Lumaki sa institutions na sobrang dami ng bata vs caregivers, kaya walang chance mag-form ng selective attachments.
C. Link between care & behavior:
- Ang pathogenic care (Criterion B) ay presumed cause ng disturbed behavior (Criterion A).
D. Developmental age:
- Child must be at least 9 months old (kasi kailangan ng minimum age para mag-form ng attachments).
DSED
Diagnostic Criteria (Exposure)
Note: Applicable sa adults, adolescents, at children older than 6 years. (May separate criteria for kids ≤6 years).
Direct experience:
- Ikaw mismo ang nakaranas ng traumatic event.
Witnessing in person:
- Nakita mo mismo habang nangyayari sa iba.
Learning about trauma to close family/friend:
- Nalaman mo na ang traumatic event ay nangyari sa close family member o friend.
→ Kung death, dapat ito ay violent o accidental.
Repeated/extreme exposure to details:
- Halimbawa: first responders na paulit-ulit nakikita ang human remains, o police officers na exposed sa child abuse cases.
Important Note:
Criterion A4 does not apply kung exposure ay via TV, movies, pictures, or electronic media, maliban kung ito ay work-related (e.g., police reviewing footage).
PTSD
Avoidance & Negative Cognitions/Mood
C. Persistent Avoidance (after trauma): At least 1 of the following:
Avoidance of internal reminders:
- Iwas sa memories, thoughts, o feelings na related sa trauma.
Avoidance of external reminders:
- Iwas sa tao, lugar, conversations, activities, objects, o situations na nagti-trigger ng trauma memories.
D. Negative Alterations in Cognitions & Mood (after trauma): At least 2 of the following:
Inability to remember important aspects of trauma (usually dahil sa dissociative amnesia, not head injury or substances).
Persistent, exaggerated negative beliefs/expectations:
→ e.g., “I am bad,” “No one can be trusted,” “The world is dangerous.”
Distorted cognitions about cause/consequences:
- Self-blame o blaming others.
Persistent negative emotional state:
- e.g., fear, horror, anger, guilt, shame.
Diminished interest/participation in activities:
- Nawawalan ng gana sa dati niyang ginagawa.
Feelings of detachment/estrangement:
- Feeling na hiwalay o disconnected sa ibang tao.
Persistent inability to feel positive emotions:
- Hirap makaramdam ng happiness, satisfaction, o love.
PTSD
Intrusion Symptoms (Criterion B) Presence of one or more intrusion symptoms after the traumatic event(s):
Recurrent, involuntary, distressing memories:
- Paulit-ulit na pumapasok sa isip ang traumatic memories kahit ayaw mo.
- Note: Sa mga bata >6 years, puwedeng lumabas sa repetitive play na may themes ng trauma.
Recurrent distressing dreams:
- Panaginip na may content o emotions na related sa trauma.
- Note: Sa mga bata, puwedeng nakakatakot na panaginip kahit walang clear content.
Dissociative reactions (flashbacks):
- Feeling o acting na parang nangyayari ulit ang trauma.
- Range: mula sa mild flashbacks hanggang sa complete loss of awareness sa surroundings.
- Note: Sa mga bata, puwedeng lumabas bilang trauma reenactment sa play.
Intense psychological distress:
- Malakas na emotional reaction kapag exposed sa internal o external cues na nagre-remind ng trauma.
Marked physiological reactions:
- Physical responses (e.g., heart racing, sweating) kapag may cues na nagre-remind ng trauma.
PTSD
– Arousal & Reactivity (Criterion E) Marked changes in arousal/reactivity after trauma (need ≥2):
Irritable behavior & angry outbursts:
- Madalas magalit kahit maliit na bagay, puwedeng verbal o physical aggression.
Reckless/self-destructive behavior:
- Gumagawa ng risky o harmful actions.
Hypervigilance:
- Laging alert, parang “on guard” palagi.
Exaggerated startle response:
- Sobrang gulat kahit sa maliit na stimuli.
Problems with concentration:
- Hirap mag-focus o mag-concentrate.
Sleep disturbance:
- Hirap makatulog, madaling magising, o restless sleep.
PTSD
Severity:
- Mas matindi at long-lasting kapag ang stressor ay interpersonal at intentional (e.g., torture, sexual violence).
Possible symptoms: Major Types of Trauma Linked to PTSD
Natural disasters (bagyo, lindol, etc.)
- Mass interpersonal violence (not war-related)
- Large-scale transportation accidents (plane crash, train accident)
- Domestic fires (sunog sa bahay)
- Motor vehicle accidents
- Rape & sexual assault
- Stranger physical assault
- Domestic violence
- Torture
- War
- Child abuse
Emergency worker exposure (e.g., rescuers, police, firefighters)
- Auditorypseudo-hallucinations (parang naririnig ang sariling thoughts sa ibang voices).
- Paranoid ideation (pakiramdam na may nagbabantay o may threat).
Clinical presentation varies:
- Some: fear-based symptoms (takot, hyperarousal).
- Others: anhedonia/dysphoric mood (lungkot, kawalan ng gana).
- Others: arousal & reactive-externalizing (galit, aggression).
- Others: dissociative symptoms (depersonalization, derealization).
- Some: mixed combinations.
PTSD
Specifier
With_____
→ Kung full criteria ay na-meet ≥6 months after trauma, kahit may immediate symptoms.
PTSD
delayed expression:
Duration Requirement
Symptoms (Criteria B, C, D, E) must last more than ____ month.
Reason: Normal stress reactions after trauma usually fade within a month.
PTSD
1
Specifier: With Dissociative Symptoms
When used: Kapag ang individual ay may PTSD symptoms at, in response to trauma, nakakaranas ng persistent o recurrent dissociative symptoms tulad ng:
_____:
- Feeling na detached sa sarili o parang outsider observer ng sariling isip o katawan.
- Halimbawa: parang nasa panaginip, sense of unreality, o pakiramdam na mabagal ang takbo ng oras.
_____:
- Feeling na unreal ang surroundings.
- Halimbawa: ang mundo ay parang dreamlike, distant, o distorted.
Important Note:
Hindi puwedeng gamitin ang specifier kung ang dissociative symptoms ay dahil sa substance use (e.g., alcohol intoxication, blackouts) o medical condition (e.g., seizures).
PTSD
Depersonalization
Derealization
Other Specified PTSD-like Presentations
Other specified:
- Kapag may persistent response to trauma na may PTSD-like symptoms pero subthreshold/partial (hindi fully pasok sa criteria).
- Symptoms last >6 months pero hindi sapat para sa full PTSD diagnosis.
- Minsan tinatawag na partial PTSD.
Biological Factors
Family history of anxiety:
- Kung may history ng anxiety sa pamilya, mas mataas ang biological vulnerability sa PTSD.
Hyperactivity in HPA axis:
- Ang stress-response system ng katawan (Hypothalamic-Pituitary-Adrenal axis) ay sobrang active, kaya mas matindi ang reaction sa stress.
Damage in hippocampus:
- Ang hippocampus (part ng brain na responsible sa memory at regulation ng stress) ay puwedeng maapektuhan, kaya hirap mag-process ng trauma memories.
Psychosocial Factors
Positive coping strategies (protective):
→ Active problem-solving, constructive coping → nakakatulong para bumaba ang risk ng PTSD.
Negative coping strategies (risk):
- Pagiging galitin o blaming others mas mataas ang chance na mag-develop ng PTSD.
For Children 6 Years and Younger
A. Exposure to trauma (death, injury, sexual violence):
- Direct experience: Bata mismo ang nakaranas ng trauma.
Witnessing in person: Nakita ng bata habang nangyayari sa iba, lalo na sa primary caregiver.
- Note: Hindi counted kung nakita lang sa TV, movies, o pictures.
Learning about trauma: Nalaman ng bata na nangyari ang trauma sa parent o caregiver.
B. Intrusion Symptoms (≥1):
Recurrent distressing memories: Paulit-ulit na pumapasok sa isip ang trauma.
- Note: Sa bata, puwedeng lumabas bilang play reenactment.
Recurrent distressing dreams: Panaginip na nakakatakot, minsan hindi clear kung related sa trauma.
Dissociative reactions (flashbacks): Feeling na nangyayari ulit ang trauma.
- Note: Sa bata, puwedeng lumabas bilang trauma reenactment sa play.
Intense psychological distress: Malakas na emotional reaction kapag may reminders ng trauma.
Marked physiological reactions: Physical responses (e.g., heart racing, sweating) kapag may trauma reminders.
C. Avoidance OR Negative Cognitions/Mood (≥1):
Avoidance: Iwas sa thoughts, feelings, o reminders ng trauma.
Negative changes:
- e.g., sadness, fear, guilt, detachment, loss of interest, or inability to feel positive emotions.
Posttraumatic Stress Disorder for Children 6 Years and Younger
Children ≤6 Years (Continuation)
C. Persistent Avoidance of Stimuli (> _____):
- Iwas sa activities, places, o physical reminders ng trauma.
- Iwas sa tao, conversations, o interpersonal situations na nagre-remind ng trauma.
D. Negative Alterations in Cognitions & Mood (≥__-):
- Increased negative emotions: Fear, guilt, sadness, shame, confusion.
- Diminished interest/participation: Nawawalan ng gana sa activities, pati play constriction.
- Social withdrawal: Lumalayo o hindi nakikipag-socialize.
- Reduced positive emotions: Hirap magpakita ng happiness, love, o satisfaction.
E. Alterations in Arousal & Reactivity (≥____):
- Irritable behavior & angry outbursts: Puwedeng verbal/physical aggression, extreme tantrums.
- Hypervigilance: Laging alert, parang “on guard.
- Exaggerated startle response: Sobrang gulat kahit maliit na stimuli.
- Problems with concentration: Hirap mag-focus.
Sleep disturbance: Hirap matulog, madaling magising, restless sleep.
Posttraumatic Stress Disorder for Children 6 Years and Younger
1
1
2
Duration:
Symptoms last >1 month (normal stress reactions usually fade within weeks).
Posttraumatic Stress Disorder for Children 6 Years and Younger
Specifier: With Dissociative Symptoms
Depersonalization: Feeling detached sa sarili, parang outsider observer, parang nasa panaginip.
Derealization: Feeling na unreal ang surroundings, dreamlike, distant, distorted.
Note: Hindi ito dahil sa drugs o medical illness.
Posttraumatic Stress Disorder for Children 6 Years and Younger
More prevalent among women
ASD