Normale baring: Wat wordt er onderzocht bij vaginaal toucher, ofwel, waar staat POVIAS voor?
P = portio
- De positie in het bekken (sacraal, mediosacraal of centraal)
- Aanwezigheid van verstrijking= door de toegenomen contracties van het myometrium wordt de cervix korter
- De consistentie van de portio (stug, matig week of week)
O = ontsluiting
- 1 cm per uur
-volledige ontsluiting (10 cm)-> geen portio meer voelbaar, alleen caput
V = vliezen
I = indaling
Vlakken van Hodge
Hodge 1: bovenrand symfyse
Hodge 2: onderrand symfyse
Hodge 3: interspinaallijn= is tijdens uitdrijving van belangrijke waarde
Hodge 4: bekkenbodem
A = aard voorliggend deel (caput of cauda)
S = stand voorliggend deel (Aav en Aalv)
Wat is een episiotomie? Welke indicatie heeft het?
Een schuine incisie van de vagina, het perineum en de onderliggende spieren, uitgevoerd met een schaar (of mes), tijdens een baring om de baring te bespoedigen.
De episiotomie wordt op indicatie geplaatst. De enige harde indicatie is foetale nood.
Hoek van 60 graden van anus (valt namelijk uit op 45 graden na baring)
Wat is menopausal transitie (overgang)? En wat is perimenopauze?
Menopauze is de laatste menstruatie (as achteraf na 1 jaar te stellen, tenzij je eierstokken verwijdert)
Menopauzale transititie: hormonen worden onregelmatig ( FSH stijgt en oestrogeen afgifte wordt onregelmatig)
- oestrogeen zorgt voor de hot flushes| post menopauzaal—> lage oestrogenen
Perimenopauze= menopauzale transitie + 1 jr na de menopauze
Leg de fysiologie van een opvlieger uit. Waar ontstaat het en door wat en hoe herstel je het?
De thermo neutrale zone in de Hypothalamus wordt smaller door de fgifte van noradrenaline als gevolg van daling van oestrogenen. Daarnaast vindt er perifere vasodilatatie, transpiratie en bibberen (kern tem onder normaal waarde) plaats.
- Door oestrogenen te geven herstelt deze zone weer. Ook Serotonine kan deze zone verbreden
Wat zijn voordelen en nadelen van HST? En welke indicatie en contra indicaties zijn er?
Voordelen: overgangs klachten verdwijnen, goed voor osteoporose, vagina slijmvlies
Nadeel: soms weer ongesteld, gespannen boobs, misselijk, vocht vasthouden, hogere risico op mammacarcinoom
Indien: <46 jr, ernstige klachten en ernstige botontkalking onder 50jr
Contra-indicatie: mammacarcinoom, endometriumcarcinoom, trombose
Welke hormoon substituties zijn er?
Geen baarmoeder: oestrogenen (oestradiol)
Wel baarmoeder: oestrogeen + progestagenen (“ natuurlijk)
- cyclys: dus een week geen progesteron (vaak ontrekkingsbloeding)
- sequentieel: hele maand beide gebruiken
Ook een mirena, levonorgestrel spiraaltje is mogelijk (wel oestrogeen slikken ernaast)
Step up: begin met lage dosis E2–> verhoog als klachten blijven
Hoe lang? Tot 50 jr—> daarna opnieuw evalueren en alleen gebruiken bij ernstige klachten
Alternatief: yoga, sport, acupunctuur
Welke vormen van urine incontinentie zijn er? Wat kan je vragen?
In anamnese: Voiding dysfunctie (=verstoord plassen)
Wat zijn risicofactoren voor incontinentie? En welke testen zou je willen doen? Behandelingen?
Vaginale bevalling, hoge BMI, leeftijd, hysterectomie, roken, obstructieve long lijden
2. Bij stress: stress test. Verder gevalideerde vragenlijst, mictiedagboek, echo
- bij gemengde: urodynamisch onderzoek—> vullingsfase en mictiefase
- indirect druk van detrusor meten: binnenkant blaaswand en buitenkant rectum
3. Sress incontinentie—> Lifestyle (afname gewicht), Bekkenbodem fysio of operatie (urethra suspensie of Burch)
- nadeel: de novo urge
Urge—> lifestyle (geen caffeine), fysio, anticholinergica
Stress vs urge incontinentie
Stress: hoesten en niezen, jong, hypermobiele urethra, BB fysio, operatie
Urge: aandrang, ouder, detrusoroveractiviteit, BB fysio, medicatie, botox, neuromodulatie
Risicofactoren Prolapse
Vaginale bevalling
Groot kind (>4000 gram)
> pariteit
> BMI
Zwaar lichamelijk gewicht
+ FA
Hysterectomie
Roken
Obstructieve long lijden
Eerdere prolapse chirurgie
Welke bodemspier is het belangrijkste?
M. Levator ani: m. Pubococcygeus, m. Puborectalis (bij uitdrijving het meest oprekken) en m iliococcygeus
Symptomen van prolapse en de vormen?
Symptomen: zwaar gevoel, zichtbaar, toename aan eind van de dag, dyspareunie, stress incontinentie, lage rugpijn
Vormen:
1. Voorwandprolapse= Cystocele(blaas)
2. Topptolapse (geen baarmoeder meer, vagina verzakking)
3. Enterocele
4. Achterwandprolapse= Rectocele
Classificatie van prolapse: POP Q
St 0= geen
St 1= distale punt prolapse >1 cm hymen
St 2= distale punt <1 cm boven hymen en <1 cm onder (significante prolapse)
St 3= distale punt prolapse > 1 cm onder hymen
St 4= volledig
Behandeling prolapse
Geen, conservatief (BB fysio, pessarium (=ring)), operatief (1. voorwand of achterwand plastiek 2. Suspensie (burch) 3. Fasciesling
Wat zijn risicofactoren voor ovarium carcinoom en endometriumcarcinoom
Ovariumca:
- vaak hebben ouderen dit
- BRCA mutatie
- minder ovulaties (de pil in eerste 3 jaar en meerdere zwangerschappen)
Endometriumca:
- oestrogenen (de pil)
- late overgang
- leeftijd
- diabetes en hypertensie (ook PCOS)
- radiotherapie bekken
Hoe wordt de diagnose gesteld voor ovarium -en endometriumcarcinoom?
Ovarium
Lab prikken (CA125= niet specifiek, zegt vooral iets over extra-uteriene ziekten), echo, CT
Histologie!
- laaggradig (reageert minder op chemo) en hooggradig (serus ovarium carcinoom| reageert goed op chemo)
Endometrium
Lab prikken, echoscopie, MRI/CT op indicatie, weefsel verkrijgen (pipelle, curretage)
- na diagnose—> moleculaire markers (MMR, p53 of POLE) en
Ovariumcarcinoom: vertel over de laag stadium, hoog stadium en prognostische factoren
Laag stadium: chirurgie en stagering zijn cruciaal| tumorgraad is belangrijkste prognostische factoren
- adjuvante chemo verbetert de overleving van patienten met onvolledige stagering
Stageringsoperatie: vaststellen of er uitzaaiingen zijn
Hoog stadium: IIIb uitbreiding in kleine bekken, IV afstandsmetastasen (inclusief sister mary joseph nodule—> in navel)
Prognostische factoren
- conditie, tumorgraad, chemotherapie, BRCA status, FIGO stadium, grootte restlaesie na chirurgie
Behandeling ovarium -en endometriumcarcinoom
Ovarium:
Chirurgie, HIPEC als optimale debulking niet mogelijk is, chemo (6 kuren —> operatie of 3 kuren—> operatie—> 3 kuren)
- PARP remmer
Endometrium:
Bijna altijd chirurgie, aanvullend—> bestraling of hormoon bij hormoongevoellige tumoren (vaak palliatief)
Wat zijn klachten bij cervix carcinoom?
Bloedverlies, afscheiding buikpijn of geen (ontdekt bij screening!)
Diagnostiek cervix carcinoom
Cytologie (uitstrijkje—>Pap smear)
Colposcopie: beoordelen of er afwijkend weefsel zit en bepalen welke plaats biopt
Aanvullend onderzoek:
- lab: SCC (plaveiselcelcarinoom) en Ca125 (adenocarcinoom)
- Screening Hiv
- Beeldvorming: pet ct thorax en abdomen of MRI
Behandeling cervix carcinoom
CIN- laesies (voorstaidum= cervicale intraepitheliale neoplasie)—> LLETZ
Stadium Ia–> conus (kegel vormig verwijderen van cervix voor biopt), simpele hysterectomie
Stadium IIB1 en 2 en IIa—> bij infiltratie > 5 mm en tumor <4 cm—> radicale hysterectomie(met dus eierstokken en weefsel ernaast erbij
Hogere stadium—> in en uitwendig radiotherapie in combi met chemo
- bij werking RT: vermoeid
Uterus sparend behandeling (trachelectomie= verwijdering cervix met parametria)
- bij kinderwens
- niet als tumor > 2 cm
waar staat KOPAC voor en wat is normaal/afwijkend?
KOPAC = Kwaliteit (kompositie) – Ontsteking – Plaveiselcelepitheel – Andere afwijkingen – Cilinderepitheel afwijkingen.
Normaal: K1–2, O0–1, P0–1, A0–1, C1–2
Afwijkend: K3, O2–3, P2–3, A2–3, C3–5
Welke fasen kent de seksuele responscyclus en welke problemen kunnen in elke fase optreden?
wat zijn de criteria voor seksuele dysfunctie?