4b) Malaria

Question 1

Co powoduje malarię?

Answer 1

Plasmodium falciparum
P. vivax
P. ovale
P. malariae

Question 2

Na jakie postaci zarodźców mogą działać leki?

Answer 2

• postać krwinkowa (głównie w tej fazie są P. falciparum i P. malariae, więc dobrze jak leki działają na nią)
• postać płciowa = gametocyty (tutaj leki zapobiegają namnażaniu się zarodźców w ciele komara)
• postać wątrobowa
• Hipnozoity P. vivax i P. ovale trzeba leczyć środkami aktywnymi wobec form tkankowych i krwinkowych
• brak leków zwalczających sporozoity (pierwsze formy wstrzykiwane przez komara)

Question 3

Chlorochina
Hydroksychlorochina

(na jakie formy zarodźca działają/mechanizm/kiedy stosować?)

Answer 3

• formy krwinkowe
• gametocyty - oprócz P. falciparum
• ↓ polimeryzacji hemu w hemozoinę (hem wolny jest toksyczny -> wolne rodniki)
• (+) PRYMACHINA (żeby zwalczyć formy tkankowe P. vivax i P. ovale)
• stosowane w profilaktyce
• ropień wątroby po amebach (gdy metronidazol nie)
• RZS, łuszczyca ???, toczeń

Question 4

Chlorochina, Hydroksychlorochina - niepożądane

Answer 4

1) Zab. widzenia (dno oka)
2) ↑ QT
3) Fototoksycznmość
4) Hemoliza
5) Zatrzymanie krążenia (bo ↓ CTK po pozajelitowym podaniu)
6) Zaburzenia neuropsychiatryczne

*Nie stosować u osób z porfirią, łuszczycą ???, niewydolnością wątroby, (+) wywiadem neurologicznym

Question 5

Amodiachina

na jakie formy zarodźca działa/mechanizm/kiedy stosować/z czym łączyć

Answer 5

Podobnie jak CHLOROCHINA, tzn

• formy krwinkowe
• gametocyty - oprócz P. falciparum
• ↓ polimeryzacji hemu w hemozoinę (hem wolny jest toksyczny -> wolne rodniki)
• (+) ARTEZUNAT -> na P. falciparum opornego na CHLOROCHINĘ

Question 6

Amodiachina - niepożądane

Answer 6

• Zaburzenia hematologiczne (anemia aplastyczna, agranulocytoza)
• wątroba
• nie stosować w profilaktyce (bo b. toksyczna)

Question 7

Chinina

na jakie formy zarodźca działa/kiedy stosować/z czym łączyć

Answer 7

• f. krwinkowa
• gametocyty (bez P. falciparum)
• Zakażenia P. falciparum (LEK Z WYBORU - doustnie; jesli ciężkie to pozajelitowo a potem zmienić na doustny)
• może być u kobiet w ciąży

+ DOKSYCYKLINA/KLINDAMYCYNA (skrócenie czasu terapii)

Question 8

Chinina - niepożądane

Answer 8

1) Cinchonismus (szum w uszach, gorszy słuch, zawroty i bóle głowy, wymioty)
2) Hemato (anemia hemolityczna)
3) Blackwater fever (hemoliza, gorączka, Hb w moczu, nefropatie)
4) Hipoglikemia (bo ↑ insuliny)
- może być u kobiet w ciąży

Question 9

Meflochina

Answer 9

• krwinkowe (tylko)

- stosowane na zarodźce oporne na CHLOROCHINĘ

Question 10

Meflochina - niepożądane

Answer 10

1) Drgawki, psychozy
2) Hemato (↑WBC, ↓PLT)
3) serduszko ;c (↓ HR, problemy z przewodzeniem)
4) wątroba (↑ aminotransferaz)

Rozdzielenie dawki tygodniowej na dwie (odstęp 6-8h) powoduje zmniejszenie skutków niepożądanych

Question 11

Prymachina (formy, mechanizm działania, z jakimi lekami jeszcze)

Answer 11

• krwinkowe - słabo
• gametocyty (pojedyncza dawka)
• tkankowe (więc zwalcza też hipnozoity P. vivax i P. ovale)
• ↓ działania łańcucha oddechowego
• oporność - rzadko (wystarczy dać większą dawkę)

+ CHLOROCHINA (ostra malaria)
+ KLINDAMYCYNA (Pneumocystis jiroveci)

Question 12

Prymachina - niepożądane

Answer 12

1) Hemato (hemoliza, granulocytopenia, anemia aplastyczna) !!!

Przechodzi przez łożysko, więc NIE u ciężarnych

Question 13

Atowakwon

Answer 13

• krwinkowe P. falciparum
• tkankowe P. falciparum
• ↓ działania łańcucha oddechowego
• ↑ oporność w monoterapii

(+) PROGUANIL = MALARONE

• sam Atowakwon to alternatywa dla KOTRIMOKSAZOLU na Pneumocystis jiroveci

Question 14

Atowakwon - niepożadane

Answer 14

niespecyficzne (yay)

blablabla

• ↑ aminotransferaz
• bóle głowy
• nud/wym

Question 15

Halo-fantryna - wszystko

Answer 15

• krwinkowe (tylko)
• tylko w leczeniu (P. falciparum), nie w profilaktyce (bo toksyczna)
• serce (zaburzenia rytmu, QTc)
• ↑ aminotransferaz
• wchłania się lepiej z pokarmem (uwaga na skoki stężenia-nie brać w trakcie jedzenia)

NIE w ciąży

Question 16

Lume-fantryna - wszystko

Answer 16

• krwinkowe (tylko)

+ ARTEMETER = na P. falciparum i P. vivax

dobrze tolerowana <3
(ale NIE w ciąży)

Question 17

Artemizynina
Artezunat
Artemeter

dihydroksyartemizynina

Answer 17

• krwinkowe
• gametocyty (P. falciparum)

1) łączą się z globiną w wakuolach pasożyta; pod wpływem hemu tworzą wolne rodniki
2) ↓ ATPazy (↓ transport Ca do siateczki sarkoplazm.)
- na P. falciparum, gdy jest oporny na chininę (ataki, nie profilaktyka)

Question 18

Artemizynina
Artezunat
Artemeter

• połączenia

Answer 18

Skuteczne w monoterapii, ale zaleca się w formie skojarzonej

Artezuant + MEFLOCHINA
Artemeter + LUMEFANTRYNA

+ AMODIACHINA
+ SULFADOKSYNA
+ PIRYMETAMINA

Question 19

Artemizynina
Artezunat
Artemeter

• niepożądane

Answer 19

• ↑ QTc
• hemato (odwracalne)
• Neurotoksyczne (ataksje, oczopląs, drżenia)

ale głównie u zwierząt (u ludzi rzadko)

Question 20

Pirymetamina

Answer 20

Inh. syntezy aktywnego folianu
- krwinkowa

• P. falciparum, toksoplazmoza

+ SULFADOKSYNA = FANSIDAR

Question 21

Proguanil

Answer 21

Inh. syntezy aktywnego folianu
↓ fosforylacji oksydatywnej

• krwinkowa
• tkankowa (wątrobowa)

skojarzona forma: profilaktyka + leczenie
+ ATOWAKWON (Malarone)
+ CHLORCHINA

Question 22

Chloroproguanil

Answer 22

Inh. syntezy aktywnego folianu
↓ fosforylacji oksydatywnej

• krwinkowa

+ DAPSON (badania na P. falciparum)

Question 23

Inh. syntezy aktywnego folianu

wymienić + niepożądane

Answer 23

1) Pirymetamina
2) Proguanil
3) Chloroproguanil

N:

• owrzodzenia jamy ustnej
• łysienie

MOŻNA w ciąży (konieczna supl. folianu)

Question 24

Antybiotyki

Answer 24

Tylko z lekami p-malarycznymi
P. falciparum - leczenie/profilaktyka

1) Tetracyklina (+chinina)
2) Doksycyklina (+ chinina) NIE w ciązy i dzieciom

3) Klindamycyna (gdy Doksacyklina nie: dzieci, ciężarne): krwinkowa
4) Azytromycyna: krwinkowa/ profilaktyka (tylko)

Question 25

Które leki działają na formę krwinkową? (12)

Answer 25

Wszystkie (Prymachina działa słabo) 1) Chlorochina/OH-Chlorochina 2) Amodiachina 3) Chinina 4) Meflochina 5) Prymachina (słabo) 6) Atowakwon 7) Halofantryna 8) Lumefantryna 9) Arte- 10) Pirymetamina 11) Proguanil 12) Chloroproguanil (?)

Question 26

Które leki na gametocyty? (5)

Answer 26

* - bez P. falciparum 1) * Chlorochina/OH-chlorochina 2) * Amodiachina 3) * Chinina 4) Prymachina 5) Arte (tylko na P.falciparum)

Question 27

Które leki na formy tkankowe? (3)

Answer 27

1) Prymachina 2) Atowakwon 3) Proguanil