There are multiple terms to describe unwanted reactions. List them and define each
- Adverse Event
= Ιατρικό συμβάν το οποίο χρονικά συνδέεται με τη χρήση ενός φαρμακευτικού προϊόντος, αλλά δεν είναι απαραίτητο να σχετίζεται αιτιολογικά
= untoward occurrences following drug exposure but not necessarily caused by the medicine
- ανεπιθύμητων ενεργειών (AE)
= Κάθε μεταβολή της νοσολογικής κατάστασης ενός ασθενούς προς το χειρότερο, μεταβολή για την οποία πιστεύεται ότι θα μπορούσε να οφείλεται σε ένα φάρμακο που χορηγήθηκε σε συνήθεις δόσεις και για την ανάταξη της οποίας απαιτείται θεραπευτική αντιμετώπιση, η οποία μπορεί επίσης να επιβάλλει την ελάττωση των δόσεων ή τη διακοπή της θεραπείας
= επιβλαβείς και ακούσιες ενέργειες που προκύπτουν όχι μόνο από την εξουσιοδοτημένη χρήση του φαρμάκου στις κανονικές δόσεις, αλλά επίσης από λανθασμένη φαρμακευτική αγωγή και τις χρήσεις εκτός των όρων της άδειας κυκλοφορίας, συμπεριλαμβανομένης της κατάχρησης, εσφαλμένης και κακής χρήσης του φαρμάκου.
—> Αφορά και την πρόβλεψη ενός ασυνήθιστου κινδύνου για τον ασθενή, σε περίπτωση μεταγενέστερης θεραπείας με το ίδιο φάρμακο.
- Adverse reaction (ADR)
= Μια αντίδραση σε ένα φάρμακο που είναι επιβλαβής και ακούσια, και η οποία εμφανίζεται σε δόσεις χρησιμοποιούμενες κανονικά στον άνθρωπο για λόγους προφύλαξης, διάγνωσης ή θεραπείας ασθένειας ή για τις τροποποιήσεις της φυσιολογικής λειτουργίας
= an appreciably harmful or unpleasant reaction, resulting from an intervention related to the use of a medicinal product, which predicts hazard from future administration and warrants prevention or specific treatment, or alteration of the dosage regimen, or withdrawal of the product
- Παρενέργεια – Side effect
= Μια ακούσια ενέργεια του φαρμάκου η οποία εμφανίζεται στις συνήθεις δόσεις και συνδέεται με τις φαρμακολογικές του ιδιότητες —> Δεν είναι απαραίτητα επιβλαβής
List examples of what is considered as Ανεπιθύμητα Συμβαματα (AE)
- Συμπτώματα
- Σύνδρομα
- Ευρήματα ιατρικής εξέταση
- Παθολογικά αποτελέσματα εργαστηριακών αναλύσεων
- Υπέρδοση
- Τοξικότητα
name and define the main 2 types of AE
- Έγκυρη ανεπιθύμητη ενέργεια
= αναφορά ύποπτης ανεπιθύμητης ενέργειας, η οποία προέρχεται από έναν επαγγελματία υγείας που μπορεί να προσδιοριστεί (αναφέρων), έναν ασθενή που μπορεί να προσδιοριστεί και ένα φάρμακο που μπορεί επίσης να προσδιοριστεί.
—> Μια ανεπιθύμητη ενέργεια δεν θεωρείται έγκυρη εάν δεν είναι διαθέσιμα 1+ από τα παραπάνω στοιχεία
—> Μια αναφορά έχει επαρκείς πληροφορίες ώστε να θεωρηθεί έγκυρη, υπό την προϋπόθεση ότι καθιστά εφικτό τον προσδιορισμό των ουσιωδών στοιχείων αλλά όχι των λεπτομερειών
—> Για παράδειγμα, γίνεται αναφορά στο όνομα του φαρμάκου αλλά όχι στην ταυτοποίηση της φαρμακευτικής του μορφής.
- Ύποπτη ανεπιθύμητη ενέργεια
= μια αναφορά που υποδηλώνει πως ένα άτομο έχει λάβει το φαρμακευτικό προϊόν ενός ΚΑΚ και υπάρχει μία πιθανή αιτιότητα ανάμεσα στο συμβάν (ή τη συγκεκριμένη περίπτωση) και το φάρμακο
—> Αυτό το σύνολο περιέχει όλες τις αναφορές με μία πιθανή αιτιότητα, συμπεριλαμβανομένων περιπτώσεων που απαιτούν συμπληρωματική παρακολούθηση, καθώς και αναφορές ασθενών
Clarify what we mean by υπόνοια ανεπιθύμητης ενέργειας / εικαζόμενη ανεπιθύμητη ενέργεια
= υπάρχει τουλάχιστον εύλογη πιθανότητα να υπάρχει μια αιτιώδης σχέση μεταξύ φαρμάκου και ανεπιθύμητης ενέργειας, είναι επαρκής λόγος για την υποβολή εκθέσεων
—> χρησιμοποιείται όταν γίνεται αναφορά σε υποχρεώσεις υποβολής εκθέσεων
When a suspected AE is reported, what is the boards responsibility to do with this info?
Τα κράτη μέλη θα πρέπει να διασφαλίζουν ότι:
- η υποβολή εκθέσεων και η επεξεργασία των προσωπικών δεδομένων που σχετίζονται με τις εικαζόμενες ανεπιθύμητες ενέργειες, συμπεριλαμβανομένων και εκείνων που συνδέονται με ιατρικά λάθη, διενεργείται σε εμπιστευτική βάση
- BUT δεν θα πρέπει να θίγει τις υποχρεώσεις των κρατών μελών όσον αφορά την αμοιβαία ανταλλαγή πληροφοριών για θέματα φαρμακοεπαγρύπνησης ή την υποχρέωσή τους να θέτουν στη διάθεση του κοινού σημαντικές πληροφορίες για θέματα φαρμακοεπαγρύπνησης
- η αρχή της εμπιστευτικότητας δεν θα πρέπει να θίγει τις υποχρεώσεις των ενδιαφερομένων να παρέχουν πληροφορίες βάσει του ποινικού δικαίου
—> confidentiality is needed but secrecy / not disclosing info should not occur
when we refer to side effects we mentioned it doesn’t necessarily have to be harmful. Give an example
Η προλακτιναιμία είναι παρενέργεια που επηρεάζει αρνητικά έναν άνδρα, αλλά μπορεί να είναι θετική για μια θηλάζουσα γυναίκα
Rank the AE based on how often they occur
- Very common >= 1/10
- Common (frequent) > = 1/100 and < 1/10
- Uncommon (infrequent) >= 1/1000 and < 1/100
- Rare >= 1/10000 and < 1/1000
- Very rare < 1/10000
List the Περιορισμοί των κλινικών μελετών στην ανίχνευση ανεπιθύμητων ενεργειών
- Ομογενής πληθυσμός
- Οι περισσότερες μελέτες περιλαμβάνουν ασθενείς με χαμηλή συννοσηρότητα και εξαιρούν συγκεκριμένες ομάδες
—> όπως έγκυες, ηλικιωμένους και παιδιά
—> Αυτό μειώνει τη πιθανότητα ανίχνευσης αλληλεπιδράσεων - Το μέγεθος των κλινικών μελετών μειώνει την πιθανότητα ανίχνευσης σπάνιων Α.Ε.
- Περιορισμένη διάρκεια μελέτης
—> αποκλεισμός πιθανότητας ανίχνευσης μακροχρόνιων ανεπιθύμητων ενεργειών
RCT are considered the gold standard, but can they cover everything regarding side effects
Οι τυχαιοποιημένες μελέτες δεν μπορούν να απαντήσουν όλα τα ερωτήματα:
- Συγκεκριμένη ιατρική πρακτική
- Ιατρική προσέγγιση αυστηρά καθορισμένη από το πρωτόκολλο
- Η ανάλυση γίνεται βάση του intent-to-treat, όχι βάση της χρήσης του προϊόντος
—> The results are analysed according to the group a patient was assigned to at the start of the study, regardless of whether they actually followed the treatment perfectly.
—> This prevents bias but may not reflect the exact effect of the drug when used correctly - Δεν μελετά περιστατικά off-label ή άλλες χρήσεις του προϊόντος
—> RCTs generally only look at the approved use of a drug, not its effectiveness or safety when used in other ways (off-label) or in patient groups excluded from the study
Give an example of how RCTs might hide some side effects
Study done on SSRI uses for teenagers to show if it increased suicide rates.
The individual CI and ranges for each study showed no significant correlation BUT once a meta analysis was done for all the RCTs it showed SSRIs increased suicide rates x2
Categorize the AE / side effects based on its correlation to the drug and how certain we are that it was caused by it
- Certain
- Εύλογη χρονική συσχέτιση με τη λήψη του φαρμάκου
- Η ανεπιθύμητη ενέργεια δεν μπορεί να αιτιολογηθεί από την ασθένεια ή την λήψη άλλων φαρμάκων
- Εύλογη ανταπόκριση στη διακοπή θεραπείας (φαρμακολογικα, παθολογικα)
- Η ενέργεια είναι βέβαιη
—> φαρμακολογική ή φαινομενολογικη
—> phenomenologically = an objective and specific medical disorder or a recognised pharmacological phenomenon - Η προσωρινή διακοπή/επαναχορήγησης είναι ικανοποιητική, εάν χρειάζεται
- Πιθανή-Probable
- Λογική χρονική συσχέτιση με την χορήγηση του φαρμάκου
- Απίθανο να οφείλεται στην ασθένεια ή σε άλλη φαρμακευτική αγωγή —> Λογική η ανταπόκριση στη διακοπή της θεραπείας
- Η προσωρινή διακοπή/επαναχορήγηση ή/και πρόκληση/απόσυρση δεν είναι απαραίτητη (rechallenge)
- Δυνατή-Possible
- Χρονική συσχέτιση με την χορήγηση του φαρμάκου
- Θα μπορούσε να είχε προκληθεί από την ασθένεια ή την λήψη άλλων φαρμάκων
- Δεν υπάρχουν πληροφορίες για την διακοπή της θεραπείας
- Μη σχετιζόμενη/Unlikely
- Η συσχέτιση είναι απίθανη αλλά όχι αδύνατη
- Άλλες ασθένειες ή λήψη άλλων φάρμακων θα μπορούσαν να αποτελούν εύλογη αιτία
- Μη καταταξιμη/Conditional / Unclassified
- Χρειάζονται περισσότερα δεδομένα για την περαιτέρω αξιολόγηση
- Unassessable / Unclassifiable
- Μια έκθεση που εισηγείται μια Α.Ε.
- Δεν μπορεί να αξιολογηθεί λόγω ανεπαρκών ή αντικρουόμενων στοιχείων
Ένα εγγενές πρόβλημα στον τομέα της φαρμακοεπαγρύπνησης είναι ότι οι περισσότερες αναφορές αφορούν τις εικαζόμενες ανεπιθύμητες ενέργειες του φαρμάκου, what have we tried to do? have we succeeded?
Issue:
- Σπάνια παρουσιάζονται ανεπιθύμητες ενέργειες οι οποίες είναι συγκεκριμένες και ειδικές για ένα φάρμακο
- δεν υπάρχουν διαγνωστικές εξετάσεις που επιβεβαιώνουν την συσχέτιση (τις περισσότερες φορές) ενώ η επαναχορήγηση (rechallenge) είναι σπάνια ηθικά δικαιολογημένη
- Στην πράξη, λίγες ανεπιθύμητες ενέργειες κατηγοριοποιούνται ως «βέβαιες» ή «απίθανες»
—> περισσότερες μεταξύ αυτών των άκρων, δηλαδή «δυνατή» ή «πιθανή»
Solution: Causality assessment
- Σε μια προσπάθεια να λυθεί αυτό το πρόβλημα πολλά συστήματα έχουν αναπτυχθεί για μια δομημένη και εναρμονισμένη αξιολόγηση της αιτιότητας.
- Κανένα από αυτά τα συστήματα, ωστόσο, δεν έχει αποδειχθεί ότι παράγει μια ακριβή και αξιόπιστη ποσοτική εκτίμηση της σχέσης πιθανότητας
—> Παρ’ όλα αυτά, η αξιολόγηση της αιτιότητας έχει γίνει μια κοινή διαδικασία ρουτίνας στη φαρμακοεπαγρύπνηση
what can cause ανεπιθύμητη ενέργεια
μπορεί να προκληθεί από οποιαδήποτε χρήση ενός προϊόντος (off-label use, συνδυασμός) και από οποιαδήποτε οδό χορήγησης
List the effect of AE (direct and indirect)
- Νοσοκομειακή εισαγωγή
- Περιπλοκή στη θεραπεία νοσοκομειακών ασθενών
- 4η αιτία θανάτου
- Αύξηση νοσοκομειακής παραμονής
- Αύξηση δαπανών
- Σημαντική οικονομική επίπτωση στην φαρμακευτική βιομηχανία
- Επηρεάζει την ποιότητα ζωής των ασθενών
- Διαταράσσει την σχέση εμπιστοσύνης μεταξύ ασθενών και ιατρών
- Η εμφάνιση ΑΕ σε λίγα άτομα πιθανόν να αποκλείσει πολλά άτομα από την μελλοντική χρήση του φαρμάκου
- Οι ΑΕ εμφανίζονται με συμπτώματα κάποιας ασθένειας και μπορεί να υποβάλει το άτομο σε άσκοπες και πιθανόν επικίνδυνες διαγνωστικές εξετάσεις ή/και θεραπεία
Define pharmacovigilance data
= πληροφορίες οι οποίες έχουν περιέλθει σε γνώση των Κατόχων Άδειας Κυκλοφορίας και περιγράφουν ότι ένα άτομο έχει:
- ένα μη επιθυμητό ιατρικό συμβάν
- έχει λάβει μη αποτελεσματική θεραπεία
- έχει λάβει ή εκτεθεί τυχαία σε φάρμακο κατά τη διάρκεια εγκυμοσύνης
- εκτεθεί ενδεχομένως σε μετάδοση μολυσματικού παράγοντα μέσω ενός φαρμακευτικού προϊόντος
- λάβει υπερβολική δόση
- εμφανίσει αλληλεπίδραση φαρμάκων
- κάνει κατάχρηση ή λανθασμένη χρήση ή μη εγκεκριμένη (εκτός ένδειξης) χρήση φαρμακευτικού προϊόντος
- προβεί σε τυχαία κατά λάθος λήψη φαρμάκου
- υποβληθεί σε λανθασμένη φαρμακευτική αγωγή (ιατρικό σφάλμα)
—> Όλα τα ανωτέρω ενδεχομένως αποτελούν ανεπιθύμητα συμβάντα ή ανεπιθύμητες ενέργειες.
List different categories of serious AE depending on severe effects it can have
- Απειλητική για τη ζωή ανεπιθύμητη ενέργεια
= Κάθε ανεπιθύμητη ενέργεια η οποία θέτει τη ζωή του ατόμου σε άμεσο κίνδυνο, ή υπάρχουν βάσιμες υποψίες πως η συνέχιση της χρήσης του υπό αξιολόγηση προϊόντος μπορεί να οδηγήσει σε απώλεια της ζωής του ατόμου
- Πρόκληση νοσηλείας
= Εισαγωγή σε νοσοκομείο πέρα των 24 ωρών, ή παράταση της υφιστάμενης παραμονής σε νοσοκομείο λόγω Α.Ε
- Πρόκληση εμμένουσας ή σημαντικής αναπηρίας ή ανικανότητας
= Σε επιμένουσα ή σημαντική ανικανότητα ή δυσχέρεια στην εκτέλεση καθημερινών δραστηριοτήτων
—> π.χ. απώλεια μνήμης, διαταραχή ομιλίας, κόπωση
- Γενετική ανωμαλία
= Η έκθεση στο προϊόν κατά τη σύλληψη ή κατά την εγκυμοσύνη οδηγεί σε βλάβες στο έμβρυο
—> eg Η επιδημία της θαλιδομίδης είναι το πλέον γνωστό παράδειγμα
- θάνατο
Rank the AE based on intensity
- Ηπια
—> Παροδική ή ήπια δυσφορία (<48 ώρες)
—> Δεν είναι απαραίτητη η ιατρική παρέμβαση - Μέτρια:
—> Ήπιος έως μέτριος περιορισμός της καθημερινής δραστηριότητας - ενδεχομένως να χρειάζεται κάποια βοήθεια το άτομο
—> Δεν απαιτείται καθόλου ή ελάχιστη ιατρική παρέμβαση / θεραπεία - Εντονη:
—> Σημαντικός περιορισμός της δραστηριότητας, συνήθως απαιτείται κάποια βοήθεια
—> Απαιτείται ιατρική παρέμβαση / θεραπεία
—> Η νοσοκομειακή νοσηλεία είναι πιθανή - Απειλητική για τη ζωή:
—> Πολύ σημαντικός περιορισμός της δραστηριότητας, απαιτείται σημαντική βοήθεια, όπως ιατρική παρέμβαση / θεραπεία
—> Είναι δυνατόν να απαιτείται νοσηλεία
what’s the difference between severe and serious side effect
- Σοβαρή / Serious —>Είναι μια κανονιστική διατύπωση
- Βαρύτητα / Ένταση (Severe)
—> Κατηγοριοποίηση της βαρύτητας (ήπια, μέτρια, έντονη)
—> an intensity classification
define αναμενόμενη AE
= είναι οποιαδήποτε παρενέργεια της οποίας η φύση και η ένταση έχουν προηγουμένως παρατηρηθεί και τεκμηριωθεί
Categorize AE based on Hurwitz and Wades’ method
- κατηγορία Α (Augmented)
a) Πρωτογενείς φαρμακολογικές ιδιότητες
b) Δευτερογενείς φαρμακολογικές ιδιότητες
—> Παρενέργειες και υπέρβαση της γνωστής κύριας ή δευτερεύουσας ενέργειες ενός φαρμάκου
- κατηγορία Β (Bizarre)
- Αλλεργία (Υπερευαισθησία)
- Ιδιοσυγκρασία
—> δεν έχουν σχέση με τις φαρμακολογικές ιδιότητες του φαρμάκου + Φαρμακολογικά ονομάζονται απροσδόκητες και απρόσμενες
Describe the subcategories of category A AE
Η ανεπιθύμητη υπέρβαση ενός επιθυμητού φαρμακολογικού αποτελέσματος μετά από μια κανονική δόση σε ένα ευαίσθητο άτομο ή μετά από μια υψηλότερη από το κανονικό δόση.
—> Αυτό προκύπτει από την υπερβολική διέγερση των υποδοχέων στόχων από τον θεραπευτικό παράγοντα
—> Eg ορθοστατική υπόταση με ένα αντιυπερτασικό, ημερήσια υπνηλία μετά από μια λήψη ηρεμιστικών/αγχολυτικών και υπογλυκαιμικό σοκ μετά τη χορήγηση ινσουλίνης.
Ανεπιθύμητο αποτέλεσμα:
- Η εμφάνιση μιας ανεπιθύμητης φαρμακολογικής δράσης, γνωστή ως πλευρική ή παράλληλα διέγερση
- μπορεί να εμφανιστεί μετά από μία κανονική δόση ή μια υψηλότερη από το κανονικό δόση σε ένα ευαίσθητο άτομο.
- Αυτό οφείλεται στη διέγερση άλλων υποδοχέων στόχων (πέραν των πρωτεύοντων) από τον θεραπευτικό παράγοντα.
—> Eg δυσκοιλιότητα λόγω μορφίνης, γαστρεντερικό ερεθισμό με μη στεροειδή αντιφλεγμονώδη φάρμακα (ΜΣΑΦ), απώλεια μαλλιών από τη χημειοθεραπεία, και απώλεια της λίμπιντο με αντικαταθλιπτικά
Describe the subtypes of category B AE
- Αλλεργικές αντιδράσεις:
= Ανοσολογικές αντιδράσεις του οργανισμού λόγω προηγούμενης ευαισθητοποίησης στην τοξική ουσία (υπερευαισθησία)
- Το ανοσοποιητικό σύστημα διεγείρεται και παράγονται αντισώματα.
- Η εκ νέου έκθεση του οργανισμού στις ίδιες ουσίες οδηγεί σε αλλεργικές αντιδράσεις υπερευαισθησίας που μπορούν να καταλήξουν και σε αναφυλακτικό σοκ
- Περιλαμβάνουν την απελευθέρωση μεσολαβητών λόγω της ανοσοσφαιρίνης IgE
—> Eg allergies to ακτινοδιαγνωστικούς παράγοντες, ΜΣΑΦ.
- Αντιδράσεις ιδιοσυγκρασίας:
= Ανώμαλη αντίδραση του οργανισμού σε μια ουσία που καθορίζεται γενετικά (π.χ. η σουκινυλοχολίνη προκαλεί μυοχαλάρωση και άπνοια για αρκετές ώρες, λόγω άτυπης ψευδοχολινεστεράσης).
—> eg αιμολυτική αναιμία λόγω ανεπάρκειας του glucose-6-phosphate dehydrogenase (G6PD)
List less known categories for AE other than A and B
- ΚΑΤΗΓΟΡΙΑ C (chronic)
—> eg οστεονέκρωσις της σιαγόνας σε ασθενείς που λαμβάνουν διφωσφονικά. - Κατηγορία D (delayed)
—> Περιλαμβάνει ΑΕ οι οποίες εμφανίζονται μετά την παρέλευση ενός χρονικού διαστήματος από την λήψη της θεραπείας
- ΚΑΤΗΓΟΡΙΑ E (end of use)
- ΚΑΤΗΓΟΡΙΑ F (Failure)
- ΚΑΤΗΓΟΡΙΑ G (genes)
Categorize the AE based on DeSwartes’ ranking
- Υπέρδοση
- Παρενέργεια
- Δευτερογενές (έμμεση) ενέργεια
- Αλληλεπίδραση
- Μη ανοχή
- Ιδιοσυγκρασία
- Αλλεργία
- Ψευδοαλλεργία
—> Η υπέρδοση και οι αλληλεπιδράσεις είναι παράγοντες κινδύνου και η δευτερογενής ενέργεια μια φυσιολογική κατάσταση.
