1
Q
Wat is collageendysplasie?
A
Een aangeboren aandoening die zelden voorkomt, gekenmerkt door een fout in collageensynthese, resulterend in een dunne, elastische snelscheurende huid.
Collageendysplasie kan leiden tot ernstige huidproblemen en verhoogde kwetsbaarheid voor huidinfecties.
2
Q
Wat is epitheliogenesis imperfecta neonatorum?
A
Het missen van de hele epidermis, wat een porte d’entrée voor infecties vormt.
Deze aandoening kan ernstige gezondheidsrisico’s met zich meebrengen voor pasgeboren dieren.
3
Q
Noem de drie vormen van congenitale alopecia.
A
- Kleurmutant alopecia
- Pattern baldness
- Zwarthaar follikeldysplasie
Elke vorm heeft verschillende oorzaken en symptomen, variërend van afwijkende melanineproductie tot progressieve kaalheid.
4
Q
Wat is kleurmutant alopecia?
A
Een afwijkende productie/opslag van melanine bij donkerharige rassen. De haarschacht gaat dan kapot door ophoping van grote melaninekorrels.
Hierdoor krijg je kaalheid
5
Q
Wat is pattern baldness?
A
Progressieve kaalheid zonder jeuk.
Er zijn 4 varianten: oren, achterhand+nek, achterpoten of overal
6
Q
Wat is zwarthaar follikeldysplasie?
A
Verlies van zwarte haren door verstoord melaninetransport. Het hoopt op en daardoor gaan haarfollikels kapot.
7
Q
Wat is hyperkeratose?
A
Een verbreding van het stratum corneum door verhoogde aanmaak of verminderde schilfering.
8
Q
Wat zijn oorzaken van hyperkeratose?
A
- Vitamine A deficiëntie
- Vergiftiging naftalenen (rund)
- Contact met teer/afvalproducten (varken)
- Zinktekort (husky, malamute)
9
Q
Wat is parakeratose?
A
De aanwezigheid van kernen in het stratum corneum, wat normaal niet aanwezig is.
10
Q
Wat is dyskeratose?
A
Een stoornis van de keratinisatiecyclus. De schilfering en keratinocytproductie is dan verstoord.
11
Q
Wat is pachydermie?
A
Verdikte huid door bindweefselhypertrofie (bloed- en lymfestuwing)
12
Q
Wat is seborroe?
A
Een chronische huidaandoening waarbij hoorn ophoopt door afwijkende talgproductie en gestoorde keratinisatie (turnover 4 dagen i.p.v. 22)
13
Q
Hoe kan seborroe ontstaan?
A
- Primair (endocrien)
- Secundair
- Idiopatisch
14
Q
Welke vormen van seborroe zijn er?
A
- Droge vorm: droge huid, schilfers
- Vettige vorm: vet, vieze geur
15
Q
Wat is pemphigus foliaceus?
A
Het is een type II overgevoeligheidreactie, waarbij er circulerende antilichamen zijn tegen desmosomen.
Komt voor bij hond, kat en paard
16
Q
Wat zijn de symptomen van pemphigus foliaceus?
A
- Blaren
- Korstvorming en kaalheid op romp en nagels/voetzolen
- Algemene ziekteverschijnselen.
17
Q
Welke diagnostiek en therapie wil je doen bij pemphigus foliaceus?
A
Cytologie en histologie.
Ontsteking onderdrukken met prednisolon.
18
Q
Wat is lupus?
A
Een ontsteking door circulerende immuuncomplexen. Er ontstaat ulceratie, depigmentatie, etc.
Het komt voor bij hond, kat en paard
19
Q
Wat is het verschil tussen SLE en DLE?
A
- SLE = systemisch lupus erythematosus, in organen
- DLE = discoïde lupus erythematosus, in de huid
20
Q
Wat is de therapie van lupus en de prognose?
A
Therapie met immunosuppressiva (cortico’s).
Bij hond/kat is de prognose matig tot slecht, bij paarden infaust.
21
Q
Wat is een voedselovergevoeligheid en wat zijn de symptomen?
A
Een type I, III of IV voedselintolerantie. Dieren hebben gegeneraliseerde jeuk, soms braken/diarree, en katten hebben korsten en ulcers op de kop en hals.
Je kunt een eliminatiedieet proberen.
22
Q
Wat is atopische dermatitis?
A
Een type I of directe overgevoeligheid op een allergeen uit de omgeving, met symptomen zoals jeuk, likken aan de poten, wrijven met de kop en huidlaesies.
23
Q
Hoe kan atopische dermatitis vastgesteld worden?
A
Door een allergietest of door IgE te bepalen in het serum (hond)
24
Q
Hoe wordt atopische dermatitis behandeld?
A
Door het allergeen te verwijderen, door medicatie (antihistaminica/cortico’s/cyclosporines) of door hyposensibilisatie
Hyposensibilisatie; het tolerant maken met injectie met toenemende dosis en een steeds groter interval
25
Wat zijn de kenmerken van urticaria?
Goed omschreven, stevige, verheven plekken waar je een putje in kan drukken en die spontaan verdwijnen.
## Footnote
Het is een uiting van een type I en III huidreactie, vooral bij paard
26
Wat is angio-oedeem?
Diffuus oedeem aan hoofd/benen, vaak bij droes
## Footnote
Ookwel purpura haemorraghica (paard)
27
Wat is TEN?
Toxische epidermale necrolyse waardoor ook sepsis en dehydratie kan ontstaan.
## Footnote
Therapie is het stoppen van de medicatie
28
Wat is contactallergie?
Een type IV reactie bij rechtstreeks contact op dunbehaarde delen. Er ontstaat jeuk, roodheid of chronisch verdikking en hyperpigmentatie.
## Footnote
Contact vermijden, en anders cortico's geven.
29
Wat is juveniele cellulitis bij de hond?
Een granulomateuze, pustuleuze ontsteking van de kophuid bij pups van 3-16 weken (niet alle pups in het nest).
Ze krijgen gezwollen regionale lymfeknopen, veel pijn, algeheel ziekte (anorexie, koorts, pijnlijke gewrichten)
## Footnote
Dieren krijgen cortico's en dagelijkse reiniging. De prognose is goed
30
Wat is eosinofiel granuloom complex (bij kat/paard)?
Een aandoening van de bek en lippen waarbij er veel eosinofielen in de granulomen zijn.
31
Wat is vitiligo?
Het verlies van huid/haarpigment
32
Wat is zonnebrand?
Een ontstekingsreactie op minder behaarde/ongepigmenteerde delen bij zonlicht door de aanwezigheid van fotodynamische stoffen in de huid.
## Footnote
Dit kan door planten of medicatie
33
Wat gebeurt er bij de ontstekingsreactie bij zonnebrand?
Er ontstaat eerst oedeem, en daarna loslating van de huid
34
Wat is de behandeling van zonnebrand?
* Plekken insmeren met vette zalf
* Antibiotica tegen systemische infecties
* NSAID's voor pijnstilling en ontstekingsremming
35
Op welke manieren kan alopecia ontstaan?
* Endocrien
* Congenitaal
* Psychogeen
* Idiopathisch
* Secundair
* Infectieus
36
Wat zie je bij endocriene alopecia?
* Symmetrische kaalheid in het lendengebied
* Geen jeuk (behalve bij fret)
## Footnote
O.a. hypothyreoïdie, hyperadrenocorticisme, hyperoestrogenisme
37
Wat is staart- en maneneczeem?
Zomerschurft bij paarden, door de *Culicoides* mug
## Footnote
Het is een oppervlakkige dermatitis
38
Wat is uiereczeem (rund/varken)?
Door zwelling komt er druk op de uier en ontstaat er verstoorde circulatie in het achterbeen. Er ontwikkelt dermatitis waardoor het dier moeilijker gaat lopen.
39
Wanneer komt uiereczeem vooral voor?
Bij hoogproductieve dieren kort na de partus
40
Wat is urineus eczeem?
Een oppervlakkige contactdermatitis aan de achterbenen door incontinentie
## Footnote
Door het opheffen hiervan zou het moeten oplossen
41
Wat is een plaveiselcelcarcinoom?
Een solitaire maligne epitheliaal tumor, vaak bij oudere dieren.
## Footnote
Komt bij hond, kat en paard voor
42
Hoe ontstaat een plaveiselcelccarcinoom?
Door epitheelhyperplasie ontstaat een papilloom. Deze verandert in een niet-infiltrerend carcinoom, en uiteindelijk in een invasief carcinoom.
43
Hoe stel je de diagnose plaveiselcelcarcinoom?
DNAB en röntgen/echo voor metastasen
44
Wat is de behandeling voor plaveiselcelcarcinoom?
Chirurgie en radiotherapie
## Footnote
Géén chemotherapie
45
Wat is een mestceltumor?
Een vaak solitaire tumor met veel mestcellen, eosinofielen en collageendegeneratie
46
Hoe gedragen mestceltumoren zich?
Bij de hond maligne, bij de fret/kat benigne.
## Footnote
Er zijn vaak metastasen naar de milt, lever en beenmerg
47
Wat is sarcoïd bij het paard?
Een tumor door het *papillomavirus*. Het is vaak multipel, op vochtige plaatsen (hoofd, benen, ventraal).
48
Welke vormen van sarcoïd zijn er?
* Verruceus (bloemkoolachtig)
* Fibroblasttype
* Gemengd type (fibro-epitheliaal)
* Occult type (vlakke grijze schilferige plek, lijkt op schimmel)
49
Hoe stel je de diagnose sarcoïd?
Met een incisie of ponsbiopt
## Footnote
Géén DNAB!
50
Wat is de behandeling van sarcoïd?
* Cryochirurgie
* Immuuntherapie
* Chirurgie
## Footnote
Het geeft geen metastasen maar recidief is wel mogelijk
51
Wat is een melanoom bij paard?
Een (meestal) goedaardige tumor van melanocyten bij schimmels, vooral rond het perineum
52
Wat is de diagnostiek en behandeling van een melanoom?
Bevestiging met een DNAB. Er wordt (cryo)chirurgie gedaan alleen als de lokalisatie problemen geeft
53
Wat is een pyodermie?
Een bacteriële purulente huidinfectie bij GD
54
Welke huidflora komt normaal gesproken voor?
* *Micrococcus*
* Corynebacteriën
* β-hemolytische streptokokken
* Coagulasenegatieve streptokokken
* Bij paard: *S. aureus*
55
Welke bacteriën op de huid zijn pathogeen bij hond/kat?
* *S. pseudointermedius*
* *S. aureus*
56
Welke bacteriën op de huid zijn pathogeen bij paard?
* *S. aureus* (mok)
* *Dermatophilus congolensis*
57
Welke bacteriën op de huid zijn pathogeen bij rund?
*Actinobacillus*
58
Welke bacteriën op de huid zijn pathogeen bij schaap en geit?
*Corynebacterium pseudotuberculosis*
59
Welke bacteriën op de huid zijn pathogeen bij varken?
* *S. hyicus*
* *Erysipelothrix rhusiopathiae* (vlekziekte)
60
Wat is een oppervlakkige pyodermie?
Een ontsteking tot in de oppervlakkige dermis. Je ziet maculae, papels, pustels en collarettes.
## Footnote
Dieren zijn niet algemeen ziek en de prognose is goed
61
Wat zijn collarettes?
Kale plekken met een schilferige rand
62
Wat is een maculae?
Een lokale kleurverandering
63
Wat is het verschil tussen een papulae en een pustel?
Een papulae is een huidknobbeltje, terwijl een pustel een holte is met purulent vocht
64
Wat is 'hot spot'?
Een pyotraumatische dermatitis door likken/bijten aan 1 plek na een lokale prikkel.
65
Wat zie je bij 'hot spot'?
* Kaalheid
* Roodheid
* Soms purulent
66
Wat is de behandeling van 'hot spot'?
* Schoonmaken
* AB/cortico creme
* Orale prednison tegen de jeuk
67
Wat is intertrigo?
Langs elkaar wrijvende huidplooien waardoor vocht ophoopt en er stank, jeuk en pijn ontstaat.
## Footnote
Behandeling is de plooien weghalen
68
Wat is impetigo?
Puistjes op de buik, liezen en oksels van pups (8 weken - 1 jaar), zonder jeuk.
## Footnote
Behandeling is AB shampoo
69
Wat zie je bij oppervlakkige folliculitis?
* Ontstoken follikels
* Omschreven kaalheid met erytheem
* Haren vallen in bosjes uit
* Kale plekken met schilferige rand
70
Waar en hoe ontstaat oppervlakkige folliculitis?
Op de buik, de oksels en liezen.
Het is vaak secundair of idiopathisch.
71
Wat is een diepe pyodermie?
Een ontsteking in/rond de haarfollikels, tot aan de subcutis.
72
Wat zijn de symptomen van een diepe pyodermie?
* Soms algemeen ziek, vergrote lymfeknopen
* Hemopurulent ontstekingsvocht
* Pijnlijke laesies
* Ulcera
* Necrose
* Etc.
73
Waardoor ontstaat acne bij hond/kat?
Door *Staphylococcus* (hond/kat) en o.a. *Pasteurella* (kat)
## Footnote
Kan op alle leeftijden en komt regelmatig voor
74
Wat zie je bij acne?
* Ontstekingen aan kin en lippen
* Papulae en pustulae
* Hemopurulent vocht
75
Wat is calluspyodermie?
Plaatselijk eelt door langdurig mechanisch trauma (rond gewrichten) waarbij een bacteriële infectie komt.
## Footnote
4-6 weken antibiotica
76
Wat is interdigitale pyodermie?
Ontstoken tussenteenhuid, wat pijnlijk is en kreupelheid oplevert
77
Hoe ontstaat dermatitis van het uitwendige oor?
Door mijtinfecties, poliepen, tumoren, cerumenproppen of corpora aliena
## Footnote
Je ziet vaak *stafylokokken, streptokokken, Pseudomonas* of *Proteus* en soms gisten.
78
Wat is mok bij paard?
Dermatitis in de kootholte door vocht, vuil en stafylokokken
## Footnote
Dieren worden kreupel door de pijn
79
Welke vormen van mok zijn er?
* Erythemateus (rood, pijnlijk)
* Eczemateus (vochtuittreding -> korsten)
* Verruceus (hyperplasie huid -> plooien)
80
Wat is de behandeling van mok?
* Huisvesting verbeteren
* Ontsmettende zalf
* AB (max 7 dagen lokaal, daarna evt. systemisch)
## Footnote
Bij gevoelig paard recidivering
81
Wat is folliculitis/furunculosis bij paard?
Folliculitis is ontstoken haarfollikels door *S. aureus*, en als het uitbreidt naar de dermis en subcutis is het furunculosis.
82
Wanneer komt folliculitis/furunculosis voor bij paard?
In het voorjaar, vooral op plekken waar het tuig ligt
83
Wat zie je bij folliculitis/furunculosis bij paard?
Papels die pustels worden en daarna in regressie gaan. Er is geen jeuk.
84
Wat is de behandeling van folliculitis/furunculosis?
* Goede hygiëne
* Met rust laten (geen zadel)
* Lokaal wassen
85
Wat is dermatophilose?
Een zoönotische bacteriële huidaandoening bij paarden, door *Dermatophilus congolensis*
## Footnote
Ookwel regenrot of regenschurft genoemd
86
Hoe ontstaat dermatophilose?
Het komt binnen via schaafwondjes, vaker bij dieren die buiten lopen.
87
Wat zijn de symptomen van dermatophilose bij paard?
* Lijkt op schimmel maar wordt pijnlijk
* Geen jeuk
* Korstjes latetn roze plek achter
88
Wat is de behandeling van dermatophilose bij paard?
Korsten verwijderen en wassen met shampoo
89
Wat zie je bij een schaap met dermatophilose?
Wel intense jeuk, waardoor het dier schuurt en er wolschade ontstaat
90
Hoe ontstaat smeerwrang/smeerpokken bij varken?
Door *Staphylococcus hyicus*, die toxines maken wat exfoliatie veroorzaaktt (loslaten epidermis) en exsudaat.
Het komt binnen via wondjes of kruipgangen van mijten.
## Footnote
Het zijn zelflimiterende uitbraken
91
Wat is het verschil tussen smeerwrang en smeerpokken?
Smeerwrang is een gegeneraliseerde vorm, bij biggen van 1-4 weken in de hele toom.
Smeerpokken is een lokale infectie bij oudere biggen
92
Wat zie je bij smeerwrang?
* Korsten over de hele big
* Dehydratie
* Zwakte
* Neurologische verschijnselen
## Footnote
Spontane genezing na enkele dagen
93
Wat kun je doen bij smeerwrang?
Wassen met halamid/betadine en evt. parenteraal AB
94
Waar zitten de laesies bij smeerpokken?
Op de snuit, hals en voorpoten
95
Hoe ontstaat orale necrobacillose bij varken?
Door *Fusobacterium necrophorum* die door wondjes binnen komt bij biggen van 1-3 weken.
## Footnote
Meestal door rangordegevecht
96
Wat zie je bij orale necrobacillose?
Laesies op de wang met necrose en korsten
## Footnote
Behandeling is enkele dagen AB
97
Wat is vlekziekte bij varkens?
Een zoönotische systeemziekte door *Erysipelothrix rusiopathiae*.
Je ziet vierkante/rechthoekige vlekken op de rug en flanken
98
Hoe ontstaat een borstblaar bij kip?
Door steunen op de borst of door *Mycoplasma gallisepticum*
## Footnote
De kipfilet wordt dan altijd afgekeurd, want er kan een bacteriële infectie zijn bijgekomen
99
Wat moet je insturen bij een BO als je een abces wilt onderzoeken?
Het kapsel, want uit pus zijn geen bacteriën te kweken
100
Wat is papillomatose?
Vorming van papillomen (wratten), goedaardige epitheliale neoplasieën door gastheerspecifieke *papillomavirus*.
101
Waar komen papillomen voornamelijk voor?
* Hond: huid, ogen en bek
* Kat: kop, nek en romp
* Paard: neus, lippen, onderbenen en genitaliën
102
Hoe kun je papillomatose vaststellen?
Door met kleuring het virus aan te tonen in de laesies
103
Hoe verloopt het herstel van papillomatose bij hond/kat?
Na 1-3 maanden spontaan herstel met levenslange immuniteit
104
Hoe verloopt het herstel van papillomatose bij paard?
Na 3-4 maanden spontaan herstel
## Footnote
Noodzakelijk om onderscheid te maken tussen papillomen en sarcoïden d.m.v. een histologisch biopt
105
Hoe verloopt het herstel van papillomatose bij rund?
Bij rund moet het dier geïsoleerd worden, het materiaal worden schoongemaakt en dan verdwijnt het binnen 12 maanden.
106
Hoe ontstaan varkenspokken?
Door *Suipoxvirus* of koepokkenvirus, in de zomer en herfst (varkensluizen+vliegen).
Vooral bij biggen van 2-5 weken
107
Wat zie je bij varkenspokken?
* Koorts
* Anorexie
## Footnote
Het virus is maandenlang infectieus in de korsten
108
109
Wat is de behandeling van varkenspokken?
Luizen bestrijden en AB tegen secundaire infecties
## Footnote
Vaccinatie is zinloos
110
Wat is koepokken bij de kat?
Een zoönotische variant die overgebracht wordt door knaagdieren.
Vaststellen kan door insluilichaampjes aantonen (elektronenmicroscoop) of PCR
111
Hoe ontstaat vogelpokken/pokkendifterie?
Door *avipoxvirus* die laesies in de huid/mondslijmvlies veroorzaakt.
Na 4 dagen ontstaat een viremie
112
Welke vormen van vogelpokken/pokkendifterie zijn er?
* Cutane vorm (huid)
* Difterische vorm (slijmvliezen/voorste luchtwegen)
113
Wat zie je bij vogelpokken/pokkendifterie?
* Meestal niet ziek
* Grote eosinofiele cytoplasmatisch insluitlichaampjes (Bollinger bollen)
* Bij duif typische laesies (snavel/oogleden) of atypisch (bloedwratten)
114
Wat is de behandeling van vogelpokken/pokkendifterie?
Spontaan herstel.
Je kan een levend vaccin in huidwonden inbrengen.
## Footnote
Als hervaccinatie niet tot pokvorming leidt werkt de vaccinatie
115
Wat is myxomatose bij het konijn?
Een systeemziekte door een *myxomavirus* dat endemisch is bij konijnen in Europa
116
Wat zie je bij konijnen met myxomatose?
Huidlaesies en algemeen ziek zijn.
Het is altijd fataal, daarom moet je vaccineren
117
Hoe ontstaat ecthyma bij geit/schaap?
Door een *parapoxvirus* bij jonge lammeren. Er ontstaan laesies rond de bek
## Footnote
Het is een zoönose
118
Wat is bovine herpes mammilitis?
Pijnlijke ulcera op de uiers door *bovine herpesvirus type 2*, in de herfst bij een pas afgekalfde vaars. Melken wordt onmogelijk door de pijn, wat mastitis oplevert.
## Footnote
Behandeling is een jodiumhoudende tepeldip
119
Wat zijn pseudokoepokken?
Een zoönose door het *paravacciniavirus*, dat ringvormige laesies op de tepel bij de koe geeft.
Het is meestal niet pijnlijk
120
Wat zijn koepokken?
Een zoönose door het *orthopoxvirus*, waarbij blauwige pustels ontstaan die later ulcera met korsten worden.
Het geneest vrij snel.
## Footnote
Knaagdieren zijn het reservoir
121
Wat is dermatofytose?
Huidaandoeningen door schimmels (dermatofyten), behorende tot de geslachten *Microsporum* en *Trichophyton*
## Footnote
Het is altijd zoönotisch
122
Hoe ontstaat besmetting met dermatofyten?
Door (in)direct contact.
Sporen kunnen tot 18 maanden infectieus blijven, en veel dieren zijn dus drager.
123
Wat is een typische vorm van dermatofytose?
De ringwormlaesie; een scherp omschreven, ronde, verdikte plek (op plekken waar het tuig ligt bij paard)
124
Wat tasten schimmels precies aan?
Alleen de haren in de groeifase.
## Footnote
Genezing vindt plaats vanuit het centrum
125
Wat is de behandeling van dermatofytose?
GD: oraal fungistatitica toedienen en omgeving reinigen
Paard/LH: wassen met antimycoticum
126
Bij welke dieren komt *Trichophyton equinum* voor?
Bij paard
127
Bij welke dieren komt *Trichophyton mentagrophytes* voor?
* Paard
* Varken
* Hond
* Kat
* Knaagdier (!)
128
Bij welke dieren komt *Trichophyton verrucosum* voor?
* Paard
* Rund (!)
* Schaap/geit
* Hond
* Kat
129
Bij welke dieren komt *Microsporum canis* voor?
* Paard
* Rund
* Schaap/geit
* Varken
* Hond
* Kat (!)
* Knaagdier
130
Bij welke dieren komt *Microsporum equinum* voor?
Paard
131
Bij welke dieren komt *Microsporum gypseum* voor?
* Paard
* Rund
* Hond
* Kat
132
Wat zie je bij schimmel bij GD?
Vooral op de kop en oren. Je ziet kaalheid en schilfering
133
Wat is de diagnostiek bij schimmels?
Schimmelkweek (!), trichogram (haren onderzoeken) of een Woodse lamp (alleen voor *M. canis*)
134
Hoe lang duurt de therapie tegen schimmels bij GD?
Therapie totdat de kweek 2x met een tussentijd van 4 weken negatief is
135
Hoe lang duurt de therapie tegen schimmels bij paard?
3x wassen met een interval van 3-5 dagen
136
Hoe verloopt dermatofytose bij rund?
Infectie in de herst/winter met spontane genezing in het voorjaar.
Dieren hebben klassieke ringwormlaesies rond de ogen, maar geen jeuk of pijn
137
Hoe kunnen gisten voor huidproblemen zorgen?
*Malassezia pachydermatis* is een commensale gist rond het perineum, de tussenteenhuid en uitwendige gehoorgang, maar kan een infectie geven bij een verstoorde afweer.
138
Welke symptomen zie je bij een *Malassezia pachydermatitis* infectie?
* Heftige jeuk
* Roodheid
* Schilfers
* Korsten
* Stank
139
Hoe kun je een *Malassezia pachydermatitis* infectie vaststellen?
* Cytologie (dikke wand, rond ('budding))
* Oppervlakkig afkrabsel
* Plakbandmethode
140
Wat is de behandeling van een *Malassezia pachydermatis* infectie?
Een antimycotische wassing
141
Wat voor huidproblemen veroorzaakt leishmaniose?
* Hyperkeratose
* Ontsteking en alopecia rond de ogen en oorschelpen
## Footnote
Ook toenemende lusteloosheid
142
Welke teken kunnen ziektes overdragen?
* Ixodes ricinus
* Rhipicephalus sanguineus (bruine hondenteek)
* Haemaphysalis punctuta (herkauwer, paard, hond)
* Argas reflexus (duiven, kippen)
* Dermacentor reticulatus (hond, paard)
143
Welke kortpotige mijten kunnen ziektes veroorzaken?
* *Sarcoptes*
* *Knemidocoptes*
* *Noetoedres*
144
Welke langpotige mijten kunnen ziektes veroorzaken?
* *Psoroptes*
* *Chorioptes*
* *Otodectes*
145
Wat voor mijt is *Demodex*
Een commensale haarfollikelmijt
146
Wat voor mijt is *cheyletiella*?
Een vachtmijt
147
Wat voor mijten zij *Dermanyssidae*?
Bloedzuigende mijten, die buiten de gastheer kunnen leven en zoönotisch zijn
148
Hoe ontstaat schurft/scabiës bij GD?
Door *sarcoptes* mijten;
* Hond: *Sarcoptes scabiei canis*
* Kat: *Notoedres cati*
## Footnote
Het is gastheerspecifiek
149
Wat zie je bij schurft/scabiës bij GD?
Heel veel jeuk, en dus veel krabben over het hele lichaam.
## Footnote
Bij de kat is het zeldzaam, en begint het aan de oorranden
150
Hoe werkt de diagnostiek van schurft/scabiës?
Diep afkrabsel is nodig (want moeilijk te vinden). Bij 1 ei of mijt is het al bevestigd
151
Wat is de therapie van schurft/scabiës?
Selamectine/moxidectine, minimaal 3c met een interval van 2 weken
## Footnote
Er wordt geen immuniteit ontwikkeld
152
Hoe ontstaat oorschurft?
Bij de hond/kat/fret door *otodectis cynotis* en bij herkauwer/konijn door *Psoroptes cuniculi*
## Footnote
Het is zeer besmettelijk
153
Wat zijn de symptomen van oorschurft?
* Rode huid
* Meer oorsmeer (en dus meer kans op secundaire infectie)
* Jeuk bij de oren (bij konijnen extreem en pijnlijk)
154
Wat is de behandeling van oorschurft?
Oor spoelen en contactdieren en omgeving schoonmaken
155
Wat is de oorzaak van oorschurft bij de cavia?
*Trixascarus caviae*
156
Wat zijn de symptomen van schurft bij de cavia?
Soms is het subklinisch, anders zie je heftige jeuk, krabben en korsten
## Footnote
Het is zoönotisch
157
Hoe kun je schurft bij de cavia diagnosticeren?
Met een diep afkrabsel
158
Wat zijn de veroorzakers van schurft bij vogels?
*Knemidokoptes*
*K. Mutans* geeft kalkpoten bij kip, *K. Pilae* bij grasparkieten (woekeringen neus, cloaca en poten)
159
Wat zijn de veroorzakers van schurft bij paard?
*Chorioptes bovis* (beenschurft) of *Sarcoptes scabiei equi* (uiterst zeldzaam)
160
Wat zie je bij schurft door *Chorioptes bovis* bij paard?
Beenschurft aan de onderbenen; jeuk, haaruitval en korsten
161
Hoe kun je *Chorioptes bovis* vaststellen bij paard?
Door een oppervlakkig afkrabsel te nemen
162
Wat is de behandeling van *Chorioptes bovis* bij paard?
Off-label use van antiparasitica
## Footnote
Geeft een goede prognose
163
Hoe kun je *Sarcoptes scabiei equi* vaststellen bij paard?
Met een diep afkrabsel (want het graaft zich diep in de epidermis)
164
Welke soorten schurft kunnen bij herkauwer voorkomen?
* Sarcoptes-schurft door *S. scabiei bovis*
* Psoroptes-schurft door *P. ovis*
* Chorioptes-schurft door *C. bovis*
165
Wat zie je bij sarcoptes-schurft?
* Heftige huidirritatie (door diep graven in epidermis)
* Begint aan het hoofd
* Aanzienlijke leerschade
* Vooral in de winter (hoge bezetting)
166
Hoe werkt de diagnostiek voor sarcoptes-schurft door *S. scabiei bovis*?
Een diep afkrabsel, maar er is een hoge kans op vals negatief
167
Wat is de behandeling voor sarcoptes-schurft door *S. scabiei bovis*?
Het hele koppel behandelen
168
Wat zie je bij psoroptes-schurft door *P. ovis*?
* Lytische feces
* Natte schurft (exsudaat)
* Leerschade
* 'Wolschurft' bij schaap; heftige jeuk en woluitval
* Soms vermagering en anemie
## Footnote
Het gaat niet door de epidermis heen
169
Wat is de behandeling voor psoroptes-schurft door *P. ovis*?
Jaarlijks in de herfst behandelen
170
Wat zie je bij chorioptes-schurft door *C. bovis*?
Vaak weinig verschijnselen en nauwelijks jeuk.
Bij geit is het wel heftig jeukend.
## Footnote
Het zit oppervlakkig op de huid/ondervoeten
171
Wat is de veroorzaker van schurft bij varkens?
*Sarcoptes scabiei suis*
172
Wat zie je bij schurft bij varkens?
* Groeivertraging
* Jeuk -> onophoudelijk schuren -> wonden (want het graaft diep in de epidermis)
173
Hoe stel je *S. scabiei suis* vast?
Met een afkrabsel uit de uitwendige gehoorgang, of vanaf 2 maanden na de infectie met een ELISA
174
Wat is de behandeling bij *S. scabiei suis*?
Schurftvrij maken door alle varkens 2 keer met tussen tijd van 2 weken te behandelen met ivermectine.
Er wordt dan 3 keer per jaar een serologische controle gedaan.
## Footnote
Ook de omgeving behandelen
175
Hoe ontstaat demodicose bij de hond/kat?
Het is een normale huidmijt die vermenigvuldigt, meestal bij honden jonger dan 1,5 jaar.
Er vindt contactbesmetting van moeder naar pup plaats, maar niet intra-uterien.
176
Wat zie je bij demodicose bij GD?
* Lokaal: op de kop, oogleden, snuit en poten
* Geen jeuk
* Gegeneraliseerd: chronische ermatitis
177
Wat is de diagnostiek bij demodicose?
Een diep huidafkrabsel
178
Wat is de behandeling van demodicose bij GD?
Amitraz en moxidectine, pas 2 weken na laatste negatieve huidafkrabsel stoppen.
Ook vaak spontane remissie na 9-12 maanden.
## Footnote
Contra-indicatie: corticosteroïden!
179
Hoe ontstaat demodicose bij paard?
Door *Demodex equi*, maar dit geeft bijna nooit verschijnselen
180
Wat zie je bij demodicose bij herkauwers?
Geeft geen verschijnselen, wel leerschade
## Footnote
Microscopie inhoud noduli
181
Hoe ontstaat demodicose bij varken?
Door *Demodex suis*, maar dit komt zelden in Europa voor
182
Wat veroorzaakt cheletiellose bij GD?
* *C. yasguri* bij hond
* *C. blakei* bij kat
* *C. parasitovorax* bij konijn
## Footnote
Niet soortspecifiek
183
Waar leven Cheyletiella mijten?
Ze leven op de keratinelaag en tussen schilfers. De voorkeurslocatie is de rug.
## Footnote
Het is zeer besmettelijk
184
Hoe stel je de diagnose cheyletiellose?
* Oppervlakkig afkrabsel tussen de ogen (wordt niet gewassen)
* Plakbandmethose
* Stofmonster (stofzuiger)
## Footnote
1 mijt is al bevestigend
185
Wat is de behandeling van cheyletiellose bij de hond?
Fipronil
186
Welke mijt zorgt voor problemen bij de kip?
*Dermanyssus gallinae*, de rode bloedmijt, of *Ornithonyssus sylviarum* (nauw verwant aan de rode bloedmijt)
## Footnote
Soms bloedluis genoemd, maar het zijn dus mijten
187
Wat zie je bij kippen met rode bloedmijten?
Veel onrust 's nachts, want dan drinken de mijten bloed. Ze geven anemie, zwakte en sterfte (een bleek kadaver dat verder goed is)
188
Hoe kun je *D. gallinae* aantonen?
Ze zijn niet aantoonbaar op dode dieren, dus de omgeving inspecteren (overdag gaan ze van de kippen af).
189
Hoe kun je bloedmijten voorkomen?
Hokken wit maken en insecticide in het hok en voor de kippen
190
Wat is myiasis?
Een infectie van vliegenlarven in een levend dier, waarbij ze zich voeden in het dierlijk weefsel waar ze in ingenesteld zijn
191
Waardoor kan wondmyiasis ontstaan?
Door *lucilia sericata* (groene vleesvlieg)
## Footnote
Bij warm vochtig weer
192
Hoe zorgen de vliegenlarven voor myiasis?
Ze maken lytische enzymen die huid/weefsel oplossen
193
Wat zie je bij dieren met myiasis?
* Pijn
* Jeuk
* Wol laat los
* Telkens shoppen
* Vermagering
* Dood
194
Wat zijn *Culicidae*?
Steekmuggen
Alleen de vrouwtjes zuigen bloed, en stilstaand water is een risico
195
Welke kriebelmuggen kunnen voor huidaandoeningen zorgen?
*Simulium* (in stromend water) en *Culicoides* (knutten, op de grens van nat-droog)
196
Waar kunnen *Culicoides* voor zorgen bij paard?
Staart- en maneneczeem door overgevoeligheid voor het speeksel van de muggen.
## Footnote
Hier moet je dus cortico's voor geven
197
Waar kunnen *Culicoides* voor zorgen bij herkauwers?
*Culicoides* muggen zijn een vector van het *Orbivirus*, wat blauwtong oplevert
198
Wat is het verschil tussen dazen en horzels?
Dazen zijn stekende, bloedzuigende vliegen, terwijl horzels niet steken en alleen irritant brommen (wat onrust en paniek veroorzaakt)
199
Hoe kan de paardenhorzel *Gasterophilus intestinalis* voor problemen zorgen?
Ze zorgen voor gele eitjes in haren die moeilijk te verwijderen zijn.
Bij inslikking ontwikkelen ze in de maag (wat ulcera geeft), gaan na overwintering met de feces naar buiten, en verpoppen op de grond.
200
Hoe kan de runderhorzel *Hypoderma bovis/lineatum* voor problemen zorgen?
Larven dringen de huid binnen en maken een gat voor zuurstof. Dit geeft een karakteristieke runderhorzelbult aan het eind van de winter
## Footnote
Komt weinig voor
201
Wat is de schapenluisvlieg?
*Melophagus*, wat lijkt op een teek/luis maar een vlieg is
## Footnote
Het is een zoönose
202
Wanneer komt een infectie met de schapenluisvlieg vooral voor?
In de herfst/winter
203
Wat doet de schapenluisvlieg bij dieren?
Het zuigt bloed, en geeft dus anemie, en zorgt voor jeuk
204
Welke vlooien komen bij GD voor?
* *Ctenocehaplides felis*: kattenvlo, 80% bij hond en kat
* *C. canis*: hondenvlo, minder vaak
## Footnote
Beiden zijn zoönotisch
205
Hoe zorgen vlooien voor problemen?
Ze zuigen bloed en blijven op de gastheer.
Speeksel bevat histamineachtige componenten en proteolytische enzymen, wat jeuk en ontstekingsreacties oplevert.
206
Wat kunnen vlooien overdragen?
De lintworm *Dipylidium caninum*
207
Hoe verspreiden vlooien zich?
De eitjes vallen in de omgeving, en de poppen hebben een dikke wand en zijn resistent voor insecticiden
208
Wat zie je bij dieren met vlooien?
* Jeuk
* Anemie (pups/kittens)
* Lintworminfectie
* Gedragsverandering
* Dermatitis op de achterhand en rug
* Soms vlooienallergie
209
Hoe stel je vlooien vast?
Met een vlooienkam
210
Hoe behandel je een dier tegen vlooien?
Symptomatisch behandelen en insect growth regulator i.c.m. adulticide middel. Chemische reiniging van de omgeving is ook nodig
211
Wat zie je bij een vlooienallergie?
Meestal type I reactie, soms door 1 beet al. Het geeft dermatitis aan het achterlichaam en forse, langdurige jeuk bij dieren ouder dan een jaar
## Footnote
Er is eerst sensibilisatie nodig
212
Hoe kun je een vlooienallergie vaststellen?
Met een intradermale allergietest.
Bij de kat is dit niet betrouwbaar, dus daar eosinofilie in het bloed aantonen.
Je Kunt ook IgE bepalen tegen vlooienantigeen.
213
Wat is de therapie van een vlooienallergie?
Shampoo, en jeuk onderdrukken met orale prednison
214
Welke soorten luizen zijn er?
* Anoplura: bloedzuigend (zorgen voor anemie)
* Mallophaga: buitend (enzymen breken epidermis af en eten het op)
215
Welke soort luizen komen bij welke dieren voor?
Bij zoogdieren zowel anoplura als mallophaga, bij vogels alleen mallophaga
216
Hoe vindt infectie met luizen plaats?
Via direct contact, want luizen gaan dood buiten de gastheer
## Footnote
Ze zitten dus permanent op de gastheer
217
Wat zie je bij dieren met luizen?
Luizen geven irritatie, jeuk en onrust
## Footnote
Mallofagen bewegen meer dan anoplura en zorgen dus voor meer jeuk
218
Wat is de behandeling van luizen?
Insecticiden, maar die werken alleen tegen levende luizen en niet tegen neten.
## Footnote
Hele koppel behandelen
219
Welke luizen komen er bij de duif voor?
*Columicula columbae* (veerluis), en *Camanulotus bidentatus* (stuitluis)
220
Welke luis komt vaak bij de kip voor?
Een bijtende veerluis
221
Welke luis komt vaak bij paard voor?
*Werneckiella equi*, een mallofaag die vaak bovenop de romp bij jonge/zwakke dieren zit.
222
Wat zie je bij runderen met luizeninfecties?
Leerschade
Herstel van de huid duurt 3 maanden, dus leer met luisschade moet minstens 3 maanden voor slachten behandeld zijn.
223
Welke luis kan bij varkens voorkomen?
*Haematopinus suis*, maar dit komt niet vaak voor in NL
224
Wat kan de varkensluis overbrengen?
Het gaat van moeder naar biggen en kan vector zijn van varkenspokken, Afrikaanse varkenspest of de protozoaire parasiet *Eperythrozoön*
