Hverjir eru algengusu eiturvaldarnir
Áfengi og lyf
Meðferð eitrana (4)
- Lífsbjörg,
- Greining,
- Hindra framgang eitrunar,
- Draga úr eitrunareinkennum.
Dæmi um lyf til þess að breyta dreyfignu í eiturn? (1)
Gefa hýdroxýclobalamíns vegna cýaníðeitrunnar.
Dæmi um lyf sem breyta umbrotum í eiturn? (3)
- Etanól gefið v. metanóleitranna.
- Acetýlcysteín gefið v. perasetamóleirun.
- Tíósúlfat gefið v. Cýaníðeitrunnar.
Lyf sem dregur úr eiturverkunum ópíata
Nalaxone
Hversu lágt þarf ph að vera til þess að sýrur séu orðnar hættulegar að fá þær á okkur?
Ef ph er minna en 2.
En er samt ætandi undir 12, bara minna (ýmsar sápur við þrif)
Geislameðferð
Í geislameðferð drepa geislanir DNA í helstu frumum þegar þær eru að skipa sér.
(hætta á því að geislarnir og krabbameinslyf geti valdið krabbameini einir og sér)
Hvaða krabbamein er hægt að lækna með lyfjum einum og sér?
Blóð og eitlakrabbamein.
annars þurfa hin alltaf skurðaðgerð
Hversvegna valda krabbameinslyf svona mikilli ógleði?
Því þau valda mikilli skemmd á magaslímhúðinni og þar eru alskonnar frumur sem senda boð um ógleiðina.
Hvernig komast krabbameinslyf yfir BBB?
Sprautað í mænuvökvann.
Hvernig eru hromónnalyf notuð í krabbameinsmeðferð?
- Gefið andhormón karl- og kvenhormóna.
- T.d. í bjótakrabbameini er gefin lyf sem blokka estrogen.
Hvernig eru ónæmislyf notuð í krabbameinsmeðferð?
Þau örva ónæmiskerfið þannig hvít blóðkorn ráðist á krabbameinsfrumur.
Hvernig virka markmiðuð lyf í krabbameinsmeðferð?
-Þau hemja sérhæft vaxtarþætti, æðanýmyndun eða aðra þætti sem einkennir krabbaeminsfrumuna.
Hvernig virka hefðbundin krabbamienslyf?
-Ráðast á frumuskiptingu eða efnaskipti sem eru mikilvæg fyrir frumuskiptinguna t.d. niturbasann.
Helstu aukavernanir krabbameinslyfja? (8)
- Beinmergsbæling (hvítblk, ruaðblk og blóðflögur)
- Hárlos,
- Skemmdir í slímhúð maga,
- Minnkuð sáragræðsla,
- Dregur úr vexti barna,
- Getur valdið ófrjósemi,
- Fósturskemmdir,
- Nautropenia (of lítið af nautrophilum)
(lungnaskaði, taugaskaði, niðurgangur, nýrnabilun, hjartaskaði, vöðvaverkir, blöðrubólga)
Alkýlegandi lyf - cýklófpsfamíð (3)
- vrikjast í lifur með P450.
- Bindst við G hópa, þegar fruman ætlar síðan að fjölga sér getur hún það ekki því það er búið að binda öll G-in saman eins og töng á DNA.
- Sérstök aukaverkun er blæðandi blöðrubólga. (þarf að vökva sjúkl. vel)
Dæmi um fólat antagónista
Methotrexate (lyf sem hindra B vítamín)
Dæmi um Pyruimidín analóga
- Flúótóuracíl (notað við krabbam í ristli, brjóstum ofl.)
- Cýtabín (undirstaðan meðferðar við bráðu kornahvítblæði)
Dæmi um Mítósuhemla - Plöntu afleiður (2)
- Vinka alkaloíðar (virka í mítósunni, bindast við túbúlin og hindra fjölliður í microtúbuli og því spindlamyndun)
- Taxól lyf (virka á mítósu með því að frysta microtubuli, mjög virk og hafa breytt horfum bjróstak, og eggjastokkak)
Dæmi um Antracklín hemil (1)
Lyfið Doxórúbisín (adriamycin)
kemur í veg fyrir mydnun DNA og RNA. hefur einnig hamlandi áhrif á ensímið topisomerasa II sem hvetur fjölda frumna
