Vrijstellingen

Question 1

Wat zijn de vrijstellingen?

Answer 1

• Vrijstellingen = niet heffen van btw op handelingen waarop in principe btw verschuldigd is. In de praktijk impliceert dit dat geen btw verschuldigd zal zijn in situaties waar dat ingevolge de algemene principes (heffing van btw in iedere fase van de economische kringloop) wel het geval zou zijn.

Question 2

Wat zijn de categorieën van vrijstellingen?

Answer 2

1. Oneigenlijke vrijstellingen: art. 39-42
   
   • Handelingen die zijn vrijgesteld van btw maar waarbij de leverancier of dienstverrichter zijn recht op aftrek van voorbelasting behoudt.
2. Eigenlijke vrijstellingen: art. 44
   
   • Handelingen die vrijgesteld zijn van btw en die gepaard gaan met het verlies van het recht op aftrek in hoofde van de leverancier of de dienstverrichter.

Question 3

Wat is de ratio legis van een vrijstelling met behoud van recht op aftrek?

Answer 3

• In principe beoogt btw het eindverbruik te belasten in de lidstaat of het land van verbruik.
• Dit oogmerk wordt bereikt door het mechanisme van recht op aftrek (dat ervoor zorgt dat de btw finaal op de verbruiker rust) te combineren met het mechanisme van vrijstellingen met behoud van aftrek.
• Dus in België geproduceerde goederen kunnen vrij van btw worden verzonden naar het land van vebruik, waar ze aan de daar geldende verbruiksbelasting onderworpen zullen worden.
• Samenloop van aftrek op “inkomende” handelingen en vrijstelling van “uitgaande” handelingen, zorgt ervoor dat de btw geen concurrentiele belemmering vormt in een internationale context

Question 4

Wat zijn de belangrijkste vrijstellingen met behoud van aftrek?

Answer 4

1. Vrijstelling bij uitvoer
2. Vrijstelling bij intracommunautaire levering
3. Regeling btw-entrepot
4. Vrijstelling voor handelingen met betrekking tot goederen die nog niet in het vrije verkeer zijn
5. Overige vrijstellingen met behoud op aftrek: art. 41

Question 5

Wat is de vrijstelling bij ICL?

Answer 5

• Door de implementatie van de interne markt: eenzelfde btw-neutraal karakter: ICL is de tegenpool van de ICV en beoogt de btw-schone verzending van de goederen naar de lidstaat van bestemming.
• Toepassingsvoorwaarden: art. 39bis:
  
  1. De goederen moeten door of voor rekening van de verkoper of afnemer vervoerd of verzonden worden buiten België maar binnen de Gemeenschap
  2. De levering wordt verricht door een belasteingplichtige of niet-belastingplichtige rechtspersoon die ertoe gehouden is om in een andere lidstaat dan België de ICV van de goederen aan btw te onderwerpen
  3. De levering van de goederen is niet onderworpen aan de bijzondere regeling van de belastingheffing over de winstmarge.

Question 6

Wat moet worden aangetoond om de vrijstelling van de communautaire levering te kunnen genieten?

Answer 6

• Aantonen dat de goederen door of voor rekening van de verkoper of verwerver naar een andere lidstaat zijn vervoerd.
• De verwerver een als zodanig handelende belastingplichtige of een niet-belastingplichtige rechtspersoon te zijn, die in die andere lidstaat zijn ICV van goederen aan de btw moet onderwerpen.
• Beide voorwaarden dienen cumulatief te worden nageleefd om van de vrijstelling te kunnen genieten.
• Voorbeeld:
  
  • Belgische BP verkoopt goederen aan een in Nederland gevestigde onderneming. Nederlandse afnemer is in het bezit van een geldig Nederlands btw-nummer en verzoekt Belgische leverancier om de goederen onmiddellijk af te leveren bij zijn Belgische koper. Vrijstelling kan geen toepassing vinden, bij gebreke aan vervoer van goederen buiten België.

Question 7

Wat is het probleem in de praktijk bij ICL?

Answer 7

• Bewijs van het effectieve vervoer, zeker indien de koper de goederen komt afhalen bij de verkoper.
• Belgische wetgeving zeer vage omschrijving van “bewijsstukken” waarbij geen enkel specifiek stuk geldt op zichzelf als voldoende of onmisbaar

Question 8

Wat heeft de btw-administratie gedaan onder druk van Europese rechtspraak?

Answer 8

• Voorwaarde genuanceerd in de zin dat een leverancier toch de vrijstelling kan toepassen, ook al kan hij geen btw-nummer van zijn medecontractant voorleggen.
• Europees Hof van Justitie: btw vrijstelling kan toch worden toegepast indien:
  
  1. Het niet beschikken over een btw-nummer de enige voorwaarde zou zijn die niet vervuld is om de vrijstelling toe te passen
  2. De leverancier te goeder trouw handelde
  3. Hij alles wat redelijkerwijs van hem kan worden verlangd om een btw-identificatienummer van zijn klant te verkrijgen
  4. Aanwijzingen worden verstrekt waaruit op afdoende wijze kan blijken dat de afnemer een belastingplichtige is die bij de betrokken handeling als zodanig handelt.

Question 9

Wat besliste het Hof van Justitie over de voorwaarden an de vrijstelling?

Answer 9

• Er is wat redelijkheid nodig.
• Belastingdienst mag de vrijstelling niet weigeren omdat het bewijs niet tijdig is geleverd = ook bevestigd door het Hof van Cassatie:
  
  • Hof stelde dat de administratie het bewijs dient te aanvaarden, ook al wordt dit bewijs pas na een controle aangeleverd, in zoverre vaststaat dat de vrijstellingsvoorwaarden effectief vervuld zijn.
• Belastingdienst mag de vrijstelling evenmin weigeren wanneer een belastingplichtige te goeder trouw afdoende bewijzen aanlevert én alles heeft gedaan wat redelijkerwijze binnen zijn mogelijkheden lag, doch finaal betrokken blijkt te zijn bij belastingfraude.

Question 10

Wat zijn nog bijkomende regelingen?

Answer 10

• ICL van een nieuw vervoermiddel is vrijgesteld van btw, ongeacht de hoedanigheid van de verkrijger.
• Overbrenging door een onderneming van goederen naar andere lidstaat voor bedrijfsdoeleinden wordt gelijkgesteld met een ICL
• Voorbeeld:
  
  • Een in België gevestigde onderneming heeft een tijdelijk probleem van opslag en besluit bijkomende opslag te huren in Nederland.
  • De loutere verzending van een gedeelte van de voorraad = belaste handeling waarvoor in de lidstaat van aankomst btw is verschuldigd.
  • De verzending van goederen naar Nederland is in België vrijgesteld van btw.

Question 11

Wat is algemeen de ratio van vrijstellingen zonder behoud van recht op aftrek?

Answer 11

• Handelingen overeenkomstig art. 44 BTW zijn handelingen waarover geen btw verschuldigd is én waarbij de vrijstelling hoofde van de dienstverrichter/leverancier het verlies van recht op aftrek impliceert.
  
  • De dienstverrichter/leverancier zal dus de btw van de door hem aangekochte goederen niet in aftrek kunnen nemen.
• Dit staat op gespannen voet met neutraliteitsbeginsel = dit moet strikt worden geïnterpreteerd worden.
• Als een belastingplichtige uitsleuitend handelingen verricht die van btw zijn vrijgesteld = geen recht op aftrek.
  
  • Als hij daarnaast ook nog handelingen verricht waarvoor wel recht op aftrek van btw ontstaat = gemengde belastingplichtige.

Question 12

Hoe kunnen we de vrijstellingen van art. 44 indelen?

Answer 12

1. Vrijstellingen omwille van de hoedanigheid van de persoon die de handelingen verricht
2. Vrijstellingen wegens de hoedanigheid van diegene die de handelingen ontvangt of om redenen van sociale/culturele aard
3. Overige vrijstellingen die gepaard gaan met het verlies van het recht op aftrek

Question 13

Wat zijnd e vrijstellingen omwille van hoedanigheid persoon die handeling verricht?

Answer 13

1. Medische en paramedische beroepen:
   
   • Dit wordt traditioneel ruim geïnterpreteerd = niet volledig in overeenstemming met Europese rechtspraak.
     
     • Bv. Hof van Justitie: biologische analysen van de biologische verwantschap van individuene, kunnen niet van de vrijstelling genieten.
   • Sinds 2015: cosmetische, esthetische ingrepen = standaardtarief.
2. Vroeger ook nog notarissen, gerechtsdeurwaarders en advocaten maar afgeschaft.

Question 14

Wat zijn vrijstellingen omwille van hoedanigheid ontvanger; sociale en culturele vrijstellingen?

Answer 14

1. Inrichtingen voor gezondheidsverzorging en maatschappelijk werk
2. Kostendelende verenigingen
3. Sportinrichtingen
4. Onderwijs
5. Voordrachtgevers, artiesten, sportbeoefenaars
6. Goederen aangewend voor vrijgesteld activiteit; overdracht cliënteel van vrijgestelde activiteit; goederen waarvan aftrek bij aankoop was uitgesloten

Question 15

Voor wat geldt de inrichtingen voor gezondsheidsverzorging en maatschappelijk werk niet?

Answer 15

• Klinische studies uitgevoerd voor farmaceutische bedrijven
• Leveringen van geneesmiddelen aan personen die niet in de inrichting worden verpleegd
• Exploitatie van een parking die voor iedereen toegankelijk is
• Levering/herstelling protesten, die niet gepaard gaan met zorgen
• Opbaring in het mortuarium van een ziekenhuis van personen die buiten dat ziekenhuis zijn overleden.

Question 16

Wat is de vrijstelling voor sportinrichtingen?

Answer 16

• 3 voorwaarden:

1. De dienst moet betrekking hebben op het beoefenen van de sport zelf en verstrekt worden aan personen die actief aan sport komen doen.
   
   • Personen: Canturbury Hockey Club Arrest van het Hof van Justitie verduidelijkt dat de vrijstelling neit alleen geldt ten aanzien van natuurlijke personen, maar

Question 17

Wanneer kan de exploitatie van cafetaria genieten van de vrijstelling?

Answer 17

1. De cafetaria is slechts toegankelijk voor personen die de instelling effectief bezoeken, wat impliceert dat er geen directe toegang bestaat van buiten de instelling naar het cafetarialokaal en dat dit lokaal uitsluitend gedurende de openingsuren van de instelling toegankelijk is
2. Exploitant oefent geen andere belaste werkzaamheden uit en verschaft enkel lichte maaltijden
3. Geen concurrentieverstoring en inkomsten blijven gering in vergelijking met de vrijgestelde ontvangsten.
   
   • In de praktijk: bedrag van 5580 niet overschreden
   • Of: hoogstens 10% van de globale ontvangsten van de exploitant

Question 18

Wat is de vrijstellign voor voordrachtgevers, artiesten en sportbeoefenaars?

Answer 18

• Dit toepassingsgebied van art. 44, §2, 8° wordt traditioneel op 2 manieren beperkt:
  
  1. Enkel voor diensten die aan de organisatoren zelf worden verleend en niet voor diensten rechtstreeks aan het publiek
  2. Vroeger konden uitvoerende artiesten onder de vorm van rechtspersoon niet genieten van de vrijstelling maar administratie heeft dit ondertussen aangepast.

Question 19

Wat houdt de vrijstelling van art. 44, §2, 13° in?

Answer 19

• Dit is een bepaling ter vermijding van dubbele taxatie want de maatstaf van heffing zou een stuk niet-aftrekbare btw bevatten die de vekroper probeert te recuperen door opneming netto-verkoopprijs.
• Neutraliteitsbeginsel vraagt: geen btw op leveringen van goederen of overdracht cliënteel waar zelf nooit aftrek is uitgeoefend = technische vrijstelling
• Voorbeelden:
  
  • Dokter verkoopt meubelen waarmee zijn wachtzaal was uitgerust
  • Verzekeringsmakelaar die zijn verzekeringsportfeuille en het cliënteel overdraagt of rechten op dat cliënteel verleent.

Question 20

Wat met de vrijstelling voor onroerend goed?

Answer 20

• In principe vrijstelling tenzij nieuw gebouw: incidentele belastingplichtige.
• Verhuur OG = principiële vrijstelling maar om toch nog de btw in aftrek te nemen –> in de praktijk vaak gezocht naar rechtsfiguren die de exploitatie van het gebouw met toepassing van de btw mogelijk maken = terbeschikkingsstelling of het verlene van het recht om binnen het gebouw een beroepswerkzaamheid uit te oefenen.
• Bv. exploitatie shoppingcentrum: onderscheid tussen privatieve en gemeenschappelijke ruimten:
  
  • Verhuur van de privatieve lokalen = btw vrijgestelde onroerende verhuur
  • Terbeschikkingsstelling = onderworpen aan btw

Question 21

Wat is de vrijstelling voor contracten voor uitgave?

Answer 21

• Voorwaarden:
  
  1. “Uitgave” = werk wordt overgedragen of waarop rechten worden verleend, materieel vermenigvuldigd worden = voldoende om ter beschikking van het publiek te worden gesteld.
  2. Alleen natuurlijke personen als letterkundig of artistiek auteur
  3. Contract moet betrekking hebben op een letterkundig werk of kunstwerk.
• Welke handelingen dus niet onder de vrijstelling:
  
  1. Contract voor uitgave met een andere persoon dan auteur: bv. tussen 2 uitgeverijen
  2. Overeenkomst waarbij de auteur zich ertoe bepert toestemming te verlenen om zijn werk te vermenigvuldigen of uit te voeren en de medecontractant neemt neit de verplichting tot publicatie op zich.

Question 22

Wat zegt de rechtspraak over vrijstelling bank- en financiële diensten?

Answer 22

• Hoedanigheid van de dienstverrichter in principe irrelevant voor toepassing vrijstelling: enkel gekeken naar de aard van de verrichte diensten zodat ook diensten verricht door belastingplichtigen die niet de hoedanigheid van bank- of verzekeringsmaatschappij bezitten een vrijstelling kunnen genieten.
• Het begrip bemiddeling = moet strikt worden geïnterpreteerd.