Wat is en wat is de functie v bloed
vloeibaar BW: cellen in vloeibare matrix
* transport voedings-, afvalstoffen
* stabiel houden pH en ionen
* beperken bloedverlies (trombocyten)
* verdedigen gifstoffen en ziekteverwekkers (Leukocyten, AS)
* stabiliseren lichaamstemperatuur
Uit wat bestaat plasma?
- 7% plasma-eiwitten: Albuminen (eiwit COD), Globulinen (AS= immuunglobulines en transporteiwitten bv lipoproteïnen), Fibrinogeen
- 92% water
- 1% andere opgeloste stoffen: elektrolyten, voedingsstoffen, afvalstoffen
wat is de samenstelling van bloed?
55% plasma
45% celfragmenten = 99% erytrocyten en 1% leukocyten en trombocyten
Wat is hematocriet
volumepercentage erytrocyten in het bloed meestal 45% packed cell volume
4,5mio/mm3
hoe ziet een erytrocyt eruit? Hoe lang leeft die?
een biconcaaf schijfje (dun centraal dikke rand):
- heeft een groot opp voor diffusie
- flexibel door nauwe capillaire geperst
120 dagen
wat is hemoglobine Hb?
Hb is een eiwit in erytrocyt (95%) nemen zuurstof op in longen en nemen CO2 op in weefsel en af in longen
Eiwit met 4 subeenheden (globine) met elk een haemmolecule waar zuurstof aan verbindt (zwakke verbinding) Oxyhemoglobine of Carbon monoxide (sterke verbinding) Carbaminohemoglobine
Wat gebeurt er met hemoglobine als die herbruikt worden?
Macrofagen (in lever, milt, beenmerg) recycleren deze in:
Haem:
- biliverdine > bilirubine wordt gebonden aan albumine > verwerkt door lever, gal, darmen > faeces, urine
- Fe > gebonden aan transferrine (eiwit dat Fe transporteert) > ferritine in beenmerg, lever en milt (voorraad)
Globine aminozuren (nieuwe eiwitten)
wat is pluripotent?
ongedifferencieerde stamcellen kan nog uitrijpen to verschillende soorten (celdifferentiatie)
Hoe werkt het rijpingsstadia van een erytrocyt?
- uit rood beenmerg > hemocytoblasten
- wordt myeloide stamcellen mbv multi CSF (colony stimulating factor) en EPO
- wordt erytroblast > stoot kern af
- wordt reticulocyten
- voltooien rijping in bloed tot erytrocyten
Wat is er nodig voor Erytropoëse?
- Aminozuren
- vit B12 + intrinsic factor
- vit B6
- foliumzuur
- Fe
Wanneer wordt erytropoëtine vrijgegeven?
wanneer er minder zuurstofconcentratie is in weefsel, wordt vrijgegeven door nieren
Hoe werkt bloedgroepen?
- op celmembraam erytrocyt oppervlakte antigenen = agglutinogenen A/B/AB
- Agglutinogenen D op celmembraam = resuspositief Rh+, geen Ag D dan resusnegatief (15%)
Hoe werkt de antistoffen in bloed?
in bloedplasma aanwezige antistoffen agglutinines:
bij A = agglutinines B in plasma
bij B = agglutinines A in plasma
bij AB = geen agglutinines in plasma
bij O = agglutinines A en B n plasma
Geen antistoffen tegen resusfactor behalve eerder bloedtransfusie
Wat is agglutinatie?
samenklontering van het bloed als reactie van agglutinines in plasma die reageren op agglutinogeen in bloedtransfuse = kruisreactie leidt tot hemolyse = afbraak
Hoe werkt resuszieke baby?
Rh- mama bevalt van Rh+ baby komt in contact met bloed baby tijdens bevalling en maakt dan anti-Ag D aan.
Bij tweede zwangerschap bij Rh+ baby gaan anti-Ag D naar baby door placenta en vergiftigen baby
Hoe werkt immuunsysteem op binnendringen pathogenen?
- aspecifiek/ aangeboren: altijd aanwezig
bv NK-cellen, neutrofielen, monocyten - specifiek/ verworven: pas actief nadat lichaam aan specifiek antigeen werd blootgesteld
bv T- en B lymfocyten
Hoe verplaatsen leukocyten?
- amoeboïde bewegingen (kruipend)
- diapedese = kunnen tussen endotheelcellen van capillairen uit BV
- chemotaxis = worden aangetrokken door chemische stoffen
- fagocytose = verteren van bacterieën
Welke types leukocyten bestaan er?
Granulocyten:
- Neutrofielen
- Eosinofielen
- Basofielen
Agranulocyten:
- Monocyten
- Lymfocyten: T-cellen
B-lymfocyten, NK-cellen
Wat doet een neutrofiel, eosinefiel, basofiel?
Granulocyten:
- Neutrofielen: eerste aanwezig bij verwonding, erg actief fagocyten, korte levensduur, pus (dode neutrofielen + rommel)
- Eosinofielen: aanvallen voorwerpen exocytose giftige stoffen (veel bij allergie en parasieten)
- Basofielen: migreren naar verwondingen en geven stoffen af histamine en heparine (preventie stollingen ontstekingsreactie.
wat zijn de Agranulocyten leukocyten?
Agranulocyten:
- Monocyten:
- Lymfocyten: T-cellen
B-lymfocyten
NK-cellen
wat doet een monocyt?
Monocyten: gaan naar weefsels en worden macrofagen - fagocytose grote deeltjes
wat doen de lymfocyten?
Lymfocyten:
T-cellen (= cellulaire immuniteit, cellen kapotmaken)
B-lymfocyten (=humorale immuniteit, As op bacterie in bloed),
NK-cellen: immunologische surveillance
wat is kruistest bij bloed?
waar bloed en ontvanger wordt gemengd
controle op antigenen op erytrocyt niet enkel bloedgroep
Hoe vormen Leukocyten?
In rood beenmerg > Hemocytoblasten >
> met Myeloïd weefsel met CSF (colony stimulating factor) bv baso-, neutro-, eosinefiel en monocyt
> met Lymföide weefsel met CSF (colony stimulating factor) bv NK, B-cellen) en thymosine (in de thymus hormoon) bv T-cellen
