Wat zijn de 3 grote onderdelen van een standaardcel?
Plasmamembraam
Celkern (=nucleus)
Cytoplasma (cytosol+organellen)
Wat zijn de functies van celmembraam?
structurele stabiliteit
regulering uitwisseling (transport)
gevoeligheid voor omgeving (receptoren)
fysieke isolatie
Membraamkoolydraat functie en een voorbeeld?
- herkenningsysteem
- receptoren voor extracellulaire verbindingen
- kleef-/ smeermiddel
bv. glycoproteine, glycolipide
Membraameiwitten?
- kanaaleiwit (porie in plasmamembraam)
- transporteiwit (transporteert stoffen)
- verankeringseiwit (stevigheid)
- receptoreneiwit (signalen ontvangen extracellulair)
- herkenningseiwit (lichaamsvreemd of eigen stoffen voor immuunsysteem)
- enzymes (katalyseren reacties)
Microvili
vingerachtige uitstulpingen vergroten het opp. zodat voedingsstoffen gemakkelijker kunnen worden opgenomen bv in darmkanaal
Cilia
trilharen die vuil verwijderen met cyclische bewegingen bv luchtwegen
gefaciliteerde transport
is passief bv glucose gaat door plasmamembraam met transporteiwit van (hoge naar lage concentratie)
Actief transport
tegen de concentratiegradient in vergt energie (ATP) bv natrium-kaliumpomp
Endocytose (vesiculair transport)
extracellulair materiaal komt de cel binnen via een blaasje
Exocytose (vesiculair transport)
blaasje versmelt met plasmamembraam om inhoud af te geven aan extracellulaire ruimte bv klierproduct
Cytoskelet Microtubili
holle buisjes die belangrijkste component in cytoskelet zijn, zorgen voor stevigheid en sterkte
Centriolen
zorgen voor celdeling
vormen de spoeldraden die DNA strengen verplaatst
Lysomen
blaasjes die verteringsenzymes bevatten nodig voor endo- en exocytose voor afbraak afvalstoffen
Peroxisomen
blaasjes met enzymes breken vetzuren af
Mitochondria
energiecentrale van de cel, productie ATP
Ribosomen
productie eiwitten op basis van DNA in de kern
RER
Ruw Endoplasmatisch Recticulem: met ribosomen erop => maakt eiwit
SER
Glad Endoplasmatisch Recticulem: zonder ribosomen => maakt suikers/ vetten
Golgi-apparaat
groot aantal door membramen omgeven holtes (cisternae)
Hoe verloopt eiwitsynthese?
Van DNA > mRNA uit de celkern naar
ofwel vrije ribosomen => vrijgemaakt in cytoplasma
ofwel RER > ribosomen wordt dan gestuurd naar GA (ciskant) om verpakt te worden verlaten GA (transkant) om ofwel:
- celmembraamvernieuwing
- exocytose in extracellulaire ruimte
- verteringseiwit in blaasje (lysosoom)
wat doet celkern (nucleus)
bevat alle genetisch informatie DNA voor het functioneren
en stuurt eiwitsynthese RNA aan
Uit wat bestaat celkern (nucleus)?
- kernmembraam (uitwisseling stoffen kern en cytoplasma)
- nucleoplasma (vloeistof in kern)
- nucleolen (maken ribosomen)
- chromosomen (opgerolde DNAstrengen tijdens celdeling zichtbaar)
Wat is Chromatine?
niet opgerolde DNA strengen losjes (niet-deelbare cellen enkel)
Wat is transcriptie?
een deel van de DNA wordt gekopieerd op een mRNA en dit wordt buiten de celkern in cytoplasma gebracht naar ribosoom
