Fólat

Question 1

Fólsýra - Kóensím í efnahvörfum

Answer 1

• Nýmyndun DNA
• Efnaskipti proteina
• Frumuskipting
• Myndun rauðra blóðkorn

Question 2

í hvaða mat finnst fólsýra?

Answer 2

Baunir og grænmeti
- aðallega laufgrænt grænmeti

Question 3

Hverju er fólsýra viðkvæmt fyrir?

Answer 3

Mjög viðkvæmt fyrir hita, UV ljósi og súrefni
- C-vítamín í fæðu hindrar oxun fólats

Question 4

Hver er ráðlagður skammtur KK og KVK ?

Answer 4

KK: 300 mcg/dag
KVK: 400 mcg/dag

Question 5

Hvað veldur fólsýruskort?

Answer 5

• ónæg neysla
• ófullnægjandi frásog
• aukin þörf (meðganga)
• truflun á nýtingu fólsýru (t.d vegna skorts á B6)
• breytingar á efnaskiptum fólsýru (t.d vegna alkóhóls eða lyfja)
• aukinn útskilnaður vegna langvarandi niðurgangs

Fólsýruskortur er talinn frekar algengur

Question 6

Fólsýra - skortur
Hver eru einkenni Megaloblastic anemia (ehskonar blóðleysi?)

Answer 6

• Slappleiki, þunglyndi, pirringur, gleymska , svefntruflanir

Question 6

Fólsýra - skortur
Hver eru einkenni Megaloblastic anemia (ehskonar blóðleysi?)

Answer 6

• Slappleiki, þunglyndi, pirringur, gleymska , svefntruflanir

Question 7

Fólsýra - skortur
- Truflun á DNA myndun

Answer 7

Hefur fyrst og fremst áhrif á staði þar sem frumuskipting er hröð

Question 8

Of mikil fólsýra getur……

Answer 8

… komið í veg fyrir greiningu B12 skorts

Question 9

Hvenær er mikilvægast fyrir konur að taka fólsýru á meðgöngu?

Answer 9

Mikilvægast í upphafi meðgöngu, jafnvel áður en konan veit að hún er ófrísk.

Question 10

Hvað eiga konur á barneignaaldri að neyta mikils af fólsýru á dag?
En óléttar konur ?

Answer 10

400 míkrógr/dag
500 míkrógr/dag

Question 11

Rannsóknir á fólati og meðgöngu

Answer 11

Rannsóknir hafa sýnt fram á tengsl lítillar inntöku fólats fyrir þungun og á fyrstu 12 vikum meðgöngu og hættu á alvarlegum skaða í MTK fóstursins.
Hér á landi greinast á hverju ári um 6 tilvik alvarlegra skaða í MTK fósturs, svo sem klofinn hryggur, heilaleysi og vatnshöfuð

Question 12

plönuð þungun og fólat

Answer 12

þeim konum sem hyggja á barneignir, er ráðlagt að taka fólattöflu daglega í a.m.k 4 vikur fyrir þungun og halda því áfram a.m.k fyrstu 12 vikurnar á meðgöngu.

Question 13

ekki plönuð þungun og fólat

Answer 13

öllum konum sem geta orðið barnshafandi er ráðlagt að taka fólattöflu daglega

Question 14

Hvað er fólat?

Answer 14

• Fólat er B-vítamín (og því vatnleysið) oft nefnt fólinsýra eða fólasín.
• Fólinsýra hefur sömu virkni í líkamanum og fólat í matvælum en hið fyrrnefnda er þó talið nýtast líkamanum betur.
• Fólat er nauðsynlegt fyrir fólk á öllum aldri þar sem það gegnir fjölda mikilvægra hluta í líkamanum.
• Fólat er t.d mikilvægt fyrir efnaskipti kjarnsýra (DNA) og einstakra amínósýra og það vinnur með B12-vítamíni við að mynda heilbrigðar blóðfrumur.
• Auk þess sem fólat dregur úr líkum á skaða í MTK fósturs hafa rannsóknir sýnt að fólat getur hugsanlega dregið úr líkum á hjarta- og æðasjúkdómum með því að lækka styrk amínósýrunnar hómócýsteins í blóði.

Question 15

Hvernig fáum við fólat?

Answer 15

• Grænmeti, hnetum, baunum, sumum tegundum ávaxta og í vítamínbættu morgunkorni. (t.d spínat, brokkolí, jarðaber, kíví, appelsínur, músli, möndlur, hnetusmjör, kjúklingabaunir, nýrnabaunir ofl !!)
• fólinsýrutöflur (400 míkrógr/dag fyrir konur á barneignaraldri)

Question 16

Hvað gerist við of stóra skammta af fólati?

Answer 16

• Fólat er ekki skaðlegt en stórir skammtar af því (sem fást úr fæðubótarefnum eða vítamínbættum matvælum) geta hugsanlega dulið einkenni skort á B12-vítamíni og einnig komið í veg fyrir nýtingu sinks úr fæðu.
• ## Ekki er ráðlagt að taka inn meira en 400 míkrógr af fólati daglega, í viðbót við hollt fæði nema læknir ráðleggi annað.