Frumuskemmdir

Question 1

Frumuaðlögun skiptist í 4 flokka

Answer 1

hypertrophy
hyperplasia
atrophia
metaplasia

Question 2

lífeðlisfræðileg frumuaðlögun

Answer 2

viðbrögð við eðlilegum vaxtarhvetjandi/-letjandi áhrifum í líkamanum
-leg stækkar í þungun, vöðvar stækka í þjálfun

Question 3

sjúkleg frumuaðlögun

Answer 3

viðbrögð við álagi sem leiðir til breytinga á byggingu til að forðast skemmdir

Question 4

labilar frumur

Answer 4

skipta sér allt æviskeiðið

-beinmergsfrumur, húð, þekjufrumur, eitilfrumur

Question 5

Stabilar frumur

Answer 5

frumur skipta sér eingöngu ef koma sérstök boð um það (frumuskemmdir, aukið álag)
-kirtil-, bandvef-, æðaþelsfrumur

Question 6

Permanent frumur

Answer 6

skipta sér ekki eftir að fósturskeiði lýkur

-hjarta, rákóttar, heilafr

Question 7

rákóttar frumur geta skipt sér

Answer 7

neibb

Question 8

hypertrophy

Answer 8

• frumustækkun (frumur hafa ekki mikla fjölgunargetur)
• aukning á bygg.próteinum og frumulíffærum
• svar um aukna starfsemi eða fylgifiskur sjúkdóma

Question 9

Hyperplasia

Answer 9

• frumur geta fjölgað sér með skiptingu
• hverfur yfirleitt þegar áreitið sem viðheldur frumufjölguninni hverfur
• eðlilegt eða sjúklegt

Question 10

lífeðlisfræðileg hyperplasia skiptist í tvennt:

Answer 10

hormónatengd => brjóst, leg

compensatory => endurvöxtur lifrar, græðsla sára

Question 11

sjúkleg hyperplasia

Answer 11

oftast v/ of mikillar hvatningar frá hormónum eða vaxtarþáttum
-BPH

Question 12

Atrophia

Answer 12

frumuminnkun/-fækkun
-svar vefja við minnkuðu álagi, blóðflæði, næringu

=> minnkuð efnaskipti, minnkuð próteinmyndun

Question 13

lífeðlisfræðileg atrophia

Answer 13

rýrnun vefja á fósturskeiði
hormónatengd
aldurstengt

Question 14

Metaplasia

Answer 14

stofnfrumur í vefnum þroskast í “aðra átt”

• ofast þegar sá vefur sem kemur þolur betur áreitið
• starfsemi getur breyst
• getur gengið til baka ef áreitið hverfur

Question 15

ef það eru nýrnasteinar í þvagblöðru getur transitional þekjan breyst í

Answer 15

flöguþekju

Question 16

orsakir frumuskemmda

Answer 16

súrefnisskortur
sýkingar
efni
ónæmisviðbrögð
erfðaþættir
næringarójafnvægi
physical þættir
öldrun

Question 17

mekanismar frumuskemmda

Answer 17

ATP-skortur
hvatberaskemmdir
innflæði Ca++
uppsöfnun ROS
himnuskemmdir
DNA og próteinskemmdir

Question 18

ROS myndast við

Answer 18

ischemiu-reperfusion skemmdir
efna- og geislaskemmdir
súrefnis- og gastegundaskemmdir
dráp á örverum

Question 19

Í kjölfar DNA- og próteinskemmda

Answer 19

virkjast apoptosis

Question 20

Lysosome => autophagy

Answer 20

sjálfsbjargarviðleitni frumna við næringarskort

lysosome melta eigin frumulíffærisvo fruman haldið lífi

Question 21

hvað er pigment?

Answer 21

ómeltanlegir hlutir => residual bodies => pigment

Question 22

Hvenær koma myndbreytingar fram?

Answer 22

mun seinna en

• starfsemistruflun
• óafturkræf skemmd
• dauði

Question 23

myndbreytingar sem einkenna afturkræfan skaða:

Answer 23

frumutútnun (frumuhimnur bila, Na => H2O)

fituumbreyting

Question 24

óafturkræfar skemmdir einkennast af:

Answer 24

óafturkræfum hvatbera starfsemistruflunum

aukin truflun á starfsemi frumuhimna