procedure

Question 1

strafvordering

Answer 1

Deze vordering heeft tot doel het sanctioneren van een inbreuk op de maatschappelijke orde (overtreding van de strafwet). Het voorwerp van de strafvordering is de toepassing van een straf of van een maatregel. De strafvordering wordt in principe uitgevoerd door het OM, zij treden op als vertegenwoordiger van de samenleving.

Question 2

doel strafvordering

Answer 2

sanctioneren van een inbreuk op de maatschappelijke orde.

Question 3

burgerlijke vordering

Answer 3

Deze vordering is betrokken bij de schade die het misdrijf heeft opgeleverd. Het is mogelijk dat ene inbreuk op de strafwet geen enkele schade tot gevolg heeft. In veel gevallen veroorzaakt de verstoring van de maatschappelijke orde die ene misdrijf oplevert, echter ook schade. Het bestaan van schade geeft aan de benadeelde partij het recht om de burgerlijk vordering die uit het misdrijf komt uit te oefenen. Het doel van deze vordering is het herstel van de schade. Het voorwerp is de schadevergoeding. Het OM is in principe onbevoegd om de burgerlijk vordering uit te oefenen.

Question 4

doel burgerlijke vordering

Answer 4

herstel van de schade.

Question 5

Artikel 3bis

Answer 5

slachtoffers van msidrijven moeten zorgvuldig en correct worden bejegend. De justitieassistenten steen de bevoegde magistraten bij bij de begeleiding van burgers die betrokken zijn bij gerechtelijke procedures. Ze informeren en ondersteunen de slachtoffers en hun verwanten tijdens de gehele duur van de strafprocedure en ook tijdens de zittingen. De verplichting tot een correcte en zorgvuldige behandeling geldt voor iedereen die met slachtoffers in contact komt: niet alleen de politiediensten, maar ook de leden van het parket, griffies en administratieve diensten, de onderzoeksrechter en de zetelende magistratuur.

Question 6

benadeelde persoon vs burgerlijke partij

Answer 6

Benadeelde persoon zijn mensen die het hef in eigen handen nemen en niet verder stappen, zij hebben deze brugerlijke vordering nog niet ingesteld.. Burgerlijke partij zijn mensen die officieel de burgerlijke vordering instellen en die vraag gaan stellen aan de rechter en worde ondersteunt daarin. In bijde gevallen is het aan de kant van de slachtoffer.

Question 7

Het slachtofferfonds voor slachtoffers van opzettelijke gewelddaden en occasionele redders.

Answer 7

• Gespijsd vanuit de begroting + bijdrage van 25 euro van elke beklaagde die een criminele of correctionele straf krijgt
• Maximum toekenning van 125 000 euro

Question 8

de rechtspleging in de onderzoeksfase

politie

Answer 8

Is bevoegd voor het opstellen van een proces verbaal:

• Aangifte (door derden)/klact (het slachtoffer)
• Ambtshalve vaststelling: ontdekken van de feiten op het moment zelf

In principe moet elk PV naar de Procureur des Konings worden doorverwezen. In realiteit politiesepot = akkoord tussen politie en parket waarbij niet elk PV wordt doorgestuurd (parket krijgt jaarlijk een lijst met de kleine overtredingen die niet werden doorgestuurd)

Question 9

types onderzoek

Answer 9

Opsporingsonderzoek

Afsluiting van het opsoringsonderzoek

Gerechtelijk onderzoek

Aflsuiting van het gerechtelijk onderzoek

Question 10

Opsporingsonderzoek

Answer 10

= geheel van handelingen om misdrijven, hun daders en de bewijzen ervan op te sporen en de gegevens te verzamelen die nodig zijn voor de strafvordering Hier gaat het niet enkel om bewijsmateriaal dat het bestaan van de feiten betreft maar Bv ook om gegevens die betrekking hebben op de persoon van de verdachte en of de maatschappelijke context. We starten altijd in het opsporingsonderzoek en soms een gerechterlijk onderzoek.

Question 11

Tijdens het opsporingsonderzoek zijn dwangmaatregelen of schandingen van individuele rechten of vrijheden in beginsel onmogelijk.

Answer 11

• Indien dwangmaatregelen noodzakelijk of gewenst zijn moet het OM een gerechterlijk onderzoek vorderen. Onderzoeksrechter kan de dwangmaatregelen opleggen.
• Vb: bij heterdaadprocedure of via de mini-instructie

Question 12

Verantwoordelijkheid en rol van het OM: Het opsporingsonderzoek verloopt onder de leiding en het gezag van de bevoegde PdK (procureur).

Answer 12

• Staande magistratuur
• Het OM of het parket is de instantie die een straf vordert in het belang van de maatschappij. Het OM waakt over de toepassing van het strafrecht.
  o Parketmagistraten moeten rechtstaan als ze een straf vorderen in de rechtbank, daarom behoren ze tot de staande magistratuur.

Question 13

bij het opsporingsonderzoek dien De Procureur de Konings

Answer 13

• Misdrijven op te sporen
• Daders te vervolgen
• Straf te vorderen

Question 14

De PdK ontvangt klachten en aangiften en doet verhoren.

Answer 14

• Het OM vertegenwoordigt de maatschappij en is onpartijdig. Zij handelt in het belang van de sameneving en dus van de waarheidsvinding
• Het OM onderzoekt het dossie à charge (tegen de verdachteà en à decherge (voor de gedachte)

Het wetboek van strafvordering voorziet dat de PdK waakt over de wettigheid van de bewijsmiddelen en de loyaliteit waarmee ze worden verzameld.

Question 15

Onder het toezicht van de PdK kunnen bijzondere opsporingsmethoden (BOM) en ‘andere opspronignsmethodes’ ingezet worden door de uitoverende politiediensten:

Answer 15

• Bijzondere opsporingsmethoden
  o Observaties (het voortdurend waarnemen van mensen en hun gedrag)
  o Infiltraties (een politieambtenaar die een fictieve identiteit contact heeft met personen die strafbare feiten stellen)
  o Informantenwerking (het regelmatig contact hebben met een informant die banden heeft met personen die strafbare feiten plegen)
• Andere opsporingsmethoden
  o Onderscheppen van post
  o Direct afluisteren (geen telefoontaps)
  o Inwinnen van gegevens bij de bank

Question 16

Het opsporingsonderzoek is geheim. Je krijgt er pas inzicht op als het onderzoek afgerond is en als je betrokken was. Het einde van het opsporingsonderzoek:

Answer 16

• De zaak seponeren
• Een minnelijke schikking voorstellen
• Het pad van de bemiddelign volgen
• De verdachte vervolgen

Question 17

Afsluiting van het opsporingsonderzoek

Seponering: zonder gevolg klasseren

Answer 17

• Technisch sepot (te weinig of geen bewijs om het feit als een misdrijf te omschrijven)
• Oppurtuniteitssepot (OM beslist bewust om een feit niet te vervolgen)
• Motivatie
• Zaak kan heropend worden bij nieuwe bewijzen

Question 18

Afsluiting van het opsporingsonderzoek

Minnelijke schikking

Answer 18

strafvordering vervalt tegen het betalen van een geldsom

Question 19

Afsluiting van het opsporingsonderzoek

Strafbemiddeling

Answer 19

procureur bemiddelt over schadevergoeding  noodzakelijk bij bemiddeling:

• De dader heeft bekend
• Er is een slachtoffer met een schadeclaim
• Zowel dader als slachtoffer nemen vrijwillig deel aan de bemiddeling
• De beslissing van de procureur

Question 20

Afsluiting van het opsporingsonderzoek

Strafrechtelijk vervolgen:

Answer 20

• Rechtsreekse dagvaarding: de beklaagde wordt gedagvaard voor de bevoegde rechtbank (als ze genoeg bewijs hebben en er moet geen verdere info gevraagd of onderzocht worden maar kunnen direct naar de uitspraak gaan)
• Gerechtelijk onderzoek vorderen (indien er meer onderzoek nodig is en dan gaat de onderzoeksrechter dit doen in het gerechterlijk onderzoek, zie volgt)

Question 21

Gerechtelijk onderzoek

Answer 21

Is het geheel van de handelingen die ertoe strekken de daders van misdrijven op te sporen, de bewijzen te verzamelen en de maatregelen te nemen die de rechtscolleges in staat moeten stellen met kennis van zaken uitspraak te doen. Er wordt hier niet meer gedaan naar opsporing van misdrijven.

Question 22

Gerechtelijk onderzoek kan gebeuren op vraag van

Answer 22

• Slachtoffer (burgerlijke partijstelling): Slachtoffer kan dit doen als ze zich burgerlijke partij gaan stellen en genoeg bewijs hebben. Ze doen dit als ze zich niet gehoord voelen door bijvoorbeeld de politie of als ze in een situatie zitten waar er niets aan gebeurt bijvoorbeeld ze worden blijven lastiggevallen door ex man/vrouw.
• De Procureur de Konings (ingewikkeld karakter/gerichte onderzoeksdaden)

Question 23

Gerechtelijk onderzoek Onder leiding en het gezag van de onderzoeksrechter

Answer 23

• De OR (onderzoeksrechter) heeft als taak (het leiden van de zoektocht naar de waarheid’ à charge en à decharge. Hij heeft het recht en de plicht om alle onderzoek verrichtingen uit te voeren, die kunnen bijdragen tot het ontdekken van de ware toedracht van de onderzochte feiten. Hij moet hiervoor alle gegevens verzamelen, die het onderzoek kunnen vooruithelpen; zowel deze die bezwarend zijn voor de verdachte, als degene die hem kunnen ontlasten. De onderzoeksrechter draagt dus de verantwoordelijkheid voor het gerechtelijk onderzoek, dat zowel à charge als à décharge wordt gevoerd.
• De OR oordeelt of het noodzakelijk is om dwang te gebruiken of inbreuk te maken op individuele vrijheden of rechten. De onderzoeksrechter oordeelt in het kader van zijn opdracht om de waarheid te achterhalen of het noodzakelijk is dwang te gebruiken of inbreuk te maken op individuele rechten en vrijheden. Zo nodig kan hij dus zonder toestemming van de betrokken persoon maatregelen nemen die een inbreuk op de persoonlijke rechten en vrijheden uitmaken.

Question 24

Gerechtelijk onderzoek Maatregelen onderzoeksrechter

Answer 24

• Huiszoekingsbevel
• Aanstellen van deskundigen
• Opdracht tot onderzoek van het lichaam
• DNA onderzoek
• Aanhoudingsbevel
• Etc. (belangrijkste staan heirboven maar zijn nog zoveel meer)

Question 25

Een verdachte kan maximaal 48 uur worden vast gehouden (arrestatie), daarna is er een aanhoudingsbevel nodig. Uitzondering:

Answer 25

- Wanneer het gaat om een misdrijf waar min 1 jaar gevangenisstraf op staat - Wanneer het nodig blijkt voor de openbare veiligheid - Er kans is op recidive - Er sprake is van vluchtgevar - Risico op collusie bestaat = het praten met derden of het laten verdwijnen van bewijsmateriaal

Question 26

Aflsuiting van het gerechtelijk onderzoek

Answer 26

zie afbeelding p 67 De wetgever van 1808 oordeelde dat tussen het gerechtelijk onderzoek en de fase voor het vonnisgerecht een stevige barrière moest bestaan. Een onafhankelijke en onpartijdige rechtsinstantie (in regel eigenlijk een alleenzetelende rechter) moest na afloop van het gerechtelijk onderzoek nagaan of het onderzoek voldoende aanwijzingen van schuld had opgeleverd en of een procedure voor het vonnisgerecht verantwoord was. De wetgever vond een verwijzing naar en vonnisgerecht reeds een eerste sanctie voor een verdachte. In dit opzicht was een rechterlijke beoordeling in dit stadium vereist, als fundamentele waarborg voor de goede werking van het strafrechtelijk apparaat. De raadkamer fungeert in die zin als een filter tussen gerechtelijk onderzoek en vonnisgerecht. De raadkamer oordeelt enkel over het onderzoek en niet over de vervolging.

Question 27

rechtspleging in de fase van het vonnisrecht gerechtelijke organisatie

Answer 27

Bij verstek veroordeeld worden: toch een uitspraak ook al is de beklaagde niet aanwezig en heeft deze zich dus niet kunnen verdedigen. Verzet is mogelijk.

Question 28

rechtspleging in de fase van het vonnisrecht denaturatie van een misdrijf

Answer 28

- De aard van een misdrijf wordt voorlopig bepaald door de aard van de maximumstraf die op dat misdrijf is gesteld door de wetgever. Voorlopig, want wanneer de strafprocedure loopt kan deze ‘aard’ nog veranderen en is ze pas definitief wanneer de rechterlijke uitspraak definitief is (kracht van gewijsde heeft gekregen). - Omwille van verzachtende omstandigheden of strafverminderende verschoningsgronden. o Correctionalisering: van misdaad → wanbedrijf Contraventionalisatie: van wanbedrijf → overtreding Zo kan bijvoorbeeld een wanbedrijf uiteindelijk bestraft worden met een politiestraf. Deze lagere bestraffing is mogelijk omdat de rechter bv. verzachtende omstandigheden aanneemt.

Question 29

hof van assisen in ere hersteld

Answer 29

2015: (onder minister Koens Geens werd beslist) Alle misdaden, met uitzondering van politieke- en persmisdrijven werden voor de correctionele rechtbank behandeld. - Het was de bedoeling dat de rol van het assisenhof daardoor zo goed als uitgedoofd werd. Dure, zware en tijdrovende assisenprocessen werden vervangen door correctionele zaken. De misdaden waarvan sprake werden dus gecorrectionaliseerd. Omdat correctionele rechtbanken hierdoor meer ernstige zaken dienden te beoordelen, zoals levensdelicten, moord en doodslag, voorzag de wet ook in een verhoging van de bovengrens van de straffen die de correctionele rechtbank kon uitspreken tot een opsluiting van maximum 40 jaar. - Echter: het grondwettelijk Hof beoordeelde de voormelde wet als ongrondwettelijk, waardoor de werking van het Hof van Assisen opnieuw in ere werd hersteld.

Question 30

blik op de toekomst

Answer 30

Nieuw Wetboek van Strafprocesrecht? * Afwezigheid grote hervorming strafprocesrecht * Initiële idee van complementaire hervorming verlaten, MAAR Federaal Regeerakkoord 2025-2029, KAMER, 2024-2025, 4 februari 2025, nr. 56-0020/001, 165: “In samenspraak met de onderzoeksrechters en het openbaar ministerie die zelf al gezamenlijke voorstellen formuleerden, wordt het strafprocesrecht hervormd op voorstel van de regering. Deze hervorming moet de strafprocedure moderniseren, efficiënter maken, versnellen.” Volgt het nieuwe strafwetboek deze opdeling?  Neen!  Één van de belangrijkste voorwaarden voor een nieuw strafwetboek was: o “een meer heldere en eenvoudige structuur” Strafbaarstellingen in acht strafniveaus “De coherentie van het strafrecht staat of valt met een duidelijke opdeling en verantwoording van de strafbepalingen. Daarom wordt komaf gemaakt met de wildgroei aan afzonderlijke strafmaten per inbreuk. In Boek I van het nieuwe Strafwetboek worden alle strafbepalingen ingedeeld in acht strafniveaus. Binnen niveau 1 komen de lichtste straffen voor en bij niveau 8 gaat het om de zwaarste straffen. Een hoger strafniveau betekent telkens een verhoging van de minimale en maximale straffen. In boek II van het nieuwe Strafwetboek wordt beschreven tot welk strafniveau verschillende misdrijven behoren. De achterhaalde opdeling van overtredingen, wanbedrijven en misdaden wordt daarbij afgeschaft.” Afschaffing correctionalisering Met de kunstmatige opdeling tussen overtredingen, wanbedrijven en misdaden wordt komaf gemaakt. Deze opdeling heeft in principe geen nut meer en zorgt voor verwarring. In het nieuwe Strafwetboek (inwerkingtreding ngz. 2026) zal enkel nog sprake zijn van misdrijven. Misdaden, wanbedrijven en overtredingen  misdrijven, strafbaar met straffen niveau 1-8 - Wet van 4 oktober 1867 wordt afgeschaft. Het principe van de quasi automatische correctionalisering van misdaden wordt hiermee afgeschaft. - Om te bepalen welke zaken door het hof van assisen behandeld moeten worden, zal worden gewerkt met een positieve lijst. Het gaat om alle misdrijven binnen niveau 8 (zoals moord) en verschillende misdrijven uit niveau 7 waarbij het criterium de dood van het slachtoffer is. Bevoegdheid hoven en rechtbanken - Hof van Assisen: limitatieve lijst misdrijven (art. 216novies Sv.) (+ politieke misdrijven en drukpersmisdrijven niet ingegeven door racisme of xenofobie + samenhang): is gesteld o 1° misdrijven waarop een straf van niveau 8 is gesteld o 2° de doodslag (art. 96-100 NSw.) o 3° foltering met dood tot gevolg (art. 118 NSw.) o 4° aantasting van seksuele integriteit en verkrachting met dood tot gevolg (art. 139 NSw.) o 5° gijzeling met dood tot gevolg (art. 228 NSw.) - Politierechtbank: lijst misdrijven uit art. 138 Sv. - Correctionele rechtbank: misdrijven niet behorend tot bevoegdheid Hof van Assisen, Politierechtbank of ander bevoegd rechtscollege (art. 179 Sv.)

Question 31

strafuitspraak Een strafproces verloopt als volgt:

Answer 31

- De strafrechter ondervraagt de beklaagde en hoort de eventuele getuigen en deskundigen. - De burgerlijke partij legt haar schadeclaim voor. - Het parket vordert een straf of maatregel. - De verdediging van de beklaagde houdt haar pleidooi. - De voorzitter van de rechtbank spreekt na de sluiting van de debatten het vonnis uit of houdt de zaak in beraad. De uitspraak volgt dan op een latere zitting. Bij een assisenproces spreekt een volksjury zich uit over de schuld of de onschuld van een beschuldigde.

Question 32

fundamentele waarborgen

Answer 32

Recht op een eerlijk proces (art. 6 EVRM) - Informatieplicht in een taal die de verdachte verstaat - Aanwezigheid ter zitting van de beklaagde - Wapengelijkheid tussen beklaagde en burgerlijke partij - Vrijheid van verdediging - Zwijgrecht - Vermoeden van onschuld - Motivering van het vonnis Onafhankelijke en onpartijdige rechter (art. 6 EVRM en 14 IVBPR) Openbaarheid van de terechtzitting (art. 6 EVRM en Wetboek van Sv.) - Uitzonderingen: indien gevaar voor de orde of de goede zeden, wanneer de belangen van minderjarigen in het gedrang komen of de bescherming van het privéleven van partijen bij het proces dit eisen. Mondelinge karakter van de rechtspleging (Wetboek van Sv.) Tegenspraak (art. 6 EVRM) Redelijke termijn (art. 6 EVRM)