week 6 Flashcards

(59 cards)

1
Q

Wat is ethiek in de context van onderzoek?

A

Ethiek in onderzoek betreft de morele principes en richtlijnen die onderzoekers moeten volgen om de rechten en het welzijn van de deelnemers te waarborgen.

How well did you know this?
1
Not at all
2
3
4
5
Perfectly
2
Q

Wat zijn de drie belangrijkste benaderingen van ethiek in onderzoek?

A

Deontologisch: Nadruk op plichten en regels.
Utilitaristisch: Nadruk op de uitkomsten van acties, gericht op het grootste goed voor het grootste aantal mensen.
Sceptisch: Vraagt zich af of er wel objectieve ethische richtlijnen zijn.

How well did you know this?
1
Not at all
2
3
4
5
Perfectly
3
Q

Wat houdt deontologische ethiek in?

A

Het gaat om het volgen van ethische regels en verplichtingen, ongeacht de gevolgen van die handelingen.

How well did you know this?
1
Not at all
2
3
4
5
Perfectly
4
Q

Wat houdt utilitaristische ethiek in?

A

Het doel is om de uitkomsten van handelingen te maximaliseren, zodat het grootste goed voor het grootste aantal mensen wordt bereikt.

How well did you know this?
1
Not at all
2
3
4
5
Perfectly
5
Q

Wat houdt sceptische ethiek in?

A

Sceptische ethiek vraagt zich af of er wel objectieve ethische normen bestaan en benadrukt kritisch denken over bestaande richtlijnen.

How well did you know this?
1
Not at all
2
3
4
5
Perfectly
6
Q

Wat doet de ethiekcommissie bij onderzoeksprojecten?

A

De ethiekcommissie beoordeelt de ethische aspecten van een onderzoeksvoorstel en zorgt ervoor dat de rechten en veiligheid van de deelnemers worden gerespecteerd.

How well did you know this?
1
Not at all
2
3
4
5
Perfectly
7
Q

Wat is informed consent in onderzoek?

A

Informed consent betekent dat deelnemers goed geïnformeerd zijn over het doel, de procedures en de mogelijke risico’s van het onderzoek, en dat ze vrijwillig toestemming geven voor deelname.

How well did you know this?
1
Not at all
2
3
4
5
Perfectly
8
Q

Waarom is informed consent belangrijk in ethisch onderzoek?

A

Het waarborgt dat deelnemers bewust en vrijwillig besluiten om deel te nemen aan het onderzoek, zonder enige dwang of misleiding.

How well did you know this?
1
Not at all
2
3
4
5
Perfectly
9
Q

Wat zijn de principes van ethisch verantwoord onderzoek?

A

Geen schade aan deelnemers.
Informed consent (deelnemers moeten goed geïnformeerd zijn).
Vertrouwelijkheid van gegevens.
Wetenschappelijke integriteit (eerlijkheid in rapportage en dataverzameling).

How well did you know this?
1
Not at all
2
3
4
5
Perfectly
10
Q

Wat betekent wetenschappelijke integriteit?

A

Wetenschappelijke integriteit betekent eerlijk en transparant zijn in je onderzoeksproces, met respect voor de wetenschappelijke methoden en het rapporteren van gegevens zonder vervalsing of manipulatie.

How well did you know this?
1
Not at all
2
3
4
5
Perfectly
11
Q

Wat zijn de risico’s van onderzoek zonder ethiekcommissies?

A

Zonder ethiekcommissies kunnen onderzoekers de veiligheid, privacy en het welzijn van deelnemers in gevaar brengen, wat kan leiden tot schadelijke gevolgen voor deelnemers en een verlies van vertrouwen in het onderzoeksproces.

How well did you know this?
1
Not at all
2
3
4
5
Perfectly
12
Q

Hoe garandeert een ethiekcommissie de vertrouwelijkheid van deelnemers?

A

De ethiekcommissie zorgt ervoor dat onderzoeksgegevens vertrouwelijk worden behandeld en alleen met toestemming van de deelnemers gedeeld mogen worden.

How well did you know this?
1
Not at all
2
3
4
5
Perfectly
13
Q

Wat is actieve toestemming in onderzoek met kwetsbare groepen?

A

Actieve toestemming betekent dat de deelnemer of diens wettelijke vertegenwoordiger expliciet instemt met deelname aan het onderzoek, vooral belangrijk bij kwetsbare groepen zoals kinderen.

How well did you know this?
1
Not at all
2
3
4
5
Perfectly
14
Q

Waarom is ethisch onderzoek bij kwetsbare groepen belangrijk?

A

Kwetsbare groepen, zoals kinderen, ouderen of mensen met een beperking, kunnen gemakkelijker worden beïnvloed of gemanipuleerd, dus ethische richtlijnen zijn cruciaal om hun belangen te beschermen.

How well did you know this?
1
Not at all
2
3
4
5
Perfectly
15
Q

Wat is het risico van onderzoek naar gevoelige onderwerpen zonder ethische overwegingen?

A

Onderzoek naar gevoelige onderwerpen kan emotionele schade veroorzaken aan deelnemers, daarom moeten onderzoekers extra voorzichtig zijn en de nodige ethische richtlijnen volgen om schade te voorkomen.

How well did you know this?
1
Not at all
2
3
4
5
Perfectly
16
Q

Wat zijn de kenmerken van ethisch verantwoord onderzoek?

A

Ethisch verantwoord onderzoek is transparant, eerlijk, respecteert de rechten van deelnemers, en voorkomt schade door zorgvuldige planning en uitvoering.

How well did you know this?
1
Not at all
2
3
4
5
Perfectly
17
Q

Wat is de betekenis van integriteit in ethisch onderzoek?

A

Integriteit in onderzoek betekent dat je als onderzoeker eerlijk en nauwkeurig bent in je dataverzameling, analyse en rapportage, zonder enige vorm van fraude of manipulatie.

How well did you know this?
1
Not at all
2
3
4
5
Perfectly
18
Q

Wat is een ethisch dilemma in onderzoek?

A

Een ethisch dilemma ontstaat wanneer twee of meer ethische principes met elkaar in conflict komen, zoals het afwegen van risico’s voor deelnemers tegen de wetenschappelijke voordelen van het onderzoek.

How well did you know this?
1
Not at all
2
3
4
5
Perfectly
19
Q

Wat zijn de gevolgen van ethische schendingen in onderzoek?

A

Ethische schendingen kunnen leiden tot schade voor deelnemers, verlies van vertrouwen in onderzoek, juridische gevolgen en het ongeldig maken van onderzoeksresultaten.

How well did you know this?
1
Not at all
2
3
4
5
Perfectly
20
Q

Wat is de rol van ethische richtlijnen in psychologisch onderzoek?

A

Ethische richtlijnen helpen onderzoekers om verantwoordelijk te handelen, de veiligheid van deelnemers te waarborgen en de wetenschappelijke integriteit te behouden.

How well did you know this?
1
Not at all
2
3
4
5
Perfectly
21
Q

Wat is de Chi-kwadraattoets?

A

De Chi-kwadraattoets is een statistische toets die wordt gebruikt om te testen of er een significant verband bestaat tussen twee categorische variabelen.

How well did you know this?
1
Not at all
2
3
4
5
Perfectly
22
Q

Wat zijn categorische variabelen?

A

Categorische variabelen zijn variabelen die verschillende categorieën of groepen vertegenwoordigen, zoals geslacht (man/vrouw) of opleidingsniveau (laag/middel/hoog).

How well did you know this?
1
Not at all
2
3
4
5
Perfectly
23
Q

Wat is het doel van de Chi-kwadraattoets?

A

Het doel van de Chi-kwadraattoets is om te bepalen of er een statistisch significant verband bestaat tussen twee categorische variabelen.

How well did you know this?
1
Not at all
2
3
4
5
Perfectly
24
Q

Wat zijn geobserveerde frequenties in een Chi-kwadraattoets?

A

Geobserveerde frequenties zijn de werkelijke aantallen die in de steekproef zijn waargenomen en in de kruistabel worden geregistreerd.

25
Wat zijn verwachte frequenties in een Chi-kwadraattoets?
Verwachte frequenties zijn de aantallen die we zouden verwachten als er geen verband bestaat tussen de variabelen.
26
Hoe bereken je de Chi-kwadraatwaarde?
De Chi-kwadraatwaarde wordt berekend met de formule: χ² = Σ [(O - E)² / E] Waarbij O = geobserveerde frequentie en E = verwachte frequentie.
27
Wat betekent de p-waarde in een Chi-kwadraattoets?
De p-waarde is de waarschijnlijkheid van het verkrijgen van de geobserveerde gegevens als de nulhypothese waar is. ## Footnote Als p < α, verwerp dan de nulhypothese (er is een verband). Als p > α, faal je de nulhypothese (er is geen verband).
28
Wat is een tweezijdige toets in de Chi-kwadraattoets?
Een tweezijdige toets betekent dat we zowel een positieve als negatieve afwijking van de nulhypothese testen. We onderzoeken of er een verband is, ongeacht de richting.
29
Hoe interpreteer je de p-waarde bij een Chi-kwadraattoets?
p < α: Er is een significant verband, dus je verwerpt de nulhypothese. p ≥ α: Er is geen significant verband, dus je accepteert de nulhypothese.
30
Wat is een null-hypothese (H0) in de Chi-kwadraattoets?
De nulhypothese stelt dat er geen verband is tussen de onderzochte variabelen.
31
Wat is een alternatieve hypothese (Ha) in de Chi-kwadraattoets?
De alternatieve hypothese stelt dat er wel een verband is tussen de onderzochte variabelen.
32
Wat is het significantieniveau (α)?
Het significantieniveau α is de drempel waarboven we besluiten om de nulhypothese te verwerpen. Vaak wordt α = 0,05 gebruikt.
33
Hoe bereken je verwachte frequenties in een Chi-kwadraattabel?
Verwachte frequentie = (rijtotaal × kolomtotaal) / totaal aantal waarnemingen.
34
Wat is een 2x2 Kruistabel?
Een 2x2 kruistabel is een tabel met twee rijen en twee kolommen die de relatie tussen twee categorische variabelen onderzoekt.
35
Wat betekent df (degrees of freedom) in de Chi-kwadraattoets?
Degrees of freedom (df) geven het aantal onafhankelijke gegevenspunten aan die variëren zonder de resultaten te beïnvloeden. df = (r - 1) × (c - 1), waarbij r het aantal rijen en c het aantal kolommen is.
36
Wat is het verschil tussen geobserveerde en verwachte frequenties?
Geobserveerde frequenties zijn de werkelijke waarnemingen in de steekproef, terwijl verwachte frequenties zijn de aantallen die zouden optreden als er geen verband tussen de variabelen is.
37
Wat is Simpson’s Paradox?
Simpson’s Paradox is een situatie waarin een trend die in verschillende groepen wordt waargenomen omkeert wanneer de groepen samengevoegd worden door een derde variabele.
38
Wat is een post-hoc toets in een Chi-kwadraattoets?
Post-hoc toetsen worden gebruikt om te bepalen welke specifieke cellen in de kruistabel significant bijdragen aan het resultaat van de Chi-kwadraattoets.
39
Wat zijn gestandaardiseerde residuen?
Gestandaardiseerde residuen geven aan hoeveel de geobserveerde frequentie in een bepaalde cel afwijkt van de verwachte frequentie, gemeten in standaarddeviaties.
40
Wat is een residu in de context van de Chi-kwadraattoets?
Een residu is het verschil tussen de geobserveerde en verwachte frequentie voor een bepaalde cel in de kruistabel.
41
De ethische principes van Leary
Leary formuleerde algemene richtlijnen om ervoor te zorgen dat onderzoek met proefpersonen respectvol, eerlijk en menswaardig verloopt. Zijn principes richten zich vooral op de relatie tussen onderzoeker en proefpersoon. De 6 principes van Leary: Informed consent – De proefpersoon moet vrijwillig deelnemen en volledig geïnformeerd zijn over het doel en de werkwijze van het onderzoek. Rekening houden met privacy – De onderzoeker moet de persoonlijke levenssfeer van de proefpersoon respecteren. Geen dwang – Niemand mag onder druk gezet worden om mee te doen aan een onderzoek. Geen fysieke of mentale stress – Het onderzoek mag geen schade of stress veroorzaken bij deelnemers. Geen bedrog – De proefpersonen mogen niet misleid worden over het doel of de aard van het onderzoek. Vertrouwelijkheid – De gegevens van proefpersonen moeten vertrouwelijk worden behandeld en niet openbaar gemaakt. Leary’s benadering is vooral mensgericht en benadrukt ethische verantwoordelijkheid tegenover deelnemers.
42
Belangrijke APA-regels (samenvatting):
Respect voor rechten en waardigheid van personen – inclusief vrijwillige deelname en geïnformeerde toestemming. Integriteit en eerlijkheid – psychologen moeten eerlijk zijn over het doel van hun werk. Geen schade toebrengen (nonmaleficence) – onderzoekers moeten deelnemers beschermen tegen fysieke of psychologische schade. Vrijwillige deelname – deelnemers mogen op elk moment stoppen zonder negatieve gevolgen. Verantwoordelijkheid – psychologen dragen de verantwoordelijkheid voor hun professioneel handelen. Geen misleiding tenzij noodzakelijk – en altijd gevolgd door debriefing (uitleg achteraf). Bescherming van vertrouwelijkheid – alle gegevens moeten veilig en privé worden behandeld. Verantwoorde omgang met gegevens en rapportage – resultaten moeten eerlijk worden gepresenteerd en opgeslagen.
43
verschil apa en leary
Leary focust op morele en menselijke waarden in de omgang met proefpersonen. APA biedt een formele, gedetailleerde en juridische gedragscode voor professionele onderzoekers.
44
Leary → niet (duidelijk) in APA-samenvatting
Deze principes van Leary komen niet of niet expliciet voor in de samenvatting van de APA-regels (zoals op jouw afbeelding): Privacy Leary noemt dit expliciet als apart principe. In de samenvatting van de APA-regels wordt privacy niet letterlijk genoemd (alleen in de volledige officiële code). Vertrouwelijkheid Leary benadrukt dit als één van zijn zes kernprincipes. In de korte samenvatting van de APA-regels komt dit niet terug (wel in de volledige versie). ➡️ Dus: Privacy en vertrouwelijkheid staan bij Leary, maar niet duidelijk in de samenvatting van de APA-regels.
45
APA → niet bij Leary
De APA bevat een paar regels of principes die niet expliciet bij Leary staan: Verantwoordelijkheid van de onderzoeker APA legt nadruk op professionele verantwoordelijkheid (de onderzoeker moet zijn daden kunnen verantwoorden). Leary spreekt meer over morele houding, niet over formele verantwoordelijkheid. Integriteit en eerlijkheid in het rapporteren van resultaten APA zegt dat onderzoekers geen resultaten mogen vervalsen of verzwijgen. Leary bespreekt dat niet concreet. Toegestane misleiding met debriefing APA laat onder voorwaarden misleiding toe (als het wetenschappelijk nodig is en deelnemers later geïnformeerd worden). Leary verbiedt elke vorm van bedrog.
46
Welke drie benaderingen van ethiek noemt Leary?
1) Deontologische benadering – nadruk op universele regels; 2) Ethische scepsis – nadruk op individuele gewetensbeslissing; 3) Utilitaristische benadering – nadruk op gevolgen en afweging van voor- en nadelen.
47
Welke benadering ligt ten grondslag aan de APA-ethische regels?
Deontologische benadering
48
Wat zijn de zes ethische principes van Leary voor verantwoord onderzoek?
1) Informed consent 2) Privacy respecteren 3) Geen dwang tot deelname 4) Geen fysieke of mentale stress 5) Geen bedrog 6) Vertrouwelijkheid
49
Welke APA-regels ondersteunen het principe van “informed consent”?
APA 1, 2, 4, 5, 7 – vooraf informeren, vragen beantwoorden, vrijwillige deelname, relevante informatie delen en handtekening voor toestemming.
50
Welke APA-regels hebben betrekking op het voorkomen van misleiding?
APA 6: geen misleiding; APA 8: als misleiding nodig is, uitleg zo snel mogelijk geven.
51
Noem een voorbeeld van een conflict tussen APA-regels.
- Regel 6 (niet misleiden) vs. Regel 8 (misleiding toegestaan mits uitleg achteraf) Regel 1 (onderzoek vooraf verduidelijken) vs. Regel 9 (informatie achteraf zo snel mogelijk delen).
52
Waarom bevat de ethische code conflicterende regels?
Omdat sommige onderzoeksopzetten niet volledig voldoen aan alle regels. Conflicterende regels geven ruimte voor afwegingen; ethische commissies beslissen uiteindelijk of onderzoek verantwoord is.
53
Beschrijf kort Milgram’s gehoorzaamheidsexperiment.
Proefpersonen (S) moesten een confederate (leerling) elektrische schokken toedienen bij foutieve antwoorden. Schokken liepen op tot “Danger: Severe Shock”. Experimenter (E) gebruikte “prods” om S te laten doorgaan, ondanks zichtbaar stress bij S.
54
Welke methoden gebruikte Milgram om proefpersonen te werven en te instrueren?
- Via krantadvertenties en direct mail. Proefpersonen dachten dat het ging om een geheugen- en leerexperiment aan Yale. Shock-generator met 30 niveaus; prods van experimenter om gehoorzaamheid af te dwingen.
55
Op welke punten voldeed Milgram’s experiment aan de APA-regels?
- Proefpersonen werden achteraf opgevangen en gerustgesteld (APA 3). Misleiding werd na afloop uitgelegd (APA 8).
56
Op welke punten voldeed Milgram’s experiment niet aan de APA-regels?
- Vrijwillige deelname beperkt door sociale druk van prods (APA 4). Proefpersonen werden misleid over aard en risico’s van schokken (APA 5 en 6). Onvoldoende vooraf informatie over negatieve gevolgen (APA 5). Niet volledig duidelijk of APA 2, 7, 9 werden nageleefd.
57
Zou Milgram’s experiment tegenwoordig ethisch verantwoord zijn? Waarom (niet)?
Nee. Proefpersonen konden mentale schade oplopen, werden misleid, en hadden geen volledige controle over deelname. Volgens huidige richtlijnen is dit te grote schade.
58
Hoe kan een gehoorzaamheidsexperiment wel ethisch verantwoord worden uitgevoerd?
- Gebruik simulaties of rollenspellen zonder echte dreiging. Minimaliseer stress en gevaar. Resultaten zijn mogelijk minder generaliseerbaar, maar proefpersonen blijven beschermd.
59
Welke APA-regels richten zich expliciet op vrijwillige deelname en terugtrekking?
Regel 4 – proefpersonen mogen op elk gewenst moment stoppen met deelname zonder consequenties.