1
Q
vormen van preventie
A
- primaire preventie
- voorkomen ziekte of gezondheidsproblemen
- bij gezonde mensen - secundaire preventie
- vroege opsporting van ziekte of afwijkingen
- bij zieken, verhoogd risico & genetische aanleg - tertiaire preventie = voorkomen van complicaties & ziekteverergering
- doorheen levensspan
- jeugd
- volwassenen
- ouderen
2
Q
fysieke fitheid
A
- algemene fitheid
- mate van aanwezigheid basiseigenschappen
- ADL optimaal funcitoneren zonder optreden van buitensportige vermoeidheid - basiseigenschappen
- kracht & snelheid
- lenigheid
- uithouding
- coördinatie & evenwicht
- lichaamsbouw & samenstelling
3
Q
andere vormen van fysieke fitheid
A
- prestatiegerelateerde fitheid
- basiseigenschappen aanwezig
- uitvoeren van welomschreven taak mogelijk is
- sport - gezondheidsregerelateerde fitheid
- basiseigenschappen aanwezig
- beïnvloedbaar door fysieke activiteit
- geassocieerd met risico op gezondheidsproblemen - gezondheid
- nu niet ziek zijn
- volledig lichamelijk, geestelijk & sociaal welzijn
- erg moeilijk meetbaar
4
Q
fysieke activiteit
A
- definitie
- lichamelijke beweging
- door spieren
- waardoor energie uitgave is - intensiteiten
- licht
- matig
- zwaar - contexten
- actief transport
- huishouden
- werk
- vrije tijd - soorten
- aëroob = KH & vet verbranden
- anaëroob = lactaat productie
- kracht
5
Q
sport & training
A
- sport
- onderdeel binnen fysieke activiteit
- gestructuureerde manier
- zelfde activiteiten
- aan hogere intensiteit
- vaak in clubverband - training
- onderdeel binnen sport
- doel om prestaties te verbeteren
6
Q
richtlijnen FA 0-5
A
- baby’s = 0-1
- 30min tummy time = fysieke activiteit
- 0min scherm tijd
- 0-3m = 14-17u slaap
- 4-11m = 12-16u slaap - peuters = 1-3j
- 180min fysieke activiteit
- 1-2j = 0min scherm tijd
- 2-3j = 60min scherm tijd
- 11-14u slaap - kleuters = 3-5j
- 180min fysieke activiteit
- waarvan 60min aan matig-hoge intensiteit
- 60in schermtijd
- 10-13u slaap
7
Q
richtlijnen FA 6-17
A
- per dag
- 60min aërobe beweging
- aan matig tot hoge intensiteit - 3x per week
- als onderdeel van de 60min
- spieren & botten versterken
- bewegen aan hoge intensiteit - andere
- variatie van bewegingsactiviteiten = ontwikkeling van motorische vaardigheden
- elke beweging is beter als geen beweging
- zo min mogelijk sedentair
8
Q
richtlijnen FA 18-64
A
- per week
- 150-300min matige intensiteit
- EN/OF
- 75-150min hoge intensiteit - andere
- 2x spierversterkende oefeningen
- grooste deel van de dag aan lichte intensiteit
- elke beweging is beter als geen beweging
- meer beweging = additionele gezondheidsvoordelen
9
Q
richtlijnen FA 65+
A
- per week = zelfde
- 150-300min matige intensiteit
- EN/OF
- 75-150min hoge intensiteit - andere
- 2-3x per week spierversterkend, oevenwicht & lenigheid
- grooste deel van dag = lichte intensiteit
- elke beweging beter als geen
–> additionele gezondheidsvoordelen
10
Q
richtlijnen FA chronische aandoeningen
A
- doelgroep
- hypertensie
- diabetes type II
- kanker
- HIV - per week = zelfde
- 150-300min matige intensiteit
- EN/OF
- 75-150min hoge intensiteit - andere
- 2x per week spierversterkend
- 3x per week evenwicht & balans
- grooste deel van dag = lichte intensiteit
- elke beweging beter als geen
–> additionele gezondheidsvoordelen
11
Q
fysieke inactivieit
A
- algmeen
- niet voldoen aan richtlijnen voor fysieke inactiviteit
- ≠ sedentair gedrag
- ≠ sedentaire levensstijl - sedenatair gedrag
- elk gedrag terwijl wakker
- met MET lager dan 1,5
- terwijl in zit of lig
12
Q
MET indeling
A
- matig = 3-5
- 4 = stevig doorstappen - licht = 3-1,5
- 2,5 = traag wandelen
- 2 = staan
- 1,5 = zitten tijdens pc werk of praten - sedentair = 1,5-0
- 1 = stilzitten
- 0,9 = slapen
13
Q
active couch patato
A
- definitie
- richtlijnen FA halen
- voor de rest van de dag sedentair - continuum van 24uurs gedrag
- langer slapen = minder bewegen & minder zitten
- alles meer/minder doen veranderd de rest
- ook continuum van licht tot hoge intensiteit
14
Q
canadian 24u movement guidelines
A
- algemeen
- bijna volledig gelijkaardig aan WHO
- verschil = sedentair gedrag - sedentair gedrag
- maximum 8u zitten
- maximum 3u per dag recrationele schermtijd - niet volgen van WHO
- vooral cross-sectionele studies
- bij SG groot probleem = reversed causality
–> was de ziekte of het sedentair gedrag eerst?
- observationele studie vinden minder associatie
- cut-off’s zijn duidelijk bepaald
15
Q
chronische ziekte
A
- kenmerken
- trage progressie
- langdurig
- fysiologisch mechanisme al lang actief
–> overschrijden van klinische drempel
- late diagnose - grootste categorieën
- cardiovasculaire aandoeningen
- kanker
- respiratoir
- diabetes - DALY disability adjusted life year
- verlies van kwaliteitsvolle levensjaren door ziekte
- steeds groter % aandeel
- grooste aandeel in westerse wereld
- ≈ sterfte cijfers
16
Q
oorzaak stijging
A
- genen
- sinds homosapiens maximaal 1% verschil
- geen oorzaak van verandering - levensstijl
- jager-verzamelaar = moest actief zijn
- technologische ontwikkeling
- minder actieve levensstijl
- nood van fysieke activiteit om cellen in lichaam in stand te houden - voornamelijkste oorzaken
- obesitaspandemie & ongezonde levensstijl
- vergrijzing
17
Q
obesitas pandemie
A
- definitie
- overgewicht = BMI hoger dan 25
- obesitas = BMI hoger dan 30
- morbide obesitas = BMI hoger dan 40 - prevalentie obesitas
- 1975 = 10% in westerse wereld
- 2015 = 20-29%
- zelfde beeld voor vrouwen
- nu meer dan 1 miljard mensen met overgewicht - prevalentie belgie
- volwassen mannen = 60% overgewicht & 20% obesitas
- kinderen = 20/5 = ook al hoge cijfers!!
18
Q
gevolgen van overgewicht
A
- cardiovasculair
- hypertensie
- hoge cholesterol
- AMI
- CVA - inwendig
- DMII
- fatty liver diease
- kanker
- slaap apneu - MSK = OA
19
Q
cardiovasculair ≈overgewicht
A
- studie 1
- metabool gezond met overgewicht
- vs metabool gezond zonder overgewicht
- 34% meer kans - studie 2
- metabool ongezond met overgewicht
- vs metabool ongezond zonder overwicht
- 58% meer kans
20
Q
kanker ≈ overgewicht
A
- algemeen
- per 5 kg = 11-42% meer kans
- associatie bij 17 van de 22 onderzochte kankers - PAF population attributale fraction
- % van kanker patiënten die gerelateerd zijn aan overgewicht
- vooral westerse landen
- mannen = 3-5% van alle kankers
- vrouwen = 8-12%
21
Q
energie opname
A
- VVM basaal metabolisme
- SMR sleep metabolic rate = slapen
- + arousal = wakker zijn
- afh van lichaamsgewicht & samenstelling - verschil in VVM
- hogere vetvrije massa = meer verbuik in rust
- krachttraining nuttig voor vetverbranding
- mannen 15 tov 20% vetmassa
- veroudering = stijging vetmassa - andere vormen van energieverbruik
- 10% DEE dietairy energy expendature = spijsvertering
- AEE = actieve levensstijl
22
Q
energie balans
A
- energie uitgave
- % falen van FA
- 40% volwassenen
- 80% bij kinderen = hogere richtlijnen - energie inname
- man heeft 2500-2700 nodig
- 1980 = gemiddeld 2500-3000
- nu = 3500+
- vooral westerse landen
23
Q
vergrijzing
A
- probleem
- chronische ziektes veel tijd voor installatie
- door veroudering krijgen ze die tijd
- ook grotere comorbiditeit - veranderingen
- 3x80 jarigen
- 5% van wereldbevolking
24
Q
keuze van meetinstrument
A
- instrument
- doel van meting
- doelgroep = leeftijd & aandoening - welke componenten van FA of sedentair gedrag meten
- frequentie
- intensiteit = lichte, matige of hoge
- hoeveelheid = volume
- type = wat specifiek doen
- domein = context - andere zeken
- betrouwbaarheid
- validiteit
- praktische bruikbaarheid = kosten en effectiviteit
- gebruiksgemak
25
betrouwbaarheid & validiteit
= niet kennen, enkel voor werken met masterproef
1. betrbouwbaarheid
- stabiliteit van toestel
- <0,50 = zwakke
- 0.50-75 = matige
- >0.75 = goede
1. validiteit
- meet het toestel wat het moet weten
- >0,30 = redelijk/matig
- >0,40 = goed
26
praktische bruikbaarheid van meetinstrumenten
= van minst naar meest bruikbaar
1. observaties
- directe observatie
- double labeled water
- indirect calorimetrie
1. log
- PA logs
- diaries
2. objectief
- pedometers
- heart rate monitors
- accelerometers
3. self report
- global self assessment
- recall survey
27
andere zaken om rekening mee te houden
1. gebruiksgemak bij kinderen
- 0-6 = nog niet kunnen lezen
- 6-10 = onvoldoende cognitie voor reflexies
- gevolg = nood van proxy's
1. kwantificeren van FA & SG is moeilijk
- meet nooit alle componenten samne
- soms meerdere testen nodig
2. andere
- bruikbaarheid bij grote groeten
- proberen gedrag proefpersoon niet beïnvloeden
28
meetmethoden
1. criteriummethoden
- goudenstandaard
- validering van nieuwe instrumenten
- caloriemetingen
- omzetten naar volume FA
1. objectieve methoden
- volume objectief meten
- kunnen we dan omzetten naar calorieën
1. subjectieve methoden = volume subjectief inschatten
29
relatie tussen eenheden vooor energie
1. calorie
- 1g H20 met 1°c doen stijgen
- 1 kcal = 4,1 kJ
- 1kJ = 0,23 kcal
30
criteriummethoden
1. directe observatie
- observatie & camera
- per seconde per deelnemer
- inschatten of FA of niet
1. dubbel gelabeld water
- inname van water isotopen = drank
- kijken naar snelheid van terecht komen in bloed of urine
- is afhankelijk met energie verbruik
1. (in)directe calorimetrie
31
(in)directe calorimetrie
1. directe calorimetrie
- persoon zit in caloriekamer
- omgeven door water
- meting van temperatuursverschil = eerste wet van thermodynamica
- meting van lucht die hieruit komt
1. indirecte calorimetrie
- vooral aërobe verbranding = vet & KH
- respiratie kamer ≈ zuurstofmasker
- RER respiratory exchange ratio
- RER 1 = 100% KH
- RER 0.85 = 50/50
- RER 0,7 = 100% vet
32
criteriummethoden voor & nadelen
1. voordelen
- valide
- zeer nauwkeurig kwantificeren van intensiteit & duur
- meet energieverbruik = (in)directe calorimetrie
1. nadelen
- tijdsintensief
- duur
- geen grote groepen = max 5-10
- geen lange tijdsperiode = max 24u
- invasief = dubbel gelabeld water
33
bewegingsmeters
1. methoden
- smartwatch
- accelerometers
- stappentellers = pedometers
1. voordelen = objectief
1. nadelen
- geen info over specifieke context van gedrag
- specifieke software nodig
34
pedometer
1. algemeen
- vaak combinatie met dagboek
- meer informatie over context
1. voordelen
- makkelijk bruikbaar & af te lezen
- goedkoop
- stappen/dag of /uur bij nieuwe modellen
- stappenpatronen bij nieuwe modellen
1. nadelen
- nood aan elke dag notatie bij oude modellen
- geen info over intensiteit & context
- niet waterdicht
- geen meting sedentair gedrag!!
35
actigraph accelerometer
= bakje rond heup
1. calibratiestudies
- vergelijking met goudenstandaard
- ontstaan van cut-points voor intensiteiten
- probleem van verschillende cut-points = vergelijken van verschillende studies
1. voordelen
- valide
- info over intensiteit = sedentair gedrag & mate van inspanning
- stappen/dag & uur
- slaap
1. nadelen
- geen infro context
- geen verschil tussen zitten & staan bij oude modellen = 1 as
- niet waterdicht
36
activPAL accelerometer
= pleister op been
1. voordelen
- valide
- info over intensiteit = sedentair gedrag & mate van inspanning
- **waterdicht**
- **inclinometer = verschil zitten & staan**
1. nadelen
- geen info context
- **soms huidirritatie** = vooral bij kinderen
37
betrouwbaarheid van accelrometers
1. studie
- dragen van activPal & axivity
- kijken naar overeenkomst
1. uitkomst
- 24-uurs patroon sign. verschil
- activpal & actigraph = meer PA & minder sedentair gedrag
- ook verschil in intenstieiten = meer lichte PA
38
activity trackers
1. algemeen
- consumenten niveau = makkelijk bruikbaar
- combinatie met app of smartphone
1. toestel
- interne accelerometer
- hartslagmeter
- ook meten van slaap
39
voor & nadelen van activity tracker
1. voordelen
- veel info & makkelijk af te lezen
- gebruiksgemak = export van data
- aantrekkelijke toestellen
- valide voor stappen/dag
1. nadelen
- rond pols = geen verschil zit of stand
- geen info over context
- lage validiteit voor actieve tijd & energieverbruik = door dragen aan pols
- duur
40
GPS
1. gebruik
- context in kaart brengen
- in combinatie met accelerometer = fysieke activiteit van context
1. voordeel
- vb: QstarZ
- goedkoop
- valide
- betroubwaar
1. nadelen
- signalen = beperkt binnenhuis of hoge gebouwen
- gebruik bij transport is inaccuraat
- niet waterdicht
- batterij snel leeg
41
subjectieve meetmethoden
1. IPAQ international physical activity questionnaire
- meest gebruikt
- valide
- korte & lange versie
- afgelopen 7 dagen = wandelen, licht fysiek, matig fysiek & sedentrai
- lange versie = vraagt verder naar context
1. voordeel = specifiek info over context & gedrag
1. nadeel
- subjectief
- recall-bias = moeilijk herinneren/inschatten
- sociale wenselijkheid = zichzelf beter voordoen
- jonge kinderen hebben proxy nodig
42
van FA naar calorieën
1. berekening
- 1 kcal/kg/uur = rust verbruik
- compendium of PA = lijst van alle taken en bijpassende MET's
- berekening kunnen maken op examen
1. kcal/week
- rond 2000 actieve kcal per week = laagste risico
- beide kanten links & recht = stijging
Exercise is medicine
flashcards
Decks in class (18)
# Cards
-
Begrippen & meetmethoden42
-
Mortaliteit & bewegingsparadox19
-
Training & beweging op verwijzing48
-
Voeding40
-
Beweging als medicijn34
-
Kanker52
-
Metabole aandoeningen45
-
Respiratoire aandoeningen29
-
Cardiovasculaire aandoeningen31
-
Effect op hersenen & geestelijke aandoeningen48
-
Pediatrie47
-
Geriatrie45
-
Urogyneacologisch & reproductief stelsel47
-
Gedragsverandering21
-
Behoefte ondersteunend handelen28
