1
Q
cruciale leeftijden voor voeding
A
- 0-2j
- lengte & gewicht verdubbelt
- nood aan veel calorieën
- honger = wenen
- niet voldaan = stuk ontwikkeling gemist dat je niet kan inhalen - pubertijd
- 2e periode van groei
- nood aan 2-3k calorieën
- niet voldaan = ontwikkeling vertraagd - adolescenten
- daling in ontwikkeling
- minder behoefte
- blijven eten = bijkomen & gezondheid daalt - 60+
- andere samenstelling = meer vet & minder spier
- andere doelen = behoud van vet & spierweefsel
2
Q
aanbod van eten
A
- geografisch beschikbaar
- winkels in de buurt
- industrie = wat is op de markt & wat is de inhoud hiervan vb: bewerkt voedsel - manier ven verwerking
- sommige stoffen beter in combinatie met bepaalde dingen
- vb: wortels samen met vet = verhoogde opname beta-carotine = voorloper vit A - voedingspatroon
- gevolg van bovende 2
- sterk geassocieerd met gezondheidsuitkomsten op lange termijn
3
Q
obesogene omgeving
A
- omgeving
- alle omgevingsfactoren = moeilijkste om aan te passen
- mogelijkheden voor fysieke activiteit
- aanwezigheid van fast food/nachtwikels
- afwezigheid van gezonde winkels - index
- stijgen met 10 punten
- 1% verhoogd cardiovasculair risico
4
Q
optimale voeding
A
- definitie
- evenwichte voeding
- alle essentiële nutriënten in correcte verhouding
- nodig voor optimaal functioneren
- afh van persoon tot persoon & ziekte/gezondheid - hulp van lichaam
- homeostase = stabiele conditie
- regio van homeostase = zone van inname dat geen impact heeft op verhoogd risico
- door reacties & reserves
5
Q
onvoldoene inname
A
- hemeorhesis
- mechanismen die naar van de ene stabiele conditie evolueren naar de andere
- vb: groei, zwangerschap, … - adaptatie
- wijziging van homeostase of homeorhesis
- zonder verlies van functie - accommodatie
- wel verlies van functie
- vb: anorexia nervosa
6
Q
energiebehoefte
A
= TEE total energy expenditure
- resting energy expenditure
- basaal
- dieet
- beïnvloed door genetica, eigenschappen individu & omgeving - activity energy expenditure
- spontane activiteiten
- fysieke activiteit
- beïnvloed door omgeving
7
Q
energie behoefte met fysieke activiteit
A
- 2 soorten
- additive = som op totale
- constrained = som op totale maar totale daalt - verklaring
- lichaam compenseert op meer energie uitgave
- rustmetabolisme daalt
- hoeveelheid FA ≈ daling metabolisme
- bemoeilijkt gewichtsverlies
- gevolg = macronutriënten beter doseren naar wat nodig is
8
Q
inschatten van energie
A
- meetmethoden
- in/directe calorimetrie
- dubbel gelabeld water - berekenen
- WHO REE formule 1985
- harris & benedict REE formule 1918
- Henry = 2005
- Mifflin = BMI boven 25
- meer dan 100 beschikbaar - kleine verschillen = groot op lange termijn
- energie gaat nooit verloren
- alle energie zal eindigen als lichaamsgewicht of arbeid
–> altijd controle via gewicht
9
Q
inhoud van voeding
A
- energiebronnen
- koolhydraten
- eiwitten
- vetten - andere
- water
- micronutriënten = mineralen & vitaminen
10
Q
eigenschappen energiebronnen
A
- eiwitten
- kcal/g = 4
- eetlust onderdrukken = hoog
- aanvullen reserve = laag
- pathway om ander macronutriënt te vormen = ja
- stimulatie tot auto-oxidatie = goed - KH
- kcal/g = 4
- eetlust onderdrukken = medium
- aanvullen reserve = laag
- pathway om ander macronutriënt te vormen = ja
- stimulatie tot auto-oxidatie = goed - vetten
- kcal/g = 9
- eetlust onderdrukken = laag
- aanvullen reserve = hoog
- pathway om ander macronutriënt te vormen = nee
- stimulatie tot auto-oxidatie = ondermaats
11
Q
eigenschappen koolhydraten
A
- opslag
- 350-400gram
- bloedglucose
- glycogeen = lever & spierweefsel - essentiële bron voor
- hersenen = geen voorraat dus afh van min tot min
–> 120g/dag
- niermergcellen
- rode bloedcellen = 40g/dag
- foetaal weefsel
- melkklieren - bijkomend effect
- eiwitsparend effect
- maximaal sparend indien combinatie van beide
12
Q
inname van koolhydraten
A
- behoefte
- 50-55%
- max 10% uit disachariden - glycemische index
- hoeveelheid glucose in bloedbaan na inname 50g
- opp onder curve tussen 0-120min
- procentueel uitdrukken door 1 persoon - classificatie van voedingsmiddelen volgens index
- hoge GI > 70 vb: brood
- gemiddelde = 55-70 vb: aardappel
- lage < 55 vb: pasta
13
Q
index toegepast op situaties
A
- gebruik maken van index voor sport
- duursporten = voeding met lage score
- korte/intensieve sporten = omgekeerd - gebruik maken van index voor gezondheid
- hoge index = hogere glycemische waarde
- hogere insuline secretie
- bij prediabetes = alreeds fluctuaties in glycemie die tot complicaties kunnen leiden
- door schommelingen vaak ook hogere eetlust
14
Q
eiwitten
A
- algemeen
- belangerijk voor aanleveren van N
- bij gezonde = 10% - essentiële
- fenylalanine & valine
- leucine & isoleucein
- threonine
- histidine
- lysine
- troptofaan
- methioninen - semi-essentiele
- arginine
- glutamine & glycine
- proline
- cysteïne
- tryosine - niet-essentiele
- alanine
- aspragine & asparaginezuur
- glutamine & glutamine zuur
- proline
- serine
15
Q
N-balans
A
- stikstofbalans
- verbuik van eiwitten bestuderen
- som van inname & uitgave
- minimale behofte inschatten
- 1g N = 6,25g proteïnen - bronnen van N
- urine
- stoelgang
- braken
- huidafschilfering
16
Q
proteïneovervoeding
A
- algemeen
- relatief tov. koolhydraten
–> eiwitten als energiebron gebruiken
- geen maximale grens opgesteld - mogelijke problemen
- overbelasting nieren
–> kan bij alreeds gedaalde nierfunctie tot problemen zorgen
- aanzienlijk verhoogde urine & calcium excretie
- gestoorde uitscheiding urinezuur = jicht
- zure zweetgeur - mogelijkheid tot allergie = enige van 3 basisvoedingsstoffen
17
Q
vetten
A
- types
- tricylglyceriden = glycerol + 3 vetzuren
- cholesterol
- fosfolipiden
- sfingolipiden
- fytosterol - slechte vetten
- korte ketenlengte
- hard bij kamertemperatuur
- gelinkt aan cardiovasculair risico - goede vetten
- lange ketenlengte
- vloeibaar = olie - visvetten = omega
- gekweekte zalm = gevoederd
- afname kwaliteit vetsamenstelling
- iets meer vis eten
- ook terug te vinden in walnoten & koolzaad/sojaolie
18
Q
dysplidemie
A
- vetovervoeding
- coronaire hartziekten
- obesitas
- vormen van kanker - opstapeling van lipoproteïnenconcentratie
- xanthelasmen op oogleden
- xanthomen in huid & pezen
- hepatosplenomegalie = vergroting lever & milt
19
Q
3 basisbegrippen water
A
- lichaamwater
- ter plaatse gehouden door membranen & huid
- hierbinnen verplaatsen door diffusie & osmose - compartimenten binnen eenheiden
- celmembranen
- capillaire membranen - partikels in waterige oplossing
- elektrolyten & proteïnen
- concentratie & verdeling voorantwoordelijk voor interne verschuivingen
20
Q
water
A
- totaal lichaamswater
- volwassenen = 60% gewicht
- baby = 70+% gewicht - rol van water
- oplosmiddel
- vervoeren nutriënten & afvalproducten
- metabole reacties vb: hydrolyse proteïne
- beschermen van gewrichten, ogen, foetus, …
- regelen lichaamtemperatuur & bloedvolume
21
Q
dehydratatie
A
- types
- isotoon = evenveel vocht als mineraal verlies
- hypotoon = meer mineraal verlies vb: muco
- hypertoon = meer vocht verlies vb: diabetes - milde
- dorstgevoel
- sterk kleurende & ruikende urine
- hoofdpijn & duizligheid - matige tot erstige
- verward
- afname huidturgor
- diepliggende ogen
- spierkrampen
- verlies eetlust
22
Q
vitamine A
A
= voorbeeld van balans
- inname
- wortelen = betacarogenen
- dierlijke vetrijke producten
- nood aan 600mg per dag
- maximaal 3000 retinol eenheden per dag - risico bij afwijkingen
- ondervoeding = nachtblindheid
- overvoeding = toxisch voor foetus
23
Q
natrium
A
- algemeen
- fysiologische behoefte niet gekend
- schatting op 5g/dag
- bij kinderen gecorreleerd per dag
- komt vooral in kant-en-klare producten voor - inname
- te hoog = arteriele hypertensie
- normaal overmaat kunnen uitscheiden
- mensen met verhooge gevoeligheid = houden meer bij
–> altijd bij leeftijd
24
Q
voeding bij pathologie
A
- iedere doelgroep
- preventie
- algemene principes - obesitas
- preventie = erg belangerijk want interventie is erg moeilijk
- interventie - mucoviscidose = interventie
25
preventie
1. voedingsdriehoek
- overwegend plantaardige voeding
- 300g groente & 150g fruit
- vlees consumptie onder 120g
1. algemeen modellen
- als sinds 1960 vb: klavertje 4
- probleem = lage compliance
- vb: maar 8% eet 300g groente per dag
1. inname van fruit
- hoogst bij kinderen & ouderen
--> jongste groep van kinderen luistert nog!
- bij tieners aller minst
26
vegetarisme bij kinderen
1. redenen van weiziging
- vermoeden lactose intolerantie
- digestieve problemen
- huidproblemen
1. problemen
- hypocalcemie & -natriemie
- verlaagd hemoglobine
1. symptomen
- vermoeidheid
- achterstand gewicht & lengte
- epileptische aanvallen
27
overgewicht
1. prevalentie belgie
- 20% mannen
- 30% vrouwen
- kan volledig voorkomen/teruggedraait worden
1. chronische aandoeningen gecorreleerd = lagere levensverwachting
- medisch
- pyschologisch & sociaal
- economisch
1. meten
- niet enkel BMI
- lichaamssamenstelling!
- medische symptomen
28
obesitas bij kinderen
1. algemeen
- eerste organisatie tijdens zwangerschap & eerste 1 levensjaren
- verhoogd risico indien:
1. moeder
- ondervoeding = globaal of nutriënt specifiek
- overgewicht
1. zwangerschap
- overdreven toename gewicht
- hyperglycemie = kiezen voor voedingspatroon met lage glycemische index ≈ voedingsdriehoek
- zwangerschapsdiabetes
- roken
1. andere = snelheid gewichtstoename eerste 2 levensjaren
29
borstvoeding
1. algemeen
- ideale voeding eerste levensjaar
- voeding wordt gepersonaliseerd naar behoefte kind
--> vb: warmer = meer vocht
- elk maand borstvoeding heeft gunstig effect
1. overvoeden
- moeilijk bij borstvoeding
- zuigelingen voeding wel = geen aanpassing van inhoud & vaak doel om flesje leeg te drinken
30
vaste voeding bij kinderen
1. algemeen
- vanaf hier adviezen volgen
- investeringen terugverdienen op latere leeftijd
1. eiwitten
- overvulling van eiwitten heeft hoger risico op overgewicht
- pap met beperkte hoeveelheid vlees
- fruit zo weinig mogelijk vervangen door yughurt
31
EBM therapie bij obesitas
1. doelen
- verbetering gezondheid = preventie/verbeteren morbiditeiten
- verbeteren lichaamssamenstelling = gewichtsdaling & vetvrijemassa verhogen
1. traject
- consent vragen over gewicht
- evaluatie van hun verhaal
- adviezen over managment = eerst bij huisarts dan pas dietist
- samen doelen opstellen
- assiteren met facilitatoren & barrieres
1. EBM therapie
- gedraginterventie
- voedingsinterventie
- fysieke activitieit
- farmacotherapie
- metabole & bariatische procedures
32
adviezen
1. bij huisarts
- meer bewust worden over wat je eet
- ook over omgeving, tijdstippen, ... van maaltijden
1. dietist
- indien onvoldoende resultaat
- specifiek voedingspatroon voorstellen
33
voedignsinterventies
= overlap mogelijk
1. CAT1 = verhogen van nutriënten densiteit
1. CAT2 = reductie energie-inname
- individueel = streven naar 0,5kg afname per week
- combinatie van CAT1 & 3
3. CAT3 = beperken van voedingsmiddelen of specifieke macronutriënten
- populair maar minder gunstig
34
verhogen van nutriënten densiteit
1. DASH dietary approaches to stop hypertension
- verlagen bloeddruk & verbeteren cardiale gezondheid
- inname van producten rijk aan verzadigde vetzuren, suiker & zout
- vaak combinatie met energiebeperking
1. mediteriaans dieet
- koepel van plantaardige patronen
- 10-20% gewichtsverlies
- rest is door volhouden
35
bewerkte voeding
1. algemeen
- ingrediënten lijst langer dan die dat nodig is
- hoog in energie & laag in nurtiënten
- toename BMI & gewicht
- vooral probleem bij ultra-bewerkte voeding
1. NOVA classificatie
- niet of minimaal
- bewerkt culinair ingrediënt
- bewerkt voedingsmiddel
- ultra-bewerkte voedingsmiddelen
1. studie vergelijking
- hogere calorie-inname
- lager calorie verbuik voor verwerking = DEE
- meer DEE bij KH & eiwitten
- hogere snelheid van eten = meer Kcal per min
36
low calorie diets
1. algemeen
- enkel op korte termijn
- vaak relapse
1. LCD low calorie diets
- meer dan 800kcal per dag
- tussen 1200-1600 kcal per dag
- vaak ook specifieke porties
- combinatie conventionele voedingsmiddelen & maaltijd vervangers
1. VLCD very
- minder dan 800kcal per dag
- rigide maaltijdstructuur met hoofdzakelijk vervangers
- vrije vetmassa sparend = 70-100g eiwitten
37
dieet producten
1. dieet producten
- geclassificeerd vanaf 30% minder kcal
- zegt ook niet volledige verhaal = vet/kh
1. light
- vaak minder suiker
- vervangen door suikeralcoholen = geen gezondheidsmeerwaarde
- polyolen = 2kcal/g
- hele product blijft energie rijk
2. gezonde producten in verwerkte producten
- evidentie voor gezond product alleenstaand
- vanaf gecombineerd met veel vetten & suiker = zelfde probleem
38
intermitterend vasten
1. definitie
- geen voedselinname voor uren/dagen
- 5/2 = 2 niet-opeenvolgende dagen geen voedsel inname
- 16/8 = enkel eten gedurende 8u per dag
1. inname
- water mag
- geen of maximaal 25% van voeding
1. effecten
- in literatuur geen evidentie
- mogelijk circadiaansritme verstoord
39
beperking van macronutriënten
1. algemeen = onvoldoende evidentie op lange termijn
1. types
- ketogeen dieet = koolhydraat arm & vetrijk
- atkins dieet = koolhydraat arm & vet/eiwit rijk
40
medicatie
1. algemeen
- injectie = semaglutiden
- 10-20% daling initieel
1. nadelen
- honger gevoel daalt
- indien geen goede macronutriënten = ondervoeding
- nood aan begeleiding met diëtist
Exercise is medicine
flashcards
Decks in class (18)
# Cards
-
Begrippen & meetmethoden42
-
Mortaliteit & bewegingsparadox19
-
Training & beweging op verwijzing48
-
Voeding40
-
Beweging als medicijn34
-
Kanker52
-
Metabole aandoeningen45
-
Respiratoire aandoeningen29
-
Cardiovasculaire aandoeningen31
-
Effect op hersenen & geestelijke aandoeningen48
-
Pediatrie47
-
Geriatrie45
-
Urogyneacologisch & reproductief stelsel47
-
Gedragsverandering21
-
Behoefte ondersteunend handelen28
