Kanker

Question 1

epidemiologie

Answer 1

1. top 3
   - meest voorkomend mannen = prostaat
   - meest voorkomend vrouwen = borst
   - long
   - colorectaal
2. prevalentie
   - 1/2 zal krijgen
   - wordt vaker een chronische ziekte
   - onderdrukt door medicatie of chemo
3. maatschappelijk
   - grote kost
   - lage werkhervat
   - grote groep die wel nog actieve zol kan hebben
   - veel onderzoek naar promoten

Question 2

overleving bij kanker

Answer 2

1. overleving
   - 5j = 80%
   - afh van type
   - schilklierkanker = 100%
2. goede overleving
   - teelbal & prostaat
   - borst
   - thyroid
   - huid
3. slechte overleving
   - mesothelioma = mesemchym longen of hart
   - pancreas
   - galblaas
   - long

Question 3

pathofysiologie

Answer 3

1. carcinomen
   - meest voorkomen
   - in epitheel weefsel
2. lymfatische metastase
   - vaak curatief
   - resectie weefsel & lymfe
3. bloedmetastase
   - echte uitzaaiingen = in ander weefsel nestelen
   - slechte prognoses

Question 4

staging van kanker

Answer 4

1. internationale
   - stadium 1-2 = lokaal
   - stadium 3 = lymfatisch
   - stadium 4 = bloed
2. borstkanker
   - stadium 0 = abnormale celdeling maar nog geen kankercellen
   - andere stadia ≈ internationale
3. scoring TNM
   - 3 onderdelen met score 0-4
   - Tumor size
   - lymfe Nodules
   - Metastase

Question 5

chirurgie voor kanker

Answer 5

1. complete resectie = curatief
   - tumor & lymfe nodules
   - negatieve marings = voldoende weefsel rondom meenemen
   –> 1cm van rand tumor
   - positieve margins = niet genoeg marge
   –> vaak nood aan opnieuw operen
2. palliatief
   - pijndemping
   - druk/obstructie opheffef

Question 6

pre & post chirurgie

Answer 6

1. neo-adjuvante therapie
   - tumor doen krimpen voor operatie
   - met chemo/radio
2. adjuvante therapie = nabehandeling
   - kans op relapse minimaliseren
   - chemo/radio
3. complicaties
   - litteken & fibrose
   - woundvocht = seroma
   - tissue tension
   - antalgische houding = protractie bij borstkanker

Question 7

dissectie van lymfenodules

Answer 7

1. sentinel lymfe nodule biopsie
   - radioactievetracer inspuiten in tumor
   - blauw & “warm”
   - afvoer naar bijhorende lymfeknoop volgen
   - enkel deze onderzoeken en eventueel wegnemen
   - gevolg = betere stagering & minder lymfoedeem
2. andere
   - lymfe nodule sampling = wanneer onzeker
   –> abdominaal hoofd & nek
   - alle nodyles = axillair of inguinaal

Question 8

radiotherapie

Answer 8

1. mechanisme
   - lokale celdood van kanker cellen
   - kleine defecten in DNA
2. indicaties
   - palliatief = preventie van groei & metastase
   –> pijndemping, druk, …
   - neo- & adjuvant = voorlopers finaal kampt maken
3. types
   - externe
   - interne = brachytherapie

Question 9

externe radiotherapie

Answer 9

1. externe radiotherapie
   - berekenen van ligging & richting stralen
   - zo hoog mogelijk dosis met zo klein mogelijke collaterale damage
   - vb: borstkanker links = hartvermijden
2. protontherapie
   - vaak bij hersentumoren & kinderen
   - Bragg-peak = actieve dosis pas loslaten op einde van straal
   - veel gerichter laten toenkomen
   - minder collateral damage
3. keuze
   - radiotherapie heeft geen enkel voordeel
   - proton therapie is duur & exclusief

Question 10

interne radiotherapie

Answer 10

1. mechanisme
   - naalden inbregen = erg pijnlijk
   - draden
   - seeds
2. gebruik
   - heel lokaal bestralen = minder collateral damage
   - post- of operatief

Question 11

radioactieve medicatie

Answer 11

1. mechanisme
   - schildklier = enige orgaan dat imodium Iodine kan opnemen
   - radioactieve variant opnemen
   - in isolatie gaan
   - specifiek kankercel degeneren
   - geen exposure voor de rest van het lichaam

Question 12

bijwerkingen van radiotherapie

Answer 12

1. acute neveneffecten
   - minder dan 3 maand & reversibel
   - soort verbranding huid = roodheid, zwelling & blaren
   - oedeem
   - slokdarm
   - vermoeidheid
2. chronische
   - duren langer of treden laattijdig op
   - lymfoedeem
   - fibrotisering van weefsel = daling kwaliteit
   - secundaire tyumoren
   - pijn
   - teleangectasia = zichtbare bloedvaten

Question 13

fibrotisering van weefsel

Answer 13

1. structuren
   - spieren
   - alle BW = fascia, kapsel, lig, …
   - beenderen
2. gevolg
   - verlies van flexibiliteit
   - geassocieerd funcitoneel verlies
   - verandering van wondheling & weefsel herstel
3. symptomen
   - pijn
   - neuropathie
   - verlies in ROM
   - lymfoedeem
   - ribfracturen

Question 14

veranderde wondheling door radiotherapie

Answer 14

1. inflammatie
   - fibroblasten rekruteren
   - voorlopers van myofibroblasten
2. proliferatie
   - myofibroblasten = collageen & elastine afzetten
   - process normaal onder invloed van signalen = gaat uitdoven
   - oxidatieve stress door radiotherapie = leidt tot langdurige & chronische inflammatie
   - myofibroblasten blijven aangemaakt worden
   - kleiner worden van borst = contractie myofibroblasten & collageen
   –> harder worden
3. maturatie

Question 15

endocriene therapie

Answer 15

1. algemeen
   - enkel bij hormoon gevoelige kankers
   - blokkeren van productie of receptor binding
   - niet elk type vb: borst kanker kan voor verschillende gevoelig zijn
2. vrouwen
   - borst kanker
   - gynaecologische tumoren
   - thyroid kanker
3. mannen
   - prostaat kanker
   - thydroid kanker
4. bijwerkingen
   - prostaatkanker = lagere botdensiteit
   - borstkanker = lagere botdensiteit, myalgie & artralgie

Question 16

endocriene therapie bij vrouwen

Answer 16

1. receptoren blokeren
   - pre-menopausaal = hoge oestrogeen levels
   –> moeilijk om productie stil te leggen
   - estrogeen & testosteron
2. productie verminderen
   - post-menopausaal
   - androgeen -> estrogeen door aromatase
   - dit enzym inhiberen
   - 10-15j inname

Question 17

AIMS

Answer 17

1. aromatase inhibitor associated musculoskeletal symptoms
   - 35-80%
   - 15-25% stopt hierdoor
2. risicoprofielen
   - BMI onder 25
   - taxane-chemotherapie
   - eerdere hormoon therapie
3. perifeer mechanisme
   - verstijven van synoviaal weefsel
   - kraakbeen aanpassingen
   - anti-inflammatoir van estrogeen = pijngevoeligheid toenemen
4. centraal mechanismee = anti-nociceptief

Question 18

symptomen AIMS

Answer 18

1. algemeen
   - hormonen invloed op heel veel dingen
   - seksuele functie
   - gemoed & welbevingden
2. gewricht
   - stijfheid
   - symmetrische artralgie
3. spieren
   - myaglie
   - tendinopathie & tenosynovitis
   - vooral enkel, hand & pols
   - trigger finger & carpal tunnel
4. therpaie = beweging

Question 19

chemotherapie

Answer 19

1. toediening
   - oraal = pillen voor chrongisch gebruik
   - subcutaan
   - intrathecaal = spinaal kanaal
   - intraveneus = hickman & picc catheters
   - intraperitoneaal
   - intramusculair
2. mechanisme
   - zo specifiek mogelijk = 200 types
   - kanker cellen = sneldelen
   - op deze celdelingscyclus inwerken
   - andere sneldelende cellen ook aantasten = epitheel, slijmvlies, haar & nagels

Question 20

bijwerkingen van chemotherapie

Answer 20

1. acuut
   - vermoeidheid
   - duizeligheid & overgeven
   - smaak & geur veranderingen
   - haar verlies
   - perifere neuropathie
   - executieve functies gedaald
   - supressie van beenmerg
2. chronisch
   - vermoeidheid & zwakte
   - neurotoxiciteit
   - gewichts veranderingen
3. laattijdig
   - fraility
   - secundaire kankers
   - cardiotoxiciteit

Question 21

cardiotoxiciteit

Answer 21

1. afname van VO2max
   - standaard chemotherapie = 15% op 3maand
   –> hoogste risico bij antracyclis & tastuzumab
   - variaties op chemotherapie = 10% op 3 maand
   - normale veroudering = 10% op 10j
2. risicofactoren = overlappend met kanker zelf
   - 65+ & vrouw
   - hypertensie & DM
   - coronair of perifere vaatziekte
   - cardiomyopathie
   - hartfalen
3. cardiomyopathie
   - schade aan hartcellen
   - firbose
   - verandering van ritme

Question 22

HFrEF door cardiotoxiteit

Answer 22

1. soorten
   - acuut = tacycardie of aritmie
   –> zeldzaam & reversibel
   - early onset = minder dan 1j
   - late onset
2. symptomen
   - dyspnoe & hoesten
   - wakker borden door kortademigheid
   - niet vlak kunnen liggen
   - gewichtstoename
   - zwelling van benen

Question 23

beenmerg suppressie door chemotherapie

Answer 23

1. gevolgen
   - daling van hemoglobine niveau = vermoeidheid & lagere inspanningstolerantie
   - neutropenie = verhoogd risico voor infecties
   –> vaak mondmasker meoten dragen
2. klinisch
   - dip vooral na 1-2w
   - goede prognose
   - therapie/reductie = G-CSF granulocyt-colony stimulation factor

Question 24

perifere neuropathie door chemotherapie

Answer 24

1. voorkomen
   - 70% BL & OL
   - 30% OL
   - 5% BL
2. symptomen
   - handschoen/sok gevoel
   - proprioceptie verstoord = valrisico
   - verlies van kracht = zelden
3. risicofactoren
   - platinum medicatie
   - taxanes
   - vinca alkaloids
   - myeloma therapie
4. prognose
   - reversibel
   - vaak residuele klachten

Question 25

targeted therapie

Answer 25

1. algemeen - aanval op 1 specifiek kenmerk van kankercel - vaak eiwitten - minder collateral damage - neveneffecten blijven aanwezig = cardiotoxitieit 1. mediicatie - herceptine = trastuzumab = cardiotoxitieit - perjeta = HER2 positieve borstkanker

Question 26

immunotherapie

Answer 26

1. algemeen - helpen van imuunsysteem - biological therapy 1. adaptaties van kankercellen tegen immuunsysteem - genetische adaptaties = minder zichtbaar voor immuuncellen - proteïnen op opp. dat cellen uitschakelen - veranderingen in cellen rond tumor = andere interactie met immuunsysteem

Question 27

bijwerkingen van immunotherapie

Answer 27

1. frequente - koorts symtomen - vermoeidheid - roodheid, rash & jeuk - infecties - pijn of stijfheid - myalgie & artralgie 1. minder frequente - GI & colitis = pijn & diarree - longproblemen = hoesten & dyspnoe - auto-immuun = DM - thyroid - lever & nieren

Question 28

nutritionele status bij kankerpatiënten

Answer 28

1. cachexie - risease related malnutrition - systemisch metabool probleem = inflammatie - afname lichaamsgewicht - vet & spier 1. sarcopenie - afname van spiermassa & functie 1. sarcopenische obesitase - afname spiermassa - toename vetmassa 1. ondervoeding zonder onderliggende metabole processen - slik/smaak problematiek - frequent overgeven/diarree

Question 29

ondervoeding

Answer 29

1. algemeen - 20-70% van kankerpatiënten - 10-20% doodsoorzaak 1. mechanisme - verstoorde inname - verhoogde eneregie & proteïne nood - verlaagde anabole stimuli vb: FA 1. hoger risico - kanker van GI, lever, long, hoofd & nek - verder kanker stadia - hogere leeftijd

Question 30

sarcopenie

Answer 30

1. mechanismen - leeftijd = daling van estrogene & androgrene hormoon productie - anti-hormonale therapie = prostaat & borstkanker - FA tekort - inadequate eiwitten & vit D inname 1. therapie - FA - vit D optimaliseren - eiwitinname = 1,2-1,5 g/kg/d - energieinname = 25-30 kcal/kg/d

Question 31

wasting

Answer 31

1. oorzaken - anorexie nervosa - neglect - loneliness - alcoholism 1. oorzaken direct door tumor - tumor van neus, keel & longen - obstructie 1. symptomen - misselijkheid - overgeven 1. therapie - obstructie = stent plaatsen - misselijkheid = aanpassen van anti-emitica plan - obsipatie = laxatie - FA - nutritioneel plan

Question 32

kanker-gerelateerde vermoeidheid

Answer 32

1. normaal = logisch verband - moe zijn - meer rusten & aanpassen activiteiten = beter - functioneel = beschermend 1. kanker-gerelateerd - logisch verband is weg - onverklaarbare moeheid - geen verhouding tov. rust & activiteiten - niet alleen fysiek maar ook cognitief = brain fogg

Question 33

voorkomen van kanker-gerelateerde vermoeidheid

Answer 33

1. tijdens therapie - 60-85% - 10-45% matig tot ernstig vermoeid - 55% tijdens aromatase inhibitoren - 40% tijdens ADT 1. post-diagnose - 1j = 60% - 3j = 20-50% - 5-30j = 24% van AYA adolescent and young adult survivors 1. under- - underdiagnosed - undertreated = 40% heeft geen therapie gekregen - 20% gelooft dat er iets aan gedaan kan worden

Question 34

mechanisme van kanker-gerelateerde vermoeidheid

Answer 34

1. centrale vermoeidheid - 5 hypotheses - geen dysfunctie maar veranderde processen - neuronale impulses niet kunnen versturen 1. perifere vermoeidheid - morfologisch is spier intact - veranderde processen zorgen ervoor dat energie niet beschikbaar is 1. risicofactoren - depressie = ook DD - slaapstoornissen - fysieke inactiviteit & deconditionering - hoog BMI - negatieve coping

Question 35

mechanismen van vermoeidheid

Answer 35

1. toename van pro-inflammatoire cytokines - voor therapie = door tymor - tijdens therapie = respons op collateral damage - inductie tot centrale & perifere vermoeidheid 1. interactie met andere mechanisme - HPA-as dysregulatie - sertonine metabolisme - vagale activatie 1. ATP dysregulatie - kanker of therapie zorgt voor schade aan SR - dysfunctie van mitochondrionaal metabolisme - falen van ATP heraanvulling - gevolg = opbouwen van metabolieten zoals lactaat & inorgantische fosfaten

Question 36

therapie van kanker-gerelateerde vermoeidheid

Answer 36

1. regelmatig screenen - multidimensionele vragenlijsten - met 0-10 score - vanaf 4 = lichte vermoeidheid die impact heeft - actie onderenemen = comorbiditeiten/geassocieerde factoren aanpakken 1. fysieke activiteit = sterkte evidentie - controle & verbeteren van vermoeidheid - heel contra-intuitief & moeilijk voor patient --> patient & family education nodig! - HIIT mag overwogen worden bij mensen die dit willen 1. psychosociale interventies - pyschoeducatie - cognitieve gedragstherapie - verhogen van self-help/management - doel = herstructureren van cognitieve appraisal & verhandering van coping 1. medicatie - geen slaapmedicatie! = geen evidentie - enkel corticosteroiden aangeraden indien palliatief

Question 37

cognitieve dysfuncties

Answer 37

1. algemeen - heel verschillend & vaak subtiel - 15-85% van survivors 1. problemen met - korte termijn geheugen - multi-tasken - complexe problemen oplossen - concentratie - fijne motoriek 1. risicofactoren = aangrijpingspunten van therapie - type & dosis van therapie - comorbiditeiten - leeftijd - educatie & socio-economische afkomst - overgewicht & verlaagde activiteit - slaaptekort & vermoeidheid - depressie & stress

Question 38

mechanismen van cognitieve dysfuncties

Answer 38

1. directe neurotoxiciteit - hersen operaties - radiotherapie - intraspinale/veneuze chemotherapie 1. indirecte neurotxiciteit - laaggradige inflammatie - hormoon therapie - vroegtijdige menopauze 1. genetische voorbeschiktheid

Question 39

integrateive oncologie

Answer 39

1. 3 pijlers - primaire conventionele geneeskunde = EBM - aanvullende lifestyle interventies - complimentaire geneeskunde ≠ alternatieve geneeskunde 1. mindfullness - yoga & taichi - acupunctuur - gevolg = stress reductie 1. andere voorbeelden - muziek therapie - biofeedback - hypnosis - reflexologie - ...

Question 40

krachttekort door kanker

Answer 40

1. oorzaken - deconitionering & atrofie - complicatie door chirurgie & radiotherapie - polyneuropathie door chemotherapie 1. screening - examinatie ven zenuwen - HHD

Question 41

osteoporose

Answer 41

1. niet-behandelbare risicofactoren - vrouwen 65+ - genetisch - lage impact tijdens FA in verleden 1. behandelbare risicofactoren - roken - alcohol of caffeïne gebruik - laag Ca & Vit D absorptie - langdurig corticoïden gebruik - huidig laag activiteitsniveau 1. kankerspecifieke risicofactoren - bepaalde chemotherapie & hormonale therapie = AI - vrouwen met ovarian sumpression als therapie

Question 42

oefentherapie voor osteoporose

Answer 42

1. preventief - oefentherapie met impact - 4-5x per week voor 30min - lopen, springen, ... 1. therapie - oefentherapie zonder impact - gericht op valpreventie - 4-5x voor 40min - tai chi, wandelen, fietsen, ....

Question 43

FA bij kanker

Answer 43

1. indicaties - preventief - voor therapie = better IN better OUT - tijdens therapie = behoud - na therapie = revalidatie 1. preventie - 10-25% risicoreductie - sterke evidentie voor 7 kanker = meest frequente --> alle andere minder evidentie maar zeer waarschijnlijk ook nuttig - matig tot hoog intensief - laag intens = minder effect - daling van andere comorbiditeiten = DM, cardiovasculair, ...

Question 44

FA voor overleving

Answer 44

1. prediagnose - 20% minder kans op sterfte van borstkanker - 25% minder kans op sterfta van darmkanker 1. post-diagnose - 30-70% - lager risico op sterfte voor borst, darm & prostaat kanker - weinig onderzoek op weerstandstraining

Question 45

FA voor bijwerkingen

Answer 45

1. sterke evidentie - anxiety - depressie & vermoeidheid - lymfe oedeem - fysieke functie & QoL 1. matige evidentie - bone health - slaap 1. lage evidentie - cardiotoxiciteit - cognitieve functie - val preventie - pijn - seksuele functie - misselijkheid & tolerantie tegen therapie

Question 46

richtlijnen voor fysieke activiteit

Answer 46

1. aerobe training - 3x per week - 30min - 8-12 weken - 40-60% HRreserve 1. krachttraining - 3x per week - 3x8-15 - minimum 60% 1RM 1. rekening houden met complicaties = KNGF-richtlijn - cardiotoxiciteit - kanker-gerelateerde vermoeidheid - chemotherapie induced perifere neuropathie - metastase & OP

Question 47

cardiotoxiciteit als complicatie

Answer 47

1. maximale inspanningstest - is veilige oefentherapie mogelijk - wat zijn limiterende factoren - keuze van therapie vormen 1. afwegen = zelfde 3 bij alle complicaties - voordelen van oefentherapie & risico's van niet bewegen - risico van oefentherapie op fracturen of compressie - aanpassen van oefentherapie voor minimaliseren risico 1. oefentherapie = vermijden van valsalva

Question 48

vermoeidheid als complicatie

Answer 48

1. factoren die invloed hebben op vermoeidheid - verwerkingsproblemen - slaap-waakritme - over/onderactiviteit - verwachtingen & angst van revidief - MVI-20 multidimensionele vermoeidheids index 1. multidisciplinaire therapie indien - vermoeidheid voor diagnose - angst/spanning/depressie - na 12w geen voortgang

Question 49

perifere neuropathie als complicatie

Answer 49

1. opmerken van signalen - verstoorde tast = tintelingen & prikkelingen vooral aan handen & voeten - verminderd pijn/temperatuur gevoel - pijnscheuten - zwakte of verminderde spierkracht - problemen met coördinatie 1. verdere evaludatie - TUG - FAB Fullerton Advanced Balance scale 1. oefentherapie - zo vroeg mogelijk na klachten - individuele aanpassingen - aangedane lichaamsdeel zoveelmogelijk bewegen

Question 50

botmetastase als complicatie

Answer 50

1. informatie over metastase - locatie & aard van botmetastase --> instabiel = groter risico - aanwezigheid van pijn & neurologische symptomen - aanwezigheid van osteoporose - inschatting valrisico - therapie van metastase 1. oefentherapie - gepersonaliseerd - gesuperviseerd - vermijden van dwarse krachten & compressiekrachten - zo veel mogelijk functioneel

Question 51

aanvulling van richtlijnen

Answer 51

1. toegoeven van flexibiliteit - goede complementaire therapie - als opwarming of cooling down 1. intensiteit - laag vermijden = te weinig effect - gedeconditioneerd = 2-10min intervallen in totaal 10min --> verder opbouwen naar richtijn - hoog is in meeste gevallen veilig 1. dosering - sommige mensen zullen doel nooit halen - iets is beter als niks - verder onderzoek daar differentiatie dose gezond & kanker

Question 52

exercise clearance

Answer 52

1. algemeen - normaal altijd door dokter - zelf ook uitvoeren - 5% risico op ernstige events tijdens FA 1. waarom - voorbestaande cardiovasculaire aandoeningen --> kunnen vergroot worden door kankertherapie - cardiotoxiciteit bij kankertherapie - beroerte of myocard infact zijn veel voorkomende doodsoorzaken bij survivors