Wat is biest?
Biest is de eerste melk na geboorte, rijk aan antistoffen (IgG), groeifactoren, ontstekingsmediatoren, eiwit en vet, en minder lactose dan gewone melk.
Wat is het belangrijkste verschil tussen biest, koemelk en poedermelk?
Biest bevat antistoffen en groeifactoren; koemelk is standaardvoeding; poedermelk bevat geen antistoffen en mist bioactieve stoffen.
Hoeveel biest moet een kalf de eerste dag drinken?
Minimaal 6 liter (natuurlijk 10 liter). Het is essentieel binnen 24 uur vanwege de ‘open darm’ voor antistoffenopname.
Waarom verschilt poedermelkkwaliteit ondanks gelijke nutriëntensamenstelling?
Het hangt af van grondstofkwaliteit, type eiwitten (plantaardig slechter), vetkwaliteit en verhittingsschade (Maillard-reacties).
Noem een voordeel van koemelk boven poedermelk.
Het is natuurlijk zeer goed verteerbaar.
Noem een nadeel van koemelk.
Risico op ziekteoverdracht en wisselende samenstelling.
Noem een voordeel van poedermelk.
Altijd constante samenstelling en lage infectiedruk.
Welk criterium kun je gebruiken om te bepalen of een kalf gespeend kan worden?
Opname van voldoende ruwvoer + brok en goede groei.
Wat moet er in de pens gebeuren om een kalf ‘tot herkauwer te maken’?
Ontwikkeling pensmicrobiota, penspapillen, grotere pensinhoud door ruwvoer, betere motiliteit en verdwijnen slokdarmsleufreflex.
Hoe pas je het speenadvies aan bij een kalf dat op 1 maand ziek was?
Later spenen en langer melk geven.
Hoe reageert een kalf met tympanie?
Onrust, persen, opgezette linkerflank, stoppen met eten, pijn, afwisseling tussen gasophoping en daling door stilvallende fermentatie.
In welke cyclus komt zo’n kalf terecht?
Gas → pijn → verminderde motiliteit → minder fermentatie → minder VFA/gas → tijdelijk beter → na eten opnieuw gasvorming.
Wanneer kan een Buff-trocar verwijderd worden?
Wanneer het kalf weer zelfstandig kan ructeren.
Waaraan herken je dieren die langdurige kalvertympanie hadden?
Groeiachterstand, bolle buik, slappe buikwand, doffe vacht.
vul schema in
Waarom is VFA-productie gunstiger voor microben dan lactaatvorming?
VFA’s zijn minder zuur, worden snel opgenomen en geven ATP. Lactaat verlaagt pH sterk en remt fermentatie.
Waarom ontstaan er drie VFA’s (acetaat, propionaat, butyraat)?
Verschillende bacteriesoorten gebruiken verschillende routes → houdt H⁺-balans stabiel.
Waarom blijft pens-pH normaal relatief stabiel?
Snelle opname van VFA’s uit de penswand voorkomt verzuring.
Wat zijn de twee hoofdveranderingen bij meer snel fermenteerbaar voer?
Propionaat ↑ en acetaat ↓ (butyraat iets ↓).
Waarom daalt melkvet bij meer krachtvoer?
Minder acetaat/butyraat → minder vetprecursors.
Waarom stijgt melkvolume bij meer krachtvoer?
Meer propionaat → meer glucose → meer lactose → trekt water aan.
Wat is het totale resultaat van verhoogd krachtvoer?
Minder vetpercentage, maar meer liters melk.
Wat kan pH in de pens onder 6 brengen?
Te veel krachtvoer, weinig ruwvoer, verhoogde lactaatproductie en dysbiose.
Welke processen gaan nog door bij lage pH, en welke niet?
✔ Lactaatproductie gaat door; ✘ productie acetaat/propionaat/butyraat stopt; ✘ methanogenese stopt; ✔ VFA-opname verminderd maar aanwezig.
