77 Wat is een overheidsopdracht? + 3 categorieën met voorbeelden
Een overheidsopdracht is de overeenkomst onder bezwarende titel (betekent dat er geld tegenover staat; NIET gratis) die wordt gesloten tussen een aanbestedende overheid en een aannemer, leverancier of dienstverlener, met betrekking tot werken, leveringen of diensten.
De 3 categorieën:
1. Werken
–> uitvoeren, ontwerpen of realiseren van bouwwerken.
–> Voorbeeld: bouw van een nieuw sanitair blok.
2. Leveringen
–> aankoop, huur, leasing van roerende goederen (producten).
–> Voorbeeld: aankoop van wc-papier.
3. Diensten
–> alle opdrachten die geen werk of levering zijn.
–> Voorbeeld: onderhoud van sanitair.
78 Gunningsfase van overheidsopdrachten
De fase waarin vraag en aanbod samenkomen: publicatie, indiening, opening, beoordeling en gunning van offertes.
79 Rechtspersoonlijkheid hebben
Een vennootschap (BV, NV, …) heeft:
* een eigen ondernemingsnummer
* een eigen statuut
* is geen natuurlijk persoon
80 Een opdracht gunnen in ‘percelen’
- Een grote opdracht opdelen in meerdere deelopdrachten (percelen) zodat meerdere aannemers kunnen inschrijven of gespecialiseerd werk kan worden verdeeld.
- Dit wordt gedaan om KMO’s (kleine middelgrote ondernemingen) meer kansen te geven
- De overheid bij grote opdrachten verplicht is om te overwegen de opdracht in percelen op te delen. Als ze dit niet doen, moeten ze dat motiveren.
81 Vrije varianten vs. voorbehoud
- Vrije varianten: Mag enkel als het bestek het expliciet toelaat. De overheid hoopt zo op innovatieve oplossingen.
- Voorbehoud: De inschrijver wijkt af van het bestek. Dit is een eenzijdige wijziging door de aannemer (bijv. “Ik doe het, maar niet op maandag”). Dit maakt de offerte onregelmatig en leidt tot uitsluiting.
82 Absolute vs. relatieve aannemingssom
- Absolute (forfait): De prijs staat vast, ongeacht of de aannemer meer of minder werk heeft.
- Relatieve (eenheidsprijzen): De prijs wordt bepaald door de werkelijk uitgevoerde hoeveelheden te vermenigvuldigen met de eenheidsprijzen uit de offerte.
83 Algemene Openbare Wedstrijdaanbesteding: werkenwedstrijd vs. ontwerpwedstrijd
- Werkenwedstrijd: beste voorstel omtrent uitvoering van werken.
- Ontwerpwedstrijd: beste architecturaal/ontwerpvoorstel.
84 Concessie voor openbare werken
- Overheid draagt het uitvoeren én exploiteren van werken over aan een onderneming, die wordt vergoed via exploitatierechten.
- Vb. De Liefkenshoektunnel. De aannemer bouwt de tunnel op eigen kosten, maar mag in ruil jarenlang tol innen om de investering terug te verdienen.
85 Dagboek der werken
- Verplicht document tijdens uitvoering met rapporten van voortgang, weersomstandigheden, afwijkingen enz.
- Het moet dagelijks worden bijgehouden door de aannemer en visum (handtekening) krijgen van de architect/leidend ambtenaar.
86 Imprévisie
De omstandigheid moet onvoorzienbaar, onvermijdbaar en buiten de wil van de aannemer zijn (bijv. een extreme overstroming of een oorlog die grondstofprijzen doet exploderen). –> aannemer kan prijsherziening of termijnverlenging vragen.
3 voorbeelden:
1. Uitzonderlijk slechte bodemgesteldheid (niet zichtbaar bij boringen).
2. Extreme natuurfenomenen (bijv. een aardbeving in België).
3. Economische schokken (bijv. extreme stijging grondstofprijzen door oorlog).
87 Wie is de opdrachtgever bij overheidsopdrachten?
- De Staat
- Gewesten & Gemeenschappen
- Provincies
- Steden & gemeenten
- Publiekrechtelijke instellingen (scholen, OCMW’s, kerkfabrieken…)
88 Basisprincipes aanbestedingen (3 + 2 extra)
3 wettelijke basisprincipes:
1. Gelijke behandeling / gelijkheid = Elke inschrijver krijgt dezelfde info en kansen.
2. Transparantie = De regels staan vooraf vast in het bestek.
3. Mededinging
Extra principes (afgeleid):
4. Proportionaliteit = De eisen (bijv. erkenning) moeten in verhouding staan tot de omvang van de opdracht.
5. Objectiviteit bij beoordeling
89 Wat is nodig om een opdracht te kunnen gunnen?
- Regelmatige offerte
- Conform bestek
- Niet-abnormale prijs
- Kwalitatieve selectie geslaagd
o De overheid kijkt eerst naar de erkenning, financiële draagkracht en referenties van de aannemer.
90 Verschil Open Procedure (1 fase) – Beperkte procedure (2 fases)
Open procedure
o Elke geïnteresseerde mag een offerte indienen.
o De kwalitatieve selectie en de beoordeling van de offerte gebeuren tegelijk. = 1 fase
o Voorbeeld: openbare aanbesteding.
Beperkte procedure
o Iedereen mag zich kandidaat stellen, maar de overheid kiest op basis van selectiecriteria (bv. ervaring, omzet) slechts een handvol aannemers (meestal 3 tot 5). = 1ste fase
o Enkel de geselecteerden krijgen het bestek en mogen een prijs indienen. = 2de fase
o Voorbeeld: selectie van gespecialiseerde aannemers voor technische werken.
91 Manieren van prijszetting bij overheidsopdrachten
- Vaste prijs (absolute som)
- Prijs volgens hoeveelheden (relatieve som)
- Prijsherziening
92 Hoe verloopt de gunningsprocedure van de AOA?
AOA = Algemene Openbare Aanbesteding
1. Bekendmaking
2. Indienen offertes (opening in zitting)
3. Controle regelmatigheid
4. Verbeteren van rekenfouten
5. Onderzoek van prijzen
6. Gunningsverslag → beslissing
93 AOA – Wanneer mag de inschrijver hoeveelheden verbeteren?
Bij zuivere rekenkundige fouten in de meetstaat.
94 AOA – Onregelmatige inschrijving: wanneer? + verschil wezenlijk / niet-wezenlijk
Niet-regelmatige offerte wanneer:
* Voorbehouden
* Onvolledige documenten
* Afwijkingen van technische bepalingen
Verschil:
* Wezenlijk: Bijvoorbeeld het niet indienen van het UEA (Uniform Europees Aanbestedingsdocument), een ontbrekende handtekening (indien vereist), of een prijs die de concurrentie vervalst. Gevolg: verplichte uitsluiting.
* Niet-wezenlijk: Een rekenfoutje of een vergeten bijlage die niet cruciaal is voor de prijsvorming. Dit kan de overheid laten herstellen.
95 Wat wordt onderzocht bij kwalitatieve selectie?
- Financiële draagkracht
- Technische bekwaamheid
- Professionele integriteit
96 Wanneer is een prijs “abnormaal”? Wat doet men ermee?
Wanneer de prijs ongewoon laag of hoog is t.o.v. markt & andere inschrijvers –> De overheid mag een prijs NIET zomaar weigeren –> Aanbestedende overheid moet een verantwoording vragen.
97 Waarom onderhandelingsprocedure gebruiken?
- Bij dringendheid
- Bij technische complexiteit
- Bij gebrek aan mededinging
- Om prijs te optimaliseren
98 Verschil promotieopdracht vs. PPS
- Promotieopdracht = Een private promotor realiseert een gebouw (ontwerp + bouw + financiering) en de overheid “huurt” of “leaset” dit gebouw over een lange periode.
- PPS (Publiek-Private samenwerking) = duurzame samenwerking tussen overheid en privésector met gedeelde risico’s.
o Bv.: De private partner zorgt dus ook voor het onderhoud gedurende 20-30 jaar.
99 Hoe zet men in op duurzaamheid in overheidsopdrachten?
- Innovatie stimuleren
- Milieucriteria (LCA, energie) = Dit is de levenscyclusanalyse. De overheid kijkt niet alleen naar de aankoopprijs, maar naar de volledige kost/impact (productie, gebruik en afbraak/recyclage).
- Gunningscriteria: Duurzaamheid wordt vaak als een specifiek criterium opgenomen in de AOO (Offerteaanvraag) om innovatie te belonen.
- Doelgroepenbeleid
100 Gunningsprocedure
- Voorbereiding: behoeftebepaling, budget, marktonderzoek
- Vooraankondiging en bestek
- Aankondiging van de opdracht/ bekendmaking
- Opening van de inschrijving, kandidaturen en offertes; invullen inschrijvingsbiljet en samenvattende meetstaat en prijzen
- Indien van de inschrijving
- Nazicht inschrijvingen: onderzoeken kwalitatieve selectie, nazicht prijzen, nazicht opmerkingen inschrijver, nazicht regelmatigheid
