Wat was Bacons belangrijkste breuk met Aristoteles?
- Bacon had geen problemen met het ter discussie stellen van het Aristotelische wereldbeeld
- Hij ging tegen het idee in dat je geen experimenten zou mogen gebruiken
- Bacon zegt dat Aristoteles inductie verkeerd deed: je moet ook elders zoeken naar mogelijke weerleggingen van je algemene conclusie (i.t.t. Aristoteles)
Wat zijn de drie elementen van Bacons nieuwe methode?
- Laat vooroordelen (idols) varen
- Gebruik de empirische methode (met experimenten toegestaan, geen autoriteitsboeken)
- Inductie is een belangrijk middel
Wat zijn de vier soorten ‘idols’ (vooroordelen) volgens Bacon?
- Idols of the Tribe (idola tribus): vooroordelen die we als mens hebben
- Idols of the Cave (idola specus): vooroordelen door culturele groep
- Idols of the Marketplace (idola fori): vooroordelen door taal
- Idols of the Theatre (idola theatri): vooroordelen door autoriteiten
Wat zijn voorbeelden van ‘Idols of the Tribe’?
- Zien van orde waar die niet is
- Confirmation bias (zoeken naar bevestiging, negeren van weerleggingen)
- Waarnemingsfouten (zon gaat “onder”)
- Zeelui die kracht van gebed overschatten
Wat zijn voorbeelden van ‘Idols of the Cave’?
- Extreem conservatisme (extreme voorkeur voor vroeger)
- Of juist extreem progressivisme (extreme voorkeur voor vernieuwing om de vernieuwing)
- Inschattingsfouten over wat anderen denken (voorbeeld: studenten met/zonder mobieltje schatten percentage verkeerd in)
Wat zijn voorbeelden van ‘Idols of the Marketplace’?
Woorden die nergens naar verwijzen:
‘Geluk’, ‘het element vuur’, ‘de eerste beweger’, ‘toeval’, ‘heks’, ‘elan vital’
Wat is een voorbeeld van Bacons eigen ‘Idol of the Theatre’?
Bacon wilde experimenten doen om terug te gaan naar de paradijselijke toestand uit het Oude Testament. De Openbaring (Bijbel) is precies een autoriteit die door Bacon niet kritisch genoeg wordt benaderd.
Hoe gebruikt Bacon inductie? Heeft hij ook rationalistische elementen?
Bij Bacon is inductie een mix van waarneming & verstand. Goede wetenschap maakt gebruik van observatie én rationele gevolgtrekking. Dus ja, hij heeft ook een rationalistisch element in zijn epistemologie.
Geef Bacons voorbeeld van inductief redeneren over warmte.
Bacon maakte een lijst van zaken met warmte: licht, levende lichamen, gistingsprocessen, wrijving, etc. Conclusie: Warmte is te verklaren uit beweging van (onzichtbaar) kleine deeltjes.
Samenvatting Bacon
- Bacon houdt een pleidooi voor de degelijke wetenschap als de methode die we moeten gebruiken om kennis over de wereld op te doen;
- We moeten ons vooral niet laten leiden door onze menselijke vooroordelen (idols) & dat we daar dus op bedachtzaam moeten zijn;
- Hij merkt dus eigenlijk al op dat we psychologisch op een bepaalde manier in elkaar zitten die moeilijk los te laten is, maar die de kennisverwerving wel in de weg staat.
Bacon vs. Aristoteles
- Bacon gebruikt dus net als Aristoteles inductie;
- Maar Aristoteles doet het helemaal verkeerd volgens Bacon;
- Aristoteles neemt het inductieprobleem net serieus genoeg: Bacon zegt dat je ook elders moet kijken of je algemene bewering wel klopt (m.a.w. Bacon zoekt i.t.t. Aristoteles naar mogelijke weerleggingen van de
algemene conclusie).
Hoe verschilt Descartes van Plato als rationalist?
Descartes accepteerde noch Plato’s theorie van de bovennatuurlijke Vormenwereld, noch zijn methode van herinnering (anamnèsis). Descartes had een minder extreme versie van het rationalisme.
Wat was Descartes’ reactie op scepticus Michel de Montaigne?
Montaigne’s slogan was “Que sais-je?” (Wat weet ik?) - een vraag, want zelfs “ik weet niets” is al een kennisclaim. Descartes verzet zich tegen dit scepticisme en wil zekere kennis.
Wat is Descartes’ eerste methode: radicale twijfel?
- Leraren zijn onbetrouwbaar
- Zintuigen zijn onbetrouwbaar
- Een malin genie (kwade demon) houdt je wellicht voor de gek (zoals in The Matrix)
MAAR: “Cogito ergo sum” (ik denk, dus ik ben) is zelfs bij [3] waar. Dit is het rationalistisch fundament voor zijn kennissysteem.
Wat is Descartes’ tweede methode?
Helder & duidelijk inzicht: Alles wat ik helder en duidelijk inzie is waar. Dit helpt Descartes om van de malin genie af te komen en ook kennis over de fysische wereld te kunnen verwerven.
Hoe categoriseert Descartes ideeën? Verschil met Plato?
Descartes maakt onderscheid tussen:
Ingeboren ideeën (driehoek, God)
Verworven ideeën (zon, maan)
Verzonnen ideeën (Pegasus)
Verschil met Plato: Niet álle ideeën zijn ingeboren (Plato: alles is ingeboren/herinneren).
Hoe komt Descartes van de kwade demon af en waarom bestaat de fysische wereld?
- Descartes ziet helder en duidelijk in dat God moet bestaan
- Hij ziet ook helder en duidelijk in dat God goed is
- Dus - omdat God hem niet zou bedriegen - bestaat ook de fysische wereld
Waarom is Descartes optimistisch over kennis?
Hij gebruikt in het begin de sceptische methode (radicale twijfel) om zijn tegenstander sterk te maken. Na het ontdekken van het Cogito, vervangt hij deze door zijn rationalistische methode (helder en duidelijk inzicht). De scepticus lijkt verslagen.
Wat is de link tussen Descartes en Newton?
Beiden (Descartes 1596-1650, Newton 1642-1727) worden genoemd voor het veranderende wereldbeeld: beiden zagen de wereld als een grote machine (mechanisering van het wereldbeeld). Newton ontdekte natuurwetten die gedrag van alle objecten beschreven. Er was optimisme omtrent het verwerven van echte kennis.
Wat zijn de vier hoofdpunten van Locke’s empirisme?
- Verwerping ingeboren ideeën
- Formulering empiristisch principe
- Categorisering der ideeën
- Ideeën zijn onderscheiden van kwaliteiten
Hoe weerlegt Locke de theorie van ingeboren ideeën?
Door te laten zien dat vermeende ingeboren ideeën helemaal niet voorkomen bij veel mensen:
“(1) dat wat is, is” en “(2) het is onmogelijk tegelijk te zijn en niet te zijn” vinden we niet bij kinderen en dwazen
(3) Morele principes: vergelijking van culturen laat zien dat er geen universele morele principes zijn
Ten eerste: universele principes kunnen ook anders verklaard worden
Dit is een gevoelige klap voor het rationalisme
Wat is Locke’s formulering van het empiristisch principe?
“Whence has it all the materials of reason and knowledge? To this I answer, in one word, from experience. In that all our knowledge is founded, and from that it ultimately derives itself.”
Bij Locke is ervaring: waarneming & reflectie (interne waarneming).
Hoe deelt Locke ideeën in?
Enkelvoudige ideeën:
- Van één zintuig (zoetheid, geel)
- Van twee of meer zintuigen (beweging)
- Van reflectie (denken)
- Van zintuigen & reflectie (pijn)
Complexe/samengestelde ideeën:
- Ideeën van modus (eigenschappen zoals schoonheid)
- Ideeën van substantie (PROBLEEM voor empiristen!)
- Ideeën van relatie (zoon zijn van)
Wat is het verschil tussen kwaliteiten volgens Locke?
Primaire kwaliteiten: eigenschappen van de dingen zelf (onafhankelijk van waarnemer), bijv. rondheid - de sneeuwbal is ook rond als niemand hem ziet.
Secundaire kwaliteiten: eigenschappen die bestaan bij de gratie van een waarnemer, bijv. “wit” - komt niet van de sneeuwbal zelf, maar van hoe primaire kwaliteiten een sensatie in mensen veroorzaken.
(Tertiaire kwaliteiten: vermogen om primaire kwaliteiten te veranderen, bijv. warmte van zon doet was smelten)
