Beth yw enw llawn a tri rhan ATP
Adenosin Triffosffad
- Triffosffad
- Siwgr Ribos
- Bas Nitrogenaidd Adenin
Swyddogaeth ATP
Clydydd egni at gyfer adweithiau cemegol
Pam clydydd ac nid storfa egni yw ATP
Rydym yn ymddatod tua 50kg o ATP pob dydd, ond dim ond 5g o ATP sydd yn y corff - felly mae’r cael ei greu yn ol yr angen: mae’n cludo egni
Ystyr ATP fel ‘Cyfrwng cyfnewid egni cyffredinol’
- Mae ym mhob organeb fyw, clydydd ar gyfer bron pob adwaith cemegol
- Hawdd hydrolysu (hawdd ymddatod felly)
- Anadweithiol (gwneud un swydd yn unig)
- Ffynhonell egni cyffredin
Engrhaifft o brosesau sydd angen llawer o ATP
- Cludiant actif
- Cyfangu cyhyrau
- Synthesis Proteinau
Beth yw’r dwy rhan metabolaeth a’i ystyrion
- Anabolaeth: adeiladu molecylau bach i lan
- Catabolaeth: torri molecylau mawr i lawr
Pa fath o adwaith yw creu ATP
- Cyddwysiad
- Endergonig
- (Endothermig)
- ADP + Pi —[ATP Synthetas]—> ATP + Dwr
Pa fath o adwaith yw ymddatod ATP
- Hydrolysis
- Ecsergonig
- (Ecsothermig)
- ATP + Dwr —[ATPas]—> ADP + Pi
Pa 2 adwaith sy’n gynhyrchu ATP?
Ffotosynthesis: egni golau –> egni cemegol
Resbiradaeth: egni cemegol o glwcos –> egni cemegol
Ble mae ATP Synthetas wedi’i leoli?
Mitocondria a cloroplastau
Beth yw camau Y Gadwyn Trosglwyddo Electronau
- Moleciwl wedi’i rydwytho (atomau H ychwanegol) yn cael ei ocsidio
- Atom hydrogen yn mynd trwy bwmp protonau ac yn colli electron a’r proton yn cael ei bwmpio i ochr arall y bilen
- Electronau’n cael ei basio o un protein cludo i’r llall, ac yn rhyddhau egni sy’n cael ei defnyddio i bwmpio mwy o brotonau dros y bilen
- Crynodiad uwch o brotonau’n cronni ar un ochr y bilen ond nid ydynt yn gallu croesi gan fod y bilen yn anathraidd i wefr y protonau.
- Mae nifer o ronynnau coesog yn y bilen sy’n cynnwys yr ensym ATP Synthetas. Protonau’n teithio i lawr y graddiant electrocemegol dwry sianel yn yr ensym (cemiosmosis)
- Gan y protonau lawer o egni; defnyddir yr ensym ATP Synthetas yr egni yma i catalyddu ADP + Pi –> ATP
- Rhai protonau’n cael ei bwmpio’n ol ar draws y bilen i gynnal y graddiant electrocemegol ar draws y bilen
- Electronau’n cael ei godi gan derbynnydd electron terfynol, sydd hefyd yn codi rhai protonau ac yn cael ei rydwytho yn y broses
Arbrawf: Ymchwilio i actifedd dadhydrogenas mewn Burum
- Profi gweithrediad resbiradaeth
- Burum yn organeb ungellog felly nid yw’r arbrawf yn gweithio i brofi gweithrediad ffotosynthesis
Sut mae’n gweithio:
Ensym Dadhydrogenas yn hollti atomau hydrogen o glwcos, ac yn ei trosglwyddo i derbynnydd hydrogen artiffisial sef Methylen Glas a fyddai’n rhoi lliw i’r hydrogen cyn eu drosglwyddo i’r cadwyn trosglwyddo electronau
Atal gweithred dadhydrogenas:
- Atalydd e.e asig malonig
- Tymheredd uchel
- pH uchel
Canlyniadau’r Arbrawf actifedd dadhydrogenas
Tiwb burum a methylen glas:
Methylen glas yn troi’n hyfennog - dadhydrogenas wedi drosgwyddo’r atomau H i’r methylen glas
Tiwb burum wedi’i ferwi:
Methylen glas yn aros yn las - tymheredd rhy uchel, dadhydrogenas wedi dadnatureiddio a methu trosglwyddo’r atomau H i’r methylen glas
Tiwb burum ac asid malonig:
Methylen glas wedi aros yn las - Asid malonig wedi actio fel atalydd ac atal y dadhydrogenas rhag trosglwyddo’r atomau H i’r methylen glas
Asesiad risg yr arbrawf actifedd dadhydrogenas
Perygl: Dangosydd rhydocs yn niweidiol
Risg: Llid ar y croen a staenio
Mesur rheoli: Osgoi cysylltiad a’r croen
Perygl: Sioc drydan o baddwn dwr
Risg: Sioc trydan os bydd y dwylo’n wlyb wrth dadgysylltu plwg
Mesur rheoli: Defnyddiwch dwylo sych i ddatgysylltu plwg ar ol defnyddio
